Tiềm năng, triển vọng thị trường xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2025

Ẩn số lớn nhất, không riêng với Việt Nam mà cả kinh tế toàn cầu, là chính sách của Mỹ dưới thời ông Trump. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, hơn 110 tỷ USD, trong khi nhập khẩu chỉ bằng 1/10. Do đó, bất kỳ sự thay đổi thương mại thuế quan hay chính sách về tỷ giá nào từ quốc gia này cũng ngay lập tức tác động đến nền kinh tế.

Việc Mỹ dự kiến áp thuế 60% với hàng hóa Trung Quốc, 10-20% với Mexico và Canada cùng nguy cơ lạm phát sẽ tạo ra những thách thức lớn hơn cho thương mại toàn cầu. Các sản phẩm xuất khẩu ở các khu vực khác, gồm Việt Nam, sẽ chịu ảnh hưởng từ những chính sách này. Trong đó, tác động tích cực đến từ các cơ hội giành thêm đơn hàng của Trung Quốc trong trường hợp nước này bị áp thuế cao. Ngược lại, doanh nghiệp Việt có khả năng bị ép giá đơn hàng hơn trước bởi mức thuế nhập khẩu vào Mỹ gia tăng.

Trong bối cảnh đó, theo CEO HSBC Việt Nam Tim Evans, các doanh nghiệp Việt sẽ đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia như Trung Quốc, EU, Mexico hay Nhật Bản - đối tác thương mại quan trọng khác của Mỹ.

Chưa kể, từ giữa năm 2021, đô la Mỹ đã tăng khoảng 20% so với các đồng tiền mạnh khác. Điều này đồng nghĩa việc sản xuất tại các nước châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, trở nên cạnh tranh hơn khi xuất khẩu sang Mỹ. Thách thức nữa cần lưu ý là chi tiêu tiêu dùng toàn cầu có xu hướng chậm lại, cùng rủi ro về lạm phát trong hai năm gần đây.

Dù còn nhiều thách thức, ông Tim Evans cho rằng đây có thể là cơ hội để Việt Nam tăng vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tận dụng ưu thế từ quan hệ thương mại với Mỹ và các nước. Do đó, Việt Nam cần đánh giá tác động tiềm năng và chuẩn bị biện pháp chính sách để quản lý và tối ưu hóa lợi ích từ các mối quan hệ này.

Năm nay, Chính phủ đặt mục tiêu GDP tăng trên 8%, cao hơn Quốc hội giao (6,5-7%), nhằm tạo nền tảng cho mức tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn tới. Xuất khẩu được coi là một trong những động lực tăng trưởng truyền thống cho nền kinh tế.

Để giữ đà tăng tích cực từ lĩnh vực này, theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh xuất khẩu cả trực tiếp và trực tuyến, đổi mới mô hình kinh doanh, đầu tư vào nghiên cứu phát triển, nhu cầu của khách hàng. Nhà điều hành cũng phải tìm cách đưa hoạt động thương mại đi theo lộ trình cụ thể, với những mặt hàng mạnh, chất lượng cao hơn.

Dệt may - ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đạt kim ngạch xấp xỉ 44 tỷ USD trong năm ngoái. Mức này tăng gần 11% so với 2023. Ngoài chiến lược tìm kiếm thị trường mới, ngách để gia tăng đơn hàng, các chuyên gia cho rằng ngành này vẫn cần cải thiện năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất để duy trì cạnh tranh.

Theo ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), yếu tố để duy trì và khai thác lợi thế cạnh tranh ở thị trường Mỹ, là các doanh nghiệp dệt may cần đẩy nhanh chuyển đổi kép (xanh hóa và số hóa).

Để chuyển đổi kép, doanh nghiệp dệt may sẽ phải đầu tư hạ tầng công nghệ, nguyên vật liệu xanh, giảm mức tiêu thụ tài nguyên và tác động môi trường. Họ có thể gặp khó khi chi phí vốn để chuyển đổi rất cao, rủi ro. Song, theo ông Trường, việc chuyển đổi sang nền công nghiệp xanh, sạch sẽ giúp dệt may nâng giá trị, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thế giới, nhất là các thị trường khó tính như Bắc Mỹ hay châu Âu.

Ở khía cạnh cơ quan quản lý, đại diện Tổng cục Thống kê cho rằng các quốc gia, trong đó có Việt Nam, phải điều chỉnh chiến lược và chính sách để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng vị thế xuất khẩu. Điều này giúp Việt Nam khai thác lợi thế thương mại và các dòng vốn đầu tư nước ngoài cho phát triển kinh tế.