Dự báo năm 2025, xuất khẩu gạo đối mặt với nhiều thách thức

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, Việt Nam đã xuất khẩu tổng cộng 9 triệu tấn gạo trong năm 2024, thu về 5,67 tỷ USD, tăng 11,1% về lượng và tăng đến 21,2% về kim ngạch so với năm 2023. Đây là khối lượng và kim ngạch xuất khẩu kỷ lục trong lịch sử ngành gạo. Đồng thời 2024 cũng là năm thứ 5 liên tiếp, kim ngạch xuất khẩu gạo ghi nhận tăng trưởng dương.

Tuy nhiên, giá mặt hàng này đang có xu hướng giảm trong những tháng gần đây.

Theo cập nhật của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho thấy, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã giảm liên tục kể từ tháng 12/2024 đến nay. Ngày 14/2, giá xuất khẩu gạo 5% tấm của Việt Nam chỉ còn 397 USD/tấn, trong khi giá gạo cùng chủng loại của Thái Lan là 425 USD/tấn, gạo Ấn Độ là 413 USD/tấn và Pakistan ở mức 402 USD/tấn. 

Với chủng loại gạo 25% tấm, giá xuất khẩu của Việt Nam là 371-372 USD/tấn, bằng giá gạo Pakistan và thấp hơn gạo Thái Lan 34 USD/tấn, thấp hơn gạo Ấn Độ 22 USD/tấn.

So với thời điểm giá gạo Việt Nam lập đỉnh vào giữa tháng 8/2023 (700 USD/tấn), giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã tụt dốc và xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua.

Thực tế, giá gạo Việt Nam tăng nhanh và đạt đỉnh ở thời điểm năm 2023 và nửa đầu năm 2024 có nguyên nhân là do Ấn Độ dừng xuất khẩu gạo. Thị trường giai đoạn này gần như chỉ dành cho gạo Việt Nam và Thái Lan; có những thời điểm khách hàng cần mua vào đã đẩy giá gạo Việt Nam lên cao.

Các chuyên gia dự báo, xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2025 nhiều khả năng sẽ giảm cả lượng và giá so với con số kỷ lục của năm 2024.

Nguyên nhân là do nhu cầu suy yếu trong khi cạnh tranh gia tăng giữa các nước sản xuất. Dư địa cho xuất khẩu gạo năm 2025 còn rất ít trong bối cảnh mức nền của năm 2024 vốn đã ở mức cao trong khi có quá nhiều yếu tố bất lợi liên quan đến thị trường, đặc biệt là khi Ấn Độ nới lỏng lệnh hạn chế xuất khẩu gạo.

Theo bà Phan Mai Hương, chuyên gia phân tích thị trường lúa gạo, sự sụt giảm giá gạo không phải là điều bất ngờ mà đã được dự báo từ cuối năm 2024. Sau thời gian dài ngừng xuất khẩu, Ấn Độ đã xả kho với mức giá cạnh tranh, tạo áp lực lên thị trường chung. Bên cạnh đó, sản xuất lúa gạo ở các nước khác cũng thuận lợi, dự kiến sản lượng năm 2025 sẽ tăng so với năm trước.

Mặc dù giá gạo Việt Nam hiện nay đã giảm đáng kể so với thời kỳ đỉnh điểm, nhưng theo bà Phan Mai Hương, mức giá này không quá thấp trong bối cảnh mới. Thách thức đặt ra cho ngành xuất khẩu gạo Việt Nam lúc này là làm thế nào để duy trì lợi thế cạnh tranh, vừa đảm bảo đầu ra ổn định, vừa không bị cuốn vào cuộc đua giảm giá với các đối thủ mạnh như Ấn Độ hay Pakistan.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2025 sẽ chỉ đạt 7,5 triệu tấn, giảm so với mức kỷ lục 9 triệu tấn vào năm ngoái. Năm 2024, Việt Nam là nước xuất khẩu gạo lớn thứ ba thế giới, sau Ấn Độ và Thái Lan, với các thị trường chính là Philippines và Indonesia. Xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm nay sẽ đối mặt với thách thức do nguồn cung có thể tăng từ Ấn Độ và nỗ lực cắt giảm nhập khẩu của Indonesia. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Trung Quốc được dự báo sẽ cải thiện.

Đỗ Khuyến