Hà Lan - Thị trường tiềm năng để doanh nghiệp công nghiệp chế tạo bứt phá

Theo số liệu thống kê, trong hai quý đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu 8 nhóm hàng liên quan đến công nghiệp chế tạo của Việt Nam sang Hà Lan đạt khoảng 4,65 tỷ USD, tăng gần 36% so với cùng kỳ năm 2025. Các mặt hàng chủ lực như sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện ghi nhận mức tăng trưởng đột phá lên tới 52%.

Hà Lan hiện không chỉ là trung tâm logistics hàng đầu mà còn là quốc gia sở hữu hệ sinh thái công nghệ cao mạnh mẽ trong các lĩnh vực bán dẫn, máy móc chính xác và tự động hóa. Đây là những lĩnh vực tương thích hoàn toàn với định hướng phát triển công nghiệp giá trị gia tăng cao mà Việt Nam đang theo đuổi.

Tuy nhiên, dù quy mô sản xuất lớn, năng lực cung ứng của doanh nghiệp nội địa vẫn chưa tương xứng khi phần lớn vẫn dừng lại ở khâu gia công, lắp ráp. Tình trạng nhập siêu linh kiện và sự phụ thuộc vào khu vực FDI (chiếm khoảng 80% kim ngạch xuất nhập khẩu) vẫn là những thách thức lớn cần giải quyết để đạt mục tiêu ngành chế biến chế tạo đóng góp 28% GDP vào năm 2030.

Một điểm nhấn quan trọng trong hợp tác Việt Nam - Hà Lan là lĩnh vực bán dẫn. Bà Trần Thị Thanh Tâm, Cán bộ kinh tế cao cấp của Đại sứ quán Hà Lan cho biết, khoảng 85% số chip trên toàn cầu được sản xuất dựa trên thiết bị của Hà Lan.

Thay vì đặt mục tiêu ngay lập tức cung ứng trực tiếp cho các tập đoàn lớn như ASML, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể bắt đầu từ vai trò nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 hoặc cấp 4. Các lĩnh vực tiềm năng bao gồm: Gia công cơ khí chính xác và cơ điện tử. Xử lý bề mặt và sản xuất chi tiết kỹ thuật. Thiết bị, module phi tiêu chuẩn và tự động hóa.

Đặc biệt, việc tham gia vào chuỗi bán dẫn sẽ là "giấy chứng nhận" uy tín để doanh nghiệp Việt mở rộng sang các ngành công nghệ cao khác như y tế, quốc phòng và hàng không.

Thị trường Hà Lan nói riêng và EU nói chung đang áp dụng những quy chuẩn khắt khe mà doanh nghiệp Việt buộc phải tuân thủ nếu muốn tham gia sâu. Thứ nhất, cơ chế điều chỉnh carbon qua biên giới (CBAM). Các sản phẩm phát thải cao như sắt thép đã bắt đầu chịu sức ép khi kim ngạch xuất khẩu sang Hà Lan giảm 6,8% trong nửa đầu năm 2026.

Thứ hai, quy định máy móc mới (EU 2023/1230) sẽ được áp dụng bắt buộc từ năm 2027, bổ sung các yêu cầu về phần mềm điều khiển, trí tuệ nhân tạo và an toàn hệ thống tự động. Thứ ba, tiêu chuẩn chất lượng. Theo đó, dấu CE, tương thích điện từ và khả năng truy xuất nguồn gốc từng lô hàng là những điều kiện tiên quyết.

Khách hàng Hà Lan đặc biệt đề cao tính minh bạch, đúng hạn và sự ổn định của hệ thống quản trị thay vì chỉ tập trung vào giá thành.

Để hiện thực hóa các cơ hội hợp tác, giới chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy từ bán hàng đơn lẻ sang xây dựng "cụm năng lực". Mô hình doanh nghiệp dẫn dắt - doanh nghiệp vệ tinh sẽ giúp các đơn vị nhỏ liên kết với nhau (một bên gia công CNC, một bên xử lý bề mặt, một bên lắp ráp) để tạo ra năng lực cung ứng đủ lớn cho các đối tác quốc tế.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Công Thương đang tập trung xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm và Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2035 nhằm hỗ trợ khoảng 2.000 doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Dự kiến vào tháng 11/2026, một đoàn xúc tiến thương mại sẽ được tổ chức để kết nối trực tiếp doanh nghiệp Việt với các đối tác tại Tuần lễ Công nghiệp chính xác Hà Lan.

Cánh cửa vào chuỗi cung ứng châu Âu qua Hà Lan đang rộng mở, nhưng sẽ chỉ dành cho những doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư cho công nghệ, minh bạch dữ liệu và cam kết phát triển bền vững.

Minh Anh