Dự án Luật Định danh và xác thực điện tử: Thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất cho kỷ nguyên số

Phiên họp diễn ra dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh.

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết dự án Luật nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về định danh, xác thực điện tử; làm cơ sở cho việc tạo lập, quản lý, sử dụng danh tính điện tử trong quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số. Dự thảo gồm 8 chương, 46 điều.

Dự thảo xác định 5 nhóm đối tượng định danh điện tử: cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian. Chính phủ được giao quy định việc định danh, xác thực điện tử đối với đối tượng thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu.

Dự thảo đồng thời quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử. Toàn bộ quá trình định danh, xác thực phải có chế độ ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình.

Về hệ thống định danh và xác thực điện tử, dự thảo Luật quy định gồm: Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử; Nền tảng định danh và xác thực điện tử; Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID); Hệ thống quản lý hiệu lực của danh tính điện tử và chứng thư điện tử xác nhận thông tin; Cổng định danh và xác thực điện tử quốc gia và các phần mềm, ứng dụng, hệ thống thông tin khác. Các hệ thống thông tin có liên quan được kết nối với Hệ thống để phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phát triển kinh tế - xã hội.

Về mô hình xác thực điện tử, dự thảo Luật quy định mọi đối tượng đã được tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh theo quy định của Luật là đối tượng xác thực điện tử; đồng thời thiết lập 03 mô hình thực hiện hoạt động xác thực điện tử, gồm: mô hình xác thực tập trung, mô hình xác thực trung gian và mô hình xác thực độc lập. Quy định bắt buộc liên kết, xác thực danh tính điện tử đối với giao dịch trên nền tảng số thuộc một số lĩnh vực.

Về dịch vụ định danh, xác thực điện tử, dự thảo quy định điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử về tư cách pháp nhân, năng lực tài chính, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng công nghệ thông tin, nhân sự chuyên trách, quy trình nghiệp vụ, bảo vệ dữ liệu người dùng, an ninh mạng, kết nối kỹ thuật với Hệ thống và bảo hiểm trách nhiệm.

Ngoài ra, dự thảo Luật quy định nguyên tắc công nhận lẫn nhau đối với danh tính điện tử, kết quả xác thực của nước ngoài để sử dụng trong giao dịch xuyên biên giới; sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan của Luật Giao dịch điện tử, Luật Căn cước, Luật Chuyển đổi số, Luật Thương mại điện tử và Luật Đầu tư để bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung một điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành như Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; làm rõ định danh và xác thực điện tử chỉ có giá trị kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế các quy định về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch hay tình trạng pháp lý theo pháp luật chuyên ngành.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (Ủy ban QPANĐN) cơ bản nhất trí với đối tượng định danh điện tử tại Điều 7 và thấy rằng quy định mở rộng đối tượng định danh điện tử sang thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp xu thế. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, phạm vi đối tượng định danh điện tử tại Điều 7 quá rộng, nên đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích thực hiện; cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi; đánh giá kỹ nguy cơ lộ lọt thông tin đối với đối tượng định danh chứa đựng bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.

Ủy ban QPANĐN cũng cơ bản nhất trí với quy định về danh tính điện tử, mã định danh từ Điều 11 đến Điều 19 dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng việc giao cơ quan chuyên ngành hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tự quyết định các trường thông tin thu thập dễ dẫn đến lạm dụng, xâm phạm quyền riêng tư. Đề nghị bổ sung quy định khung về các trường thông tin được phép thu thập; giao Chính phủ quy định giới hạn các trường thông tin, ban hành khung tiêu chuẩn kỹ thuật và quán triệt nguyên tắc thu thập tối thiểu để bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu….

Minh Anh