Gỡ thẻ vàng IUU của EC "phải làm bằng được và không thể kéo dài"

Đó là chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại phiên họp thứ 20 (phiên họp hằng tuần) của Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) diễn ra chiều 4/11. 

Tại phiên họp, Thủ tướng nêu rõ quyết tâm và mục tiêu không thay đổi trong tuyên chiến với khai thác IUU, gỡ thẻ vàng của EC, đây là việc không thể không làm và không thể kéo dài, phải làm bằng được, vì danh dự của đất nước, của quốc gia, uy tín của Đảng và Nhà nước ta, của nhân dân ta trên trường quốc tế, đồng thời cũng là vì nghề cá phát triển bền vững, vì lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, vì sự tiến bộ, công bằng, bình đẳng.

Thủ tướng đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, khẩn trương, hiệu quả của các bộ, ngành, địa phương, nhất là lực lượng Quân đội, Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đề nghị nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chủ động triển khai công việc theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn với tinh thần 6 rõ: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm.

Theo Thủ tướng, trong tuần, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục có bước tiến tích cực trong việc triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại các phiên họp. Với tinh thần quyết liệt, không "đánh trống bỏ dùi", nhiều nhiệm vụ trọng tâm đã được hoàn thành theo đúng yêu cầu tiến độ.

Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, chưa xử lý dứt điểm tại An Giang, TPHCM, Gia Lai, Khánh Hòa… Tiến độ hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc, dữ liệu nghề cá quốc gia còn hạn chế. Còn 16 địa phương chưa hoàn thành cấp phép cho toàn bộ tàu cá đủ điều kiện, nhất là Gia Lai (289 tàu), Đắk Lắk (107 tàu), Lâm Đồng (91 tàu), TPHCM (379 tàu), An Giang (854 tàu), Tây Ninh (79 tàu)…

Một số vụ vi phạm vùng biển nước ngoài chưa được xử lý dứt điểm, hồ sơ chuyển cơ quan tố tụng còn chậm. Hiện mới chỉ có 5/22 địa phương (Hưng Yên, Ninh Bình, Đắk Lăk, Cần Thơ, Vĩnh Long) đã xử lý xong các vụ việc vi phạm hành chính tồn đọng, mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác.

Thời gian từ nay đến Đoàn công tác của EC sang làm việc rất ngắn, Thủ tướng yêu cầu phải hành động nhanh nhất, thực chất nhất, không hình thức, né tránh trách nhiệm.

Các bộ, ngành, địa phương nghiêm túc thực hiện các nghị quyết, kết luận, công điện, chỉ thị của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong đó Công điện số 198/CĐ-TTg ngày 17/10/2025, Quyết định số 2310/QĐ-TTg ngày 17/10/2025 của về kế hoạch hành động tháng cao điểm chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu rà soát lại đội tàu, tàu nào đủ điều kiện thì cấp phép, tàu nào không đủ điều kiện thì khoanh lại, xử lý dứt điểm theo quy định của pháp luật, kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, địa phương xây dựng kịch bản, phương án làm việc kỹ thuật với EC, hoàn thành trước ngày 10/11/2025. Tập trung kiểm tra, hướng dẫn một số địa phương trọng điểm (An Giang, TPHCM, Khánh Hòa, Gia Lai…) chuẩn bị kỹ nội dung làm việc với Đoàn thanh tra lần thứ 5 của EC; đồng thời, nhân rộng cho các tỉnh khác. Thường xuyên giữ liên hệ, trao đổi, cung cấp đầy đủ thông tin với EC, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà những nội dung vượt thẩm quyền.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu thủy sản nhập khẩu vào Việt Nam theo Hiệp định PSMA và bằng tàu container, đảm bảo ngăn chặn triệt để nguyên liệu thủy sản khai thác IUU xâm nhập vào thị trường Việt Nam. Triển khai hợp tác với một số nước về khai thác hải sản.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo Tập đoàn Viettel chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương hoàn thành số hóa toàn diện công tác quản lý tàu cá, chống khai thác IUU. Chỉ đạo các lực lượng kiểm soát chặt chẽ toàn bộ tàu cá xuất, nhập qua trạm kiểm soát biên phòng theo đúng quy định; kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động. Tổ chức đợt kiểm tra cao điểm chống khai thác IUU ở các khu vực, nhất là khu vực trọng điểm phía nam; tăng cường tuần tra trên biển truy quét tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép khai thác hải sản).

Bộ Công an hoàn thiện và đưa vào sử dụng ứng dụng quản lý tàu cá và ngư dân tham gia hoạt động trên VNeID, hoàn thành trước ngày 10/11/2025. Tiếp tục chủ trì kiểm tra, hướng dẫn các địa phương xử lý tàu cá vi phạm khai thác IUU (cả vi phạm hành chính và hình sự). Đẩy nhanh công tác điều tra, củng cố hồ sơ để xử lý hình sự các tàu cá vi phạm theo quy định. Điều tra, xác minh làm rõ khả năng có một số tàu cá, ngư dân, môi giới đang ở nước ngoài và hoạt động khai thác bất hợp pháp ở nước sở tại, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/11/2025.

Bộ Ngoại giao tiếp tục giao thiệp với phía EC và các nước trong khu vực, kịp thời cung cấp thông tin về các hoạt động, kết quả của Việt Nam trong chống khai thác IUU; thúc đẩy đàm phán ký hợp tác khai thác thủy sản trên biển và thống nhất cơ chế kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản của tàu cá Việt Nam ở các vùng biển chồng lấn với Malaysia; thu thập thông tin, thống kê đầy đủ các ngư dân tham gia khai thác IUU ở vùng biển nước ngoài đã được trả về, để các cơ quan chức năng xử lý theo quy định.

Lãnh đạo các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, theo đó duy trì kiểm soát chặt chẽ toàn bộ tàu cá ra vào cảng theo quy định; kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện, không đăng ký tham gia hoạt động; cập nhật hằng tuần danh sách tàu cá nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU theo quy định.

Sơn đánh dấu và viết số đăng ký cho tất cả tàu cá hiện có trên địa bàn, hoàn thành trước ngày 15/11/2025. Rà soát, cập nhật, đồng bộ, thống nhất thông tin tàu cá trên các cơ sở dữ liệu VNFishbase, VMS, VNeID, quản lý phương tiện của Bộ đội Biên phòng.

Rà soát hồ sơ truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác (hồ sơ tàu cá, nhật ký khai thác, sản lượng bốc dỡ qua cảng, cấp giấy xác nhận và chứng nhận nguồn gốc thủy sản) theo đúng quy định. Cương quyết xử phạt nghiêm toàn bộ tàu cá vi phạm quy định về VMS, vượt ranh giới, vi phạm vùng biển nước ngoài và tàu cá không vào cảng bốc dỡ sản phẩm theo quy định.

Các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân và xây dựng dự án về chuyển đổi nghề cho ngư dân, lo lương thực, thực phẩm trong thời gian chuyển đổi, trước mắt Chính phủ sẽ hỗ trợ 3 tháng lương thực.

Các cơ quan báo chí truyền thông tiếp tục tăng cường thông tin, tuyên truyền về chống khai thác IUU; tập trung biểu dương các ngư dân, lực lượng chấp pháp và doanh nghiệp tích cực chấp hành quy định IUU.

Các hiệp hội, doanh nghiệp nghiêm túc chấp hành việc không thu mua, chế biến, xuất khẩu các sản phẩm thủy sản có nguồn gốc từ khai thác IUU; vận động, biểu dương hội viên, ngư dân gương mẫu, thực hiện tốt.

Tuấn Kiệt