Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề xuất xây dựng thương hiệu gạo quốc gia từ giống ST24, ST25

Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công Thương tổ chức sáng 25/6, bà Nguyễn Thanh Bình, đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 4 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch trên 2,2 tỷ USD.

Dù sản lượng tăng 1,8% so với cùng kỳ năm 2025, nhưng giá trị lại sụt giảm 7,38%. Con số này cho thấy áp lực về giá xuất khẩu vẫn đang là bài toán hóc búa trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt.

Hiện nay, tỷ trọng gạo Việt tại thị trường EU, nơi có giá trị gia tăng cao vẫn còn thấp so với tiềm năng. Nguyên nhân chính đến từ các yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững của thị trường này.

Trước thực tế đó, để ngành hàng gạo đóng góp hiệu quả hơn vào mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã đưa ra nhiều kiến nghị đối với Chính phủ và các bộ, ngành.

Cụ thể, Hiệp hội đề nghị Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong đàm phán các nghị định thư về gạo với các thị trường nhập khẩu; đồng thời thúc đẩy các cuộc đàm phán kỹ thuật theo hướng gắn với chuỗi giá trị, đáp ứng yêu cầu của những thị trường có tiềm năng lớn và giá trị cao.

Song song với việc mở rộng thị trường, Hiệp hội cũng kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục thúc đẩy ký kết các hợp đồng cấp Chính phủ với những thị trường nhập khẩu gạo trọng điểm nhằm tạo đầu ra ổn định cho doanh nghiệp.

Theo bà Bình, hoạt động xuất khẩu gạo không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn gắn chặt với nhiệm vụ ngoại giao kinh tế và quan hệ đối ngoại của Việt Nam. "Ngoài yếu tố thương mại thuần túy, kinh doanh và xuất khẩu gạo còn mang tính ngoại giao, chính trị. Vì vậy, Hiệp hội rất mong lãnh đạo Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan định kỳ làm việc với Hiệp hội để lắng nghe trực tiếp những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nòng cốt, từ đó kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh trong quan hệ thương mại quốc tế", bà Bình kiến nghị.

Một trong những đề xuất đáng chú ý được Hiệp hội đưa ra là giao Hiệp hội tham gia xây dựng thương hiệu gạo quốc gia. Theo đó, Hiệp hội dự kiến xây dựng mô hình thí điểm phát triển thương hiệu gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long với hai giống gạo ST24 và ST25, gắn với câu chuyện văn hóa Óc Eo; đồng thời hình thành vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn xuất khẩu vào EU và Nhật Bản theo mô hình hợp tác xã liên kết với doanh nghiệp, có sự quản lý và giám sát của Nhà nước.

Bà Bình khẳng định, các doanh nghiệp hội viên đã có sẵn nền tảng kho bãi, nhà máy chế biến đạt chuẩn và uy tín quốc tế, tuy nhiên rất cần sự đồng hành xuyên suốt của Chính phủ để giảm thiểu rủi ro. Nếu được chấp thuận, Hiệp hội sẽ sớm xây dựng đề án trình các bộ, ngành và Chính phủ xem xét.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Lương thực Việt Nam cũng đề xuất Chính phủ cho phép xây dựng Đề án tái cấu trúc ngành kinh doanh xuất khẩu gạo theo định hướng Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam đến năm 2030. Theo Hiệp hội, việc tái cấu trúc sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu bền vững, tăng khả năng cạnh tranh và tạo nền tảng để ngành gạo tiếp tục đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong những năm tới.

Với nền tảng hiện có và sự chuyển dịch tích cực về chất lượng, ngành lúa gạo được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 của Chính phủ.

Tuấn Anh