Facebook, Google, Microsoft đã nộp hơn 4.500 tỷ đồng tiền thuế

Thông tin trong báo cáo gửi các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết hoạt động quản lý thu thuế đối với hàng hóa, dịch vụ xuyên biên giới, theo quy định hiện hành được thực hiện thông qua các tổ chức tại Việt Nam (thuế nộp thay nhà thầu nước ngoài) với số thu bình quân trên 1.100 tỷ đồng/năm.

Tính từ năm 2018 đến hết tháng 4/2022, các đơn vị này đã khai, nộp thuế với tổng số tiền hơn 5.111 tỷ đồng. Trong đó, một số tập đoàn lớn như Facebook đã nộp 1.965 tỷ đồng; Google nộp 1.902 tỷ và Microsoft nộp 651 tỷ đồng (tính chung 4.518 tỷ đồng).

Thống kê trong những năm qua cho thấy, doanh thu chỉ tính riêng của Facebook và Google tại Việt Nam đã chiếm khoảng 70% doanh thu thị trường quảng cáo trực tuyến, lên đến vài trăm triệu USD mỗi năm.

Doanh thu quảng cáo của Google và Facebook thông qua các đại lý tại Việt Nam (phải đóng thuế nhà thầu 10%) chỉ chiếm lần lượt 45% và 30% số hợp đồng. Như vậy, còn đến 55% và 70% số hợp đồng mua quảng cáo trên Google và Facebook không thông qua đại lý, có thể do các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp mua trực tiếp, tương ứng việc thất thu thuế nhà thầu từ lượng hợp đồng và doanh thu này.

Báo Lao động cho hay, về thực chất, thuế nhà thầu được hiểu bao gồm tiền thuế thu nhập doanh nghiệp và tiền thuế giá trị gia tăng (VAT). Như vậy, khoảng hơn 4.500 tỷ đồng tiền thuế thu được như đề cập ở trên, bản chất đối tượng đóng không chỉ từ Google, Facebook… mà còn có đóng góp từ người tiêu dùng Việt Nam, thông qua phía trung gian đóng thay là các doanh nghiệp đại lý quảng cáo.

Thị trường Việt Nam hiện có hơn 1 triệu thuê bao truyền hình Internet (OTT TV) với doanh thu hơn 1.000 tỷ đồng mỗi năm, nhưng hoàn toàn chưa thu được thuế nhà thầu vì hầu hết người tiêu dùng tại Việt Nam mua dịch vụ trực tiếp từ Netflix, Apple TV… và thanh toán qua thẻ tín dụng hoặc các cổng thanh toán trực tuyến.

Báo Chính phủ đưa tin, Bộ Tài chính cho rằng những đặc trưng của nền kinh tế số và sự phát triển nhanh chóng của TMĐT tại Việt Nam đã đặt ra nhiều thách thức không nhỏ với công tác quản lý thuế.

Trong đó, khó khăn đầu tiên phải nhắc tới là khả năng quản lý đầy đủ các nguồn thu, đối tượng nộp thuế. Trong điều kiện nền kinh số các tổ chức, cá nhân có thể tiến hành hoạt động kinh doanh xuyên biên giới mà không thuộc đối tượng đánh thuế của bất kỳ quốc gia nào theo nguyên tắc quản lý thuế truyền thống, các quốc gia đều căn cứ trên sự hiện diện vật chất của người nộp thuế, trong khi doanh nghiệp, cá nhân có thể phân bổ thu nhập về địa điểm có lợi nhất về thuế theo quy định của từng nước.

Thứ hai là không xác định được căn cứ tính thuế. Trên môi trường số, các hoạt động kinh doanh có thể thực hiện thông qua website hiện diện ở một khu vực thị trường nào đó mà không cần sự hiện diện vật chất của người nộp thuế. Điển hình cho hoạt động này là quảng cáo trực tuyến và các hoạt động tương tác thông qua nền tảng các mạng xã hội.

Thứ ba là không phân biệt rõ loại thu nhập làm cơ sở đánh thuế. Trong nền kinh tế số rất khó phân biệt một số loại thu nhập, đặc biệt là bản quyền, phí dịch vụ và lợi nhuận kinh doanh. Ví dụ, điển hình là doanh thu liên quan đến phần mềm, sản phẩm nội dung thông tin số, các ứng dụng đăng tải trên mạng... rất khó để xác định số tiền chi trả cho bản quyền, phí dịch vụ hay lợi nhuận kinh doanh.

Ngoài ra, mô hình kinh tế chia sẻ cũng đặt ra nhiều khó khăn trong việc xác định ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh làm căn cứ tính thuế giá trị gia tăng, nghĩa vụ khai thuế, ví dụ như việc xác định mô hình của Grab - là kinh doanh dịch vụ vận tải hay chỉ là cung cấp dịch vụ kết nối.

Thứ tư, khó kiểm soát giao dịch kinh doanh để quản lý đối tượng thu thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT. Do chủ thể kinh doanh TMĐT không cần đến cửa hàng, cửa hiệu theo cách truyền thống, các giao dịch hoàn toàn thực hiện bằng phương thức điện tử, máy chủ có thể đặt tại nước ngoài, một đối tượng có thể có nhiều gian hàng trên 1 sàn giao dịch TMĐT và cùng lúc trên nhiều sàn giao dịch TMĐT, cùng lúc trên nhiều trang mạng xã hội.

Với những tồn tại trên, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết Bộ Tài chính sẽ đẩy mạnh các giải pháp để quản lý hoạt động thương mại điện tử, bao gồm hoàn thiện cơ sở pháp lý; tăng chia sẻ, kết nối thông tin với các cơ quan liên quan; xây dựng cơ sở dữ liệu để quản lý rủi ro; tăng cường thanh tra, kiểm tra, trong đó tập trung vào các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở kinh doanh tại Việt Nam và một số chủ sở hữu sàn giao dịch thương mại điện tử.

Tuấn Anh (t/h)