Giữ “mạch máu năng lượng” trước sóng gió Trung Đông

Từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel tiến hành cuộc không kích quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng tại Trung Đông.

Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia xuất khẩu lớn các mặt hàng tiêu dùng nhưng vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu, năng lượng nhập khẩu cho sản xuất, những biến động địa chính trị này có thể tác động không nhỏ tới hoạt động sản xuất trong nước cũng như thương mại, xuất khẩu hàng hóa.

Trao đổi với báo chí ngày 6/3, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, trước diễn biến phức tạp tại khu vực Trung Đông, Bộ Công Thương đã nhanh chóng "kích hoạt" các kịch bản ứng phó nằm trong khuôn khổ Kế hoạch 1081. Cụ thể, hành động của Bộ tập trung vào 3 trụ cột chính.

Thứ nhất là đảm bảo an ninh năng lượng và nguồn cung xăng dầu, vì đây là "mạch máu" của nền kinh tế.

Thứ hai là giám sát thị trường và điều tiết cung cầu hàng hóa thiết yếu, đặc biệt là trong bối cảnh chi phí logistics tăng cao do rủi ro vận tải, có thể có hiện tượng găm hàng, đầu cơ.

Thứ ba là chú trọng cảnh báo sớm và phản ứng linh hoạt trong chuỗi cung ứng. Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện thương mại Việt Nam tại nước ngoài để cập nhật liên tục biến động thị trường, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động thay đổi lộ trình vận chuyển hoặc phương thức thanh toán.

Ngoài ra, Bộ Công Thương đã có cơ chế phối hợp liên ngành linh hoạt, chặt chẽ, như phối hợp với Bộ Tài chính để điều hành giá xăng dầu theo cơ chế thị trường nhưng có sự quản lý của Nhà nước.

Đặc biệt, gần đây Thủ tướng Chính phủ đã thành lập tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông, trong đó không chỉ là nguồn cung xăng dầu mà còn các loại hình năng lượng khá. Bộ Công Thương sẽ có báo cáo nhanh, hằng ngày tới tổ công tác để phục vụ cho công tác điều hành trong bối cảnh rất phức tạp như hiện nay.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết xăng dầu được ví như "mạch máu" của nền kinh tế, do đó để tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung do rủi ro trong vận tải quốc tế, cần chủ động đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, không phụ thuộc quá lớn vào một khu vực địa lý.

Bộ Công Thương đang thúc đẩy các doanh nghiệp đầu mối tăng cường ký kết hợp đồng dài hạn với các đối tác tại khu vực Đông Nam Á, Australia và Mỹ nhằm bù đắp nguồn cung trong trường hợp tuyến vận tải qua Trung Đông bị gián đoạn.

Song song đó, các doanh nghiệp đầu mối phải duy trì nghiêm túc mức dự trữ lưu thông theo quy định để sẵn sàng ứng phó khi nguồn cung thế giới bị thắt chặt. Bên cạnh đó, việc giữ ổn định sản xuất trong nước cũng được đặt lên hàng đầu, trong đó các nhà máy lọc dầu được yêu cầu ưu tiên điều tiết nguồn hàng cho thị trường nội địa.

Ông Tân khẳng định, bảo đảm nguồn cung đi đôi với bình ổn thị trường và kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu là nhiệm vụ xuyên suốt của Bộ Công Thương, nhằm góp phần giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Theo chức năng được giao, Bộ Công Thương luôn phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp là các thành viên của tổ điều hành thị trường trong nước để theo dõi sát diễn biến cung - cầu, đặc biệt đối với các mặt hàng thiết yếu, nhạy cảm như xăng dầu, điện, khí đốt, sắt thép… Qua đó, kịp thời đề xuất và triển khai các giải pháp phù hợp khi thị trường có dấu hiệu biến động.

Trong trường hợp phát sinh yếu tố bất thường, tổ điều hành thị trường trong nước sẽ tổ chức họp chuyên đề đột xuất để đánh giá tình hình và thống nhất biện pháp điều hành, bảo đảm không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, tăng giá đột biến hoặc tác động dây chuyền đến mặt bằng giá chung.

Về điều hành giá, theo phân công tại Luật Giá và các văn bản hướng dẫn, Bộ Công Thương phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính trong điều hành giá các mặt hàng quan trọng như điện và xăng dầu theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đồng thời, Bộ theo dõi sát diễn biến giá khí đốt, sắt thép và các vật tư đầu vào quan trọng khác để chủ động đề xuất biện pháp bình ổn khi cần thiết.

Hoài Phong