EU siết chặt quy định về hàm lượng Asen trong thủy sản nhập khẩu - Cơ hội và thách thức đối với hàng Việt Nam

EU siết chặt quy định hàm lượng Asen trong thuỷ sản nhập khẩu 

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu vừa cho biết, ngày 17/9 vừa qua, Liên minh châu Âu ban hành Quy định 2025/1891 sửa đổi Quy định 2023/915 quy định về ngưỡng Asen vô cơ trong cá và các loại hải sản khác.

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), việc hấp thụ Asen vô cơ qua thực phẩm và nước uống tiềm ẩn nguy cơ gây ra các bệnh nghiêm trọng như ung thư phổi, bàng quang và da. EFSA xác định cá và hải sản là một trong những nguồn phơi nhiễm chính đối với người trưởng thành ở một số quốc gia thành viên.

Do đó, EU đã quyết định quy định mức tối đa Asen vô cơ trong thủy sản ở ngưỡng 0,05 – 1,5 mg/kg, tùy loại. Trong đó, nhóm bạch tuộc (Cephalopods) chỉ được phép có tối đa 0,05 mg/kg, còn tôm hùm và tôm hùm đá lá (Langoustine và Rock lobster) ở mức 1,5 mg/kg. Quy định mới sẽ có hiệu lực trên toàn bộ 27 nước thành viên EU kể từ ngày 8/10/2025.

Cũng theo Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu, thời gian qua, Liên minh châu Âu đã đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính, cùng các quy định nhập khẩu.

Cụ thể, Liên minh châu Âu đã giảm đến 90% số lượng doanh nghiệp chịu tác động bởi quy định CBAM; Liên minh châu Âu cũng phân loại các doanh nghiệp chịu tác động bởi quy định chống bán phá rừng (EUDR), trong đó Liên minh châu Âu đưa Việt Nam vào nhóm nước có nguy cơ thấp nhất, tạo điều kiện cho thông quan hàng hóa.

Ngoài ra, trong tiêu chuẩn Thỏa thuận Xanh, Liên minh châu Âu đã điều chỉnh giãn, lùi thời hạn áp dụng. Như vậy, trong ngắn hạn, việc tiếp cận thị trường Liên minh châu Âu của doanh nghiệp Việt được dự báo là không có nhiều khó khăn về các mặt thủ tục, hành chính.

EVFTA mở ra cơ hội nhưng kèm thách thức

Trong khi gia tăng yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm, EU đồng thời vẫn là một trong những thị trường giàu tiềm năng cho xuất khẩu của Việt Nam. Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đang giúp hàng hóa Việt hưởng lợi thế cạnh tranh lớn: từ tháng 8/2025, trên 90% dòng thuế xuất khẩu sang EU về 0%.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cần ngăn chặn tình trạng một số đối tác lợi dụng ưu đãi EVFTA để lẩn tránh thuế qua Việt Nam. Do đó, Việt Nam cần siết chặt quản lý dòng chảy thương mại ba bên, đảm bảo doanh nghiệp trong nước được hưởng trọn vẹn lợi ích từ hiệp định.

Dự kiến cuối tháng 9/2025, Việt Nam và EU sẽ tiến hành phiên rà soát EVFTA, trong đó phía Việt Nam có thể đề xuất mở cửa thêm cho các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo, đồng thời bổ sung nhiều mặt hàng vào danh mục hưởng ưu đãi thuế quan.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là việc EU áp dụng thẻ vàng IUU đối với thủy sản khai thác của Việt Nam. Nếu tháo gỡ thành công trong năm 2025, đây sẽ là cú hích lớn, đặc biệt đối với mặt hàng cá ngừ, vốn đang rất được ưa chuộng tại EU.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu rau quả và thực phẩm chế biến cũng cần chú ý kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn bền vững và truy xuất nguồn gốc. Đây là điều kiện tiên quyết để tránh nguy cơ bị cảnh báo hoặc cấm nhập khẩu.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam

Để duy trì và mở rộng thị phần tại Liên minh châu Âu, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu khuyến cáo doanh nghiệp xuất khẩu trong nước:

Đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định mới, đặc biệt về an toàn thực phẩm và IUU.

Đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, thay vì chỉ xuất khẩu thô.

Tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan EVFTA, song song với việc đa dạng hóa thị trường trong khối EU, mở rộng sang các nước Bắc Âu như Phần Lan, Thụy Điển, Đan Mạch – những thị trường giàu tiềm năng.

Xây dựng thương hiệu uy tín, chú trọng bao bì, nhãn mác thân thiện môi trường để phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh tại châu Âu.

Bất chấp những quy định chặt chẽ hơn, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang EU vẫn cho thấy tín hiệu khả quan. Tính chung 7 tháng đầu năm 2025, giá trị đạt 646,8 triệu USD, chiếm 11,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước, tăng từ 10,3% cùng kỳ năm trước.

Với sự cộng hưởng từ EVFTA, nỗ lực gỡ thẻ vàng IUU, cùng việc tuân thủ nghiêm các quy định mới về an toàn thực phẩm, Việt Nam hoàn toàn có thể giữ vững và mở rộng chỗ đứng tại một trong những thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng bậc nhất thế giới.

Đỗ Khuyến