Dự thảo Nghị định xăng dầu sửa đổi: Chuyên gia tiếp tục kiến nghị bỏ quỹ bình ổn

Trước đó ngày 14/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã phối hợp Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo Góp ý dự thảo sửa đổi Nghị định về kinh doanh xăng dầu. Dự thảo Nghị định lần này tập trung 4 vấn đề lớn gồm: điều kiện tham gia hệ thống, hệ thống phân phối, quy định về giá, quỹ bình ổn giá xăng dầu. Trong đó, đề xuất bỏ quỹ bình ổn giá xăng dầu được các chuyên gia đưa ra một lần nữa.

Theo chuyên gia kinh tế, PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng, có những lúc quỹ hoạt động thiếu minh bạch đã tạo kẽ hở để một số doanh nghiệp chiếm dụng vốn, sinh ra nhiều tiêu cực trong quản lý tài chính, gây bất ổn thị trường. Quỹ BOG nằm trong tay doanh nghiệp, có những trường hợp tự tung tự tác, muốn làm gì thì làm. Thậm chí, kẹt tiền thì họ rút quỹ ra xài, những vụ án liên quan đến sai phạm, như tình trạng thương nhân đầu mối lợi dụng quỹ như Xuyên Việt Oil, Hải Linh, Hải Hà, Thiên Minh Đức... trong thời gian vừa qua cho thấy rõ điều đó.

Vẫn theo ông Long, trong quá trình điều hành, sử dụng, quản lý quỹ BOG, cơ quan chức năng có những lúc để cho quỹ âm, làm ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động kinh doanh xăng dầu của doanh nghiệp. Do vậy, để phòng ngừa rủi ro về giá trong kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp không thể trông chờ, có tâm lý ỷ lại vào quỹ bình ổn giá xăng dầu, mà phải sử dụng các phương thức, công cụ khác.

Ông Long nhấn mạnh, về lâu dài nhà nước cần nghiên cứu xóa bỏ quỹ này để thị trường xăng dầu trong nước vận hành theo cơ chế thị trường và tiệm cận dần với giá xăng dầu trên thị trường thế giới.

Việc bỏ quỹ BOG xăng dầu vào thời điểm này là có cơ sở thực tiễn vì nếu thực hiện chu kỳ điều hành giá 7 ngày/lần như hiện nay thì mức độ biến động giá giữa 2 lần điều chỉnh giá cơ bản không còn lớn. Chu kỳ điều hành giá được điều chỉnh xuống 7 ngày đã làm giảm được mức biến động, việc điều hành giá chủ động, linh hoạt hơn theo giá thế giới.

Trong nhiều kỳ điều hành vừa qua, cơ quan điều hành gần như không thực hiện trích, chi quỹ, tuy nhiên thị trường vẫn ổn định. Đồng thời, thực tế "số tiền" không đổi, trích rồi lại chi nên việc tác động đến CPI không nhiều (chỉ tác động tăng/giảm tại thời điểm; hoặc tác động tâm lý).

Về phía doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Năm – Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) nhận định, thời gian qua, Quỹ Bình ổn gần như không cần trích chi sử dụng và thị trường vẫn diễn ra bình thường. Do vậy, việc duy trì quỹ khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn. “Trong khi duy trì quỹ, doanh nghiệp rất khổ do phải làm bảng kê lượng xuất bán, báo cáo, kiểm kê rồi thanh, kiểm tra. Như với Petrolimex, một năm thực hiện 11 triệu m3/tấn, số lượng rất lớn, kể cả dùng máy tính cũng có độ chênh lệch. Chỉ cần sai lệch nhỏ thì bị quy là sai phạm. Rất khổ”, ông Năm nói.

Còn theo ông Cao Hoài Dương – Chủ tịch Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil) bày tỏ, việc tiếp tục duy trì Quỹ bình ổn giá xăng khiến cho mỗi lần điều chỉnh giá, doanh nghiệp đau đầu tính toán xem quỹ sử dụng thế nào. Bởi giá xăng dầu hiện nay phụ thuộc vào giá thị trường, nhưng việc hình thành quỹ là từ nguồn lực của người dân đóng góp. “Từ trước đến nay, Nhà nước xây dựng quỹ bình ổn với thiện chí bình ổn cho người dân, nhưng giờ người dân cũng không cần thì sao chúng ta vẫn cố làm?” – ông Dương thắc mắc.

Trước hàng loạt kiến nghị về đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương) Phan Văn Chinh cho biết, trong Luật Giá, có quy định về 4 loại hình bình ổn giá, và mặt hàng xăng dầu thuộc 1 trong 4 loại hình này. Do vậy, ngay cả khi không nêu Quỹ Bình ổn giá trong Nghị định, thì quản lý giá xăng dầu vẫn phải duy trì quỹ này theo Luật Giá.

“Dự thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện và sẽ có giải trình cụ thể về các vấn đề mà doanh nghiệp quan tâm và xin ý kiến”, Vụ trưởng Phan Văn Chinh khẳng định.

Cũng tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI nhấn mạnh, xăng dầu là mặt hàng đặc biệt quan trọng, việc điều hành ngành này cũng rất khó không chỉ với Việt Nam mà nhiều quốc gia vì phải cân bằng nhiều lợi ích.

Theo ông Tuấn, "nếu giá xăng dầu cao, sẽ tốt cho doanh nghiệp ngành này nhưng lại ảnh hưởng đến vĩ mô khác. Mặt khác, chi phí doanh nghiệp xăng dầu bỏ ra lớn, nên những bất ổn trên thị trường có nhiều rủi ro gây đứt gãy chuỗi. Thực tế này chúng ta đã chứng kiến hơn 1 năm trước…".

Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu không chỉ tác động đến cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực này mà tác động đến nhiều ngành khác. Cho nên rút kinh nghiệm từ những bất ổn trong những năm qua, lần sửa này cần đảm bảo quan điểm công khai minh bạch, thị trường hóa, hướng đến bền vững, duy trì động lực thị trường trong Nghị định.

“Để làm được điều đó, Bộ Công Thương cần lấy ý kiến rộng rãi trong cộng đồng doanh nghiệp, cần tạo động lực để người dân góp ý nói thẳng, nói thật... từ đó đưa ra những điểm phù hợp nhất”, ông Tuấn cho hay.

Tú Anh (T/h)