Gần 9.000 doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu 'kêu cứu' tới Thủ tướng

Theo các doanh nghiệp, qua thời gian thực hiện Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 83/2014, Nghị định 95/2021 về kinh doanh xăng dầu có nhiều quy định về quản lý xăng dầu chưa phù hợp, đặc biệt là các quy định ở khâu bán lẻ dẫn đến doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu thua lỗ nặng nề trong thời gian dài, từ đó làm đứt gãy chuỗi cung ứng, thị trường bất ổn… gây ảnh hưởng đến tình trạng thiếu hụt xăng dầu.

Trong đó, về vấn đề chiết khấu, theo quy định, xăng dầu là mặt hàng thiết yếu nên dù lời hay lỗ, doanh nghiệp vẫn buộc phải bán hàng, nếu ngừng bán phải có lý do chính đáng, nếu không sẽ bị phạt.

Các doanh nghiệp nêu rõ, thời gian qua, dù phải chịu mức chiết khấu 0 đồng, nhà cung cấp tự kê phí vận chuyển lên quá cao so với phí vận chuyển thực tế nên các doanh nghiệp bán lẻ đang lỗ rất nặng nhưng các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu vẫn phải duy trì kinh doanh. 

Không chỉ vậy, các doanh nghiệp bán lẻ chỉ được lấy hàng một nơi nên sau khi ký hợp đồng sẽ bị chèn ép chiết khấu, thương nhân phân phối cho chiết khấu bao nhiêu cũng phải nhận. Kể cả sau 1, 2 năm đổi nhà phân phối khác thì vẫn bị chèn ép chiết khấu. Bởi nhà phân phối biết rằng nếu doanh nghiệp bán lẻ không lấy hàng của họ thì cũng không thể lấy hàng của nhà phân phối khác, nên “doanh nghiệp bán lẻ ở trong thế kẹt, mọi sự cạnh tranh bị triệt tiêu”.

Trong khi đó, Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 83/2014, Nghị định 95/2021 về kinh doanh xăng dầu, nhưng theo các doanh nghiệp, những sửa đổi, bổ sung của dự thảo Nghị định này không thay đổi được gì với thực trạng của doanh nghiệp bán lẻ hiện nay... Vì vậy, doanh nghiệp bán lẻ kiến nghị nên quy định chiết khấu vào công thức tính giá cơ sở như là một khoản chi phí lưu thông ở khâu bán lẻ một cách hợp lý để đảm bảo không có sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp.

Về mua hàng từ nhiều thương nhân nhập khẩu, phân phối, doanh nghiệp bán lẻ muốn lấy hàng nơi khác thì phải thanh lý hợp đồng, xử lý, bồi thường các bảng biểu và logo liên quan, phải đăng ký giấy đủ điều kiện kinh doanh với Sở Công thương… Nhưng do quy định doanh nghiệp bán lẻ chỉ được lấy hàng ở 1 nơi nên nếu có chuyển qua nhà cung cấp khác một thời gian thì cũng bị chèn ép như vậy.

Trước thực tế này, các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho rằng Nghị định 83 và Nghị định 95 quy định cho doanh nghiệp bán lẻ chỉ lấy hàng một nơi để quản lý chất lượng là không thuyết phục. Vì vậy, các doanh nghiệp đề nghị được mua xăng dầu từ 3 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hoặc thương nhân phân phối xăng dầu theo hợp đồng mua bán xăng dầu, áp dụng đối với cả doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu...

Liên quan đến các kiến nghị của doanh nghiệp, trong dự thảo mới nhất của Bộ Công Thương vừa gửi Thủ tướng về sửa đổi các nghị định kinh doanh xăng dầu, cơ quan này cho biết trên thực tế, mức chiết khấu là mức giảm giá của các đơn vị bán xăng dầu cho đơn vị mua xăng dầu so với giá bán lẻ. Nhà nước chỉ quản lý giá bán lẻ xăng dầu chứ không điều chỉnh mức chiết khấu trong kinh doanh xăng dầu.

"Điều này là phù hợp với thực tế do giá bán lẻ xăng dầu đã được Nhà nước điều hành và có quy định mức giá trần nên mức chiết khấu là yếu tố để phản ánh tính thị trường, đồng thời là yếu tố được điều chỉnh linh hoạt giúp các doanh nghiệp điều hành hoạt động kinh doanh phù hợp với biến động cung cầu, giá cả xăng dầu trên thị trường thế giới và trong nước", Bộ Công Thương nêu rõ.

Theo cơ quan này, khi giá bán lẻ xăng dầu chưa được phản ánh đủ các chi phí phát sinh của doanh nghiệp từ đầu nguồn, các doanh nghiệp đầu mối cũng không thể cắt chiết khấu thỏa đáng cho các khách hàng mua buôn được. Nếu có quy định về mức chiết khấu cụ thể cho các đại lý sẽ cần bổ sung thêm một yếu tố chi phí trong phần chi phí kinh doanh được tính trong giá cơ sở, có thể làm tăng giá cơ sở mặt hàng xăng dầu...

Bên cạnh đó, để đảm bảo giá cơ sở mặt hàng xăng dầu phản ánh đủ các chi phí phát sinh cần đưa ra mức chiết khấu cố định hoặc tối thiểu này vào chi phí kinh doanh trong cơ cấu giá cơ sở sẽ làm tăng giá xăng dầu.

"Khi hoạt động kinh doanh xăng dầu khó khăn, không có sự chia sẻ giữa các khâu trong hệ thống phân phối xăng dầu, các khó khăn sẽ được dồn hết đến doanh nghiệp đầu mối xăng dầu và ảnh hưởng đến tổng thể nguồn cung xăng dầu trong nước", Bộ Công Thương phân tích.

Đặc biệt, trong dự thảo lần 2, cơ quan quản lý đã linh hoạt sửa đổi ý kiến và đề xuất sửa đổi quy định theo hướng cho phép đại lý xăng dầu lấy từ nhiều nguồn. Điều này nhắm đa dạng nguồn cung cấp xăng dầu cho đại lý, tăng vị thế cho đại lý trong quá trình đàm phán mua hàng.

Thanh Mai