Hải Phòng: Lễ hội Từ Lương Xâm - Nét đẹp văn hoá tâm linh của nhân dân quận Hải An

Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm là lễ hội lớn của quận Hải An, nhằm tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về thân thế, sự nghiệp và tri ân công lao to lớn của người Anh hùng dân tộc Ngô Quyền, qua đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, động viên nhân dân thi đua hoàn thành tốt các các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội trên địa bàn quận, thi đua lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn trong năm 2025.

Theo sử sách, Đức vương Ngô Quyền là một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu của Việt Nam. Năm 938, ông là người lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Nam Hán trong trận chiến trên sông Bạch Đằng lịch sử, chấm dứt hơn 1.000 năm đêm trường Bắc thuộc, mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc. Với công đức của Ngô Quyền, nhiều triều đại đã ban sắc phong suy tôn ông là “Thượng đẳng tối linh Đại Vương, là Ngô Vương Thiên Tử, là vị tổ trung hưng của dân tộc”.

Trong tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có một địa danh sông núi Việt Nam đã trở thành biểu tượng thiêng liêng gắn liền với tên tuổi, sự nghiệp của người anh hùng dân tộc Ngô Quyền, đó là Di tích quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm - căn cứ bản doanh của Ngô Quyền năm 938, tọa lạc trên địa bàn phường Nam Hải, quận Hải An, thành phố Hải Phòng.  

Di tích quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm là 1 trong 22 di tích quốc gia và thành phố trên địa bàn quận Hải An thờ Đức Vương Ngô Quyền, và được suy tôn là “Từ Cả”- nơi đứng đầu phụng thờ Đức Vương Ngô Quyền. Chứng tích lịch sử còn lưu giữ lại về một trận Bạch Đằng giang “vang dội đến nghìn thu” với nhiều giá trị lịch sử lớn lao để lại cho hậu thế ngày nay.

Một trong những điều làm nên giá trị lịch sử của Di tích quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm, đó là nơi đây lưu giữ các hiện vật xuyên suốt thời kỳ dài hào hùng dựng nước và giữ nước của dân tộc, bao gồm: 125 hiện vật, cổ vật và 25 đạo sắc phong niên đại từ năm 1522 đến 1924 của các triều đại Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hưng, Tây Sơn, Nguyễn. Đặc biệt, trong từ còn lưu giữ 3 chiếc cọc - được cho là chứng tích của trận Bạch Đằng lịch sử năm 938.

Với những giá trị và ý nghĩa đó, năm 1986, Từ Lương Xâm được Bộ Văn hoá (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia. Năm 2022, lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Tự hào cho thành phố cũng như quận Hải An, ngày 17/01/2025, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với Cụm di tích Từ Lương Xâm - Căn cứ bản doanh của Ngô Quyền năm 938.

Trường tồn cùng lịch sử, lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm theo thông lệ hàng năm được tổ chức từ ngày 16 đến 18 tháng Giêng. Một trong những nét độc đáo mang đậm bản sắc di sản văn hóa quốc gia tại lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm là lễ rước truyền thống. Trong lễ hội còn có các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian. Các hoạt động này góp phần làm nên thành công của lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm.

Để tri ân công đức to lớn của Đức Vương Ngô Quyền, được sự chỉ đạo của thành phố Hải Phòng, năm nay vào các ngày từ 12/02/2025 đến 15/2/2025 (tức từ ngày 15 đến 18 tháng Giêng năm Ất Tỵ) quận Hải An sẽ tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm - Căn cứ bản doanh của đức vương Ngô Quyền năm 938 và tổ chức Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2025, kỷ niệm 1087 năm chiến thắng Bạch Đằng, 1081 năm ngày mất của Đức Vương Ngô Quyền.

Lễ hội truyền thống diễn ra với các nghi lễ truyền thống như: Lễ tế hàng tổng vào 08h00, lễ rước truyền thống diễn ra từ 17h30 ngày 12 tháng 02 năm 2025 (tức ngày 15 tháng Giêng năm Ất Tỵ) và các hoạt động văn hóa văn nghệ: Giải thi đấu bóng chuyền, kéo co, cờ người, nhảy bao bố, viết thư pháp và các trò chơi dân gian diễn ra trong các ngày tổ chức lễ hội truyền thống. 

Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt Cụm di tích Từ Lương Xâm - Căn cứ bản doanh của Ngô Quyền năm 938 và khai mạc Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2025 được tổ chức vào 19h30’ ngày 12/2/2025 (tức 15 tháng Giêng năm Ất Tỵ). Nằm trong chương trình lễ đón nhận có chương trình nghệ thuật sử thi đặc biệt với thời lượng 45 phút, với sự tham gia của 250 diễn viên, nghệ sỹ đến từ các đoàn nghệ thuật của Trung ương, thành phố, trong đó có các nghệ sỹ, ca sỹ: Tùng Dương, Phương Anh, Ngọc Anh, Rapper Ram C… và được truyền hình trực tiếp trên kênh THP và các nền tảng số của Đài phát thanh và truyền hình Hải Phòng.

Hiện tại, mọi công tác chuẩn bị cho lễ hội đã được địa phương chuẩn bị rất chu đáo, trang trọng. Chủ tịch UBND quận Hải An Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu, Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt và Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia phải được tổ chức trang trọng, an toàn, đúng quy định. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao diễn ra trong dịp lễ hội thể hiện truyền thống văn hóa địa phương, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống quê hương, đất nước. Qua đó, góp phần giáo dục lòng yêu nước, về lịch sử vẻ vang của dân tộc.

Trung Kiên