Gạo séng cù – Thương hiệu đặc sản Lào Cai

Gạo séng cù trồng trên đất Lào Cai có hương vị thơm ngon hơn và cũng được bán với giá cao hơn nơi khác. Lợi thế này đang được địa phương tận dụng và phát huy bằng cách trồng và chăm sóc rất khoa học. Gạo séng cù được cho lên mầm từ gạo lứt, còn nguyên phôi là một sản phẩm thế mạnh của Hợp tác xã Tiên Phong, xã Mường Vi (Bát Xát, Lào Cai).

Gạo mầm có giá trị dinh dưỡng cao hơn gạo thường, với sự gia tăng hàm lượng một số chất dinh dưỡng đặc biệt như gamma amino butyric acid (GABA), viatamin E, niacin, vitamin B1, B6 và một số chất chống ôxy hóa, rất thích hợp dùng cho người ăn kiêng vốn cần bổ sung vi chất.

Chia sẻ với PV Thương hiệu và Pháp luật ông Nguyễn Việt Quang – Cục trưởng Cục Hải quan Lào Cai cho biết, muốn có gạo séng cù chuẩn người ta mua cả ruộng từ khi còn là cây lúa. Để chế biến gạo mầm séng cù, thóc thu hoạch về được phơi thủ công dưới điều kiện nắng và gió nhẹ (ít nắng) để đạt độ ẩm 14% trước khi đem xát bằng máy để tạo thành gạo lứt còn nguyên phôi, nguyên cám. Gạo séng cù được ủ ở nhiệt độ 32-350C trong 26-28 giờ để lên chồi mầm, sau đó đưa vào sấy khô rồi đóng gói hút chân không.

Ông Cao Minh Tuấn - Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Tiên Phong, xã Mường Vi (huyện Bát Xát) cho biết: “Nơi đang đẩy mạnh sản xuất gạo séng cù - cho biết ưu điểm nổi bật nhất của loại gạo này là hạt to, mập, rất thơm, cơm ngọt đậm, dẻo và giòn ngay cả khi đã nguội. Giống lúa séng cù vốn có nguồn gốc từ Trung Quốc, được trồng tại nhiều tỉnh miền Bắc Việt Nam từ đầu những năm 90 thế kỷ trước và có mặt ở tỉnh Lào Cai từ năm 1996”. 

Giống gạo séng cù có đặc điểm là rất kén đất, không phải nơi nào cũng có thể trồng được, vì thế loại gạo này chỉ cho chất lượng tốt nhất khi được trồng ở 2 huyện Bát Xát và Mường Khương. Nhiều người cũng đem giống lúa gạo séng cù trồng ở các địa bàn thấp hơn của Lào Cai và ở các tỉnh khác nhưng giá sản phẩm giữa các vùng xuất xứ có độ chênh lệch khá cao.

Trên thị trường, gạo séng cù Bát Xát, Mường Khương thường được bán đến tay người tiêu dùng với giá khoảng 30.000 đồng/kg, trong khi sản phẩm xuất xứ khác như Lai Châu, Yên Bái, Điện Biên giá từ 22.000-27.000 đồng/kg.

Theo người dân địa phương mỗi năm được trồng 2 vụ, mỗi vụ kéo dài 6 tháng. Bà con trồng cùng ngày, gặt cùng ngày nên chất lượng hạt gạo đồng đều, to, mập. Để cho ra sản phẩm gạo ngon nhất, phải chọn vùng đất có độ cao trên 500m so với mặt nước biển, sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm từ 8-15 độ C, chất đất phù sa cổ và đất feralit với hàm lượng kali cao, nguồn nước cung cấp cho đồng ruộng chảy trực tiếp từ trong núi

Huyện Bát Xát là một trong những điểm đẩy mạnh nhất việc sản xuất và thương mại hóa gạo séng cù, tất cả các xã đều gieo cấy giống này, chính quyền địa phương nơi đây luôn khuyến khích phát triển giống lúa này bằng việc xây dựng chương trình canh tác theo mô hình “cánh đồng một giống” với 100% giống lúa séng cù chất lượng cao vào vụ mùa trên cánh đồng Mường Vi. Địa phương đang được Nhật Bản chuyển giao công nghệ thâm canh cây lúa theo 5 quy trình của Nhật Bản để bà con ứng dụng.

Tận dụng cơ hội tỉnh Lào Cai quy hoạch cánh đồng lớn chuyên canh giống lúa séng cù rộng 600ha tại 2 huyện Bát Xát và huyện Mường Khương, Hợp tác xã Tiên Phong đã đẩy mạnh kế hoạch gia tăng giá trị sản phẩm gạo bằng việc đầu tư trang thiết bị, dây chuyền sản xuất theo quy trình liên hoàn (sấy khô nguyên liệu - xay xát - tách màu - đóng gói) xây dựng thương hiệu.

Ông Tuấn cho biết thêm, trong vụ đông xuân 2017, hợp tác xã thí điểm mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP để làm cơ sở nhân rộng mô hình này trong các năm tiếp theo.“Chúng tôi đang xây dựng thương hiệu từ một chuỗi sản xuất liên kết với nông dân tại địa phương theo quy mô kết nối 4 nhà, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm và xây dựng chuỗi bán hàng tại các thành phố lớn nhằm tránh tình trạng người tiêu dùng nhầm gạo séng cù Mường Vi với các loại gạo khác. Ngoài ra, địa phương cũng đẩy mạnh quảng bá thông tin về gạo séng cù tới người tiêu dùng qua các kênh truyền thông của địa phương” - ông Tuấn nói./.

Huệ Nguyễn