Giới thiệu 20 tác phẩm hội họa tiêu biểu của vua Hàm Nghi

Triển lãm "Trời, Non, Nước" là kết quả của sự phối hợp giữa Art Nation, Viện Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Dự án gây ấn tượng bởi sự quy tụ 20 tác phẩm từ 10 bộ sưu tập tư nhân khác nhau.

Đáng chú ý, toàn bộ số tranh này đã trải qua một hành trình dài để hồi hương, sau đó được thẩm định, bảo quản và phục chế nghiêm ngặt bởi các chuyên gia đầu ngành. Sự kiện được dẫn dắt bởi hai giám tuyển uy tín: nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sĩ Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi.

Trước khi đến với công chúng Hà Nội, chuỗi triển lãm này đã tạo nên "cơn sốt" tại Điện Kiến Trung (Huế) vào năm 2025 với hơn 110.000 lượt khách tham quan.

Dù được biết đến là vị anh hùng dân tộc phát động chiếu Cần Vương, vai trò nghệ sĩ của vua Hàm Nghi đã bị lịch sử mỹ thuật lãng quên trong gần một thế kỷ. Giám tuyển Ace Lê nhận định: "Ngài là họa sĩ Việt đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm Tây phương, mở ra buổi bình minh cho dòng mỹ thuật Đông Dương".

Trong những năm tháng lưu đày tại Algeria, hội họa đã trở thành "liệu pháp" để vị cựu hoàng giãi bày tâm tư. Qua các bức sơn dầu như "Phong cảnh Algeria", "Rặng bạch dương" hay "Bình minh trên hồ", người xem có thể thấy được những thăng trầm, niềm vui và sự an ủi mà ông gửi gắm vào từng nét vẽ. Ông từng viết trong thư năm 1897 rằng các tác phẩm này chính là cách để ông "ủi từng nếp gấp trong trái tim mình".

Việc trưng bày tranh của vua Hàm Nghi tại Nhà Thái Học không chỉ là sự kiện nghệ thuật mà còn là lời tôn vinh các giá trị tri thức dân tộc. Ông Lê Xuân Kiêu (Giám đốc Văn Miếu - Quốc Tử Giám) khẳng định sự kiện góp phần chuyển hóa di tích thành một không gian sáng tạo độc đáo, nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa. Ông Éric Soulier (Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam) nhấn mạnh đây là minh chứng cho sự giao thoa lịch sử và nghệ thuật, làm nổi bật sự gắn kết bền chặt giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực di sản.

Bên cạnh không gian trưng bày, ban tổ chức còn thiết kế các tour chuyên đề cùng đội ngũ chuyên gia. Đặc biệt, vào 10h sáng ngày 25/04/2026, một buổi tọa đàm nghệ thuật sẽ diễn ra tại Hội trường Ngụy Như Kon Tum (Hà Nội). Đây là cơ hội để công chúng và các nhà nghiên cứu cùng thảo luận sâu hơn về hành trình hồi hương của các tác phẩm và vị thế nghệ thuật của cựu hoàng Hàm Nghi trong dòng chảy lịch sử.

Triển lãm dự kiến sẽ là điểm đến văn hóa trọng tâm của Thủ đô trong dịp nghỉ lễ cuối tháng 4 năm nay.

Tuấn Kiệt