Đưa khoa học công nghệ thành động lực tăng trưởng ngành nông nghiệp

Sáng ngày 27/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự Hội nghị: "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía bắc" do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) và Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) phối hợp tổ chức.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, ngành nông nghiệp và môi trường cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu. Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long cho biết, 34 địa phương đã báo cáo 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó lĩnh vực nông nghiệp có 451 sản phẩm. Tuy nhiên, 341 sản phẩm, chiếm khoảng 76%, vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu, cho thấy khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn còn lớn.

Vì vậy, Thứ trưởng Bộ Công an đề nghị Bộ NN&MT chủ trì xác định danh mục các bài toán tăng trưởng ưu tiên; tập trung lựa chọn những khâu có khả năng tạo giá trị gia tăng cao; phát huy vai trò điều phối, trực tiếp kết nối nhu cầu thực tiễn của địa phương với năng lực nghiên cứu, ứng dụng của các viện, trường đại học và doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, nông nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an sinh xã hội, là "trụ đỡ" của nền kinh tế và đóng góp lớn vào sự phát triển của đất nước.

"Nếu chúng ta giải quyết tốt bài toán phát triển KHCN ứng dụng trong nông nghiệp thì sẽ giải quyết được bài toán phát triển bền vững của đất nước, bởi ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp là con đường nhanh nhất, hiệu quả nhất và có thể triển khai ngay so với nhiều lĩnh vực khác", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Để KHCN thực sự đi vào sản xuất và tạo ra giá trị gia tăng, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&MT chủ trì, khẩn trương phối hợp với Bộ Công an, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương và Bộ KH&CN rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng hoạt động KHCN liên quan đến ngành nông nghiệp; xác định danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của ngành nói chung, khu vực phía bắc nói riêng, trong đó chú trọng sự liên kết giữa các vùng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh các lĩnh vực cần ưu tiên tập trung, gồm: Giống cây trồng, vật nuôi; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật gắn với phòng, chống dịch bệnh; ứng dụng rộng rãi công nghệ, máy móc trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; hoàn thiện, chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản; phát triển sản xuất nông nghiệp gắn với bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới thực chất cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Theo Phó Thủ tướng, đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, khi kết quả nghiên cứu chưa được chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa tương xứng với nguồn lực đầu tư.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu NN&MT phát huy vai trò đầu mối điều phối, kết nối nhu cầu phát triển của các ngành hàng, địa phương với doanh nghiệp; tổ chức hiệu quả các chương trình liên kết theo chuỗi giá trị, tập trung vào giống, canh tác thông minh, chế biến sâu; chăn nuôi an toàn sinh học, kinh tế tuần hoàn; nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, nuôi biển bền vững; phát triển rừng gỗ lớn, cây dược liệu, chế biến lâm sản và dịch vụ môi trường rừng; xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, nguồn nước, khí tượng, cảnh báo thiên tai, lũ quét phục vụ sản xuất.

Đối với Bộ KH&CN, Phó Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát các đề tài nghiên cứu thời gian qua, lựa chọn những kết quả có tính khả thi để hỗ trợ ứng dụng, thương mại hóa; thúc đẩy hình thành các nhóm liên kết giữa nghiên cứu với sản xuất và phát triển mô hình phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu dùng chung.

Cùng với đổi mới liên kết, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cơ chế tài chính và hạ tầng dùng chung. Bộ NN&MT chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ KHCN trong nông nghiệp, cơ chế thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, quy định về định giá tài sản sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật và huy động nguồn lực xã hội hóa cho nghiên cứu công nghệ mới.

Nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và khai thác dữ liệu ngành nông nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT, Bộ Công an, Bộ KH&CN cùng các đơn vị liên quan đẩy nhanh số hóa, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ các cơ sở dữ liệu, trước hết là dữ liệu đất đai, truy xuất nguồn gốc và những dữ liệu phục vụ trực tiếp sản xuất, quản lý ngành.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương ở phía Bắc trước ngày 15/11 lựa chọn từ 3 đến 5 bài toán ưu tiên, gắn với liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện danh mục bài toán ưu tiên trước ngày 15/12, đồng thời đề xuất mô hình sàn giao dịch nông sản quốc gia trước ngày 31/12. Trong quý 1/2027, các nhiệm vụ đủ điều kiện phải được triển khai. Bộ Khoa học - Công nghệ được giao nghiên cứu mô hình sàn giao dịch khoa học và công nghệ, thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng cơ chế kiểm tra, đánh giá định kỳ 3 tháng/lần, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, kịp thời tháo gỡ khó khăn và khắc phục tình trạng nghiên cứu dàn trải, chậm ứng dụng.

Minh Anh