Đột phá thể chế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tìm cơ hội “cất cánh”

Tại Hội nghị "Đối thoại SME 2026: Chính sách mở đường - Doanh nghiệp cất cánh" diễn ra chiều 24/6, các chuyên gia nhận định môi trường kinh doanh Việt Nam đang có những thay đổi mang tính bước ngoặt.

TS. Nguyễn Hồng Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Hà Nội (HBA), Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Hàng tiêu dùng Việt Nam (VACOD), nhấn mạnh rằng các chính sách về thuế, hải quan, đầu tư và tài chính đang được hoàn thiện theo hướng minh bạch hơn, tạo nền tảng vững chắc cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đã chỉ ra những quyết sách "vàng" hỗ trợ doanh nghiệp. Trong đó, với Nghị quyết 206, ông Hiếu cho biết đây là nghị quyết về cơ chế đặc biệt, trao cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ cơ chế tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ luật và nghị định. Còn Nghị quyết 29/2026/QH16 giải quyết dứt điểm các dự án vướng mắc về đất đai (như condotel, officetel) theo nguyên tắc "xử lý song song" – tách bạch lỗi vi phạm để tháo gỡ dự án, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.

Về cải cách thủ tục đầu tư, ông Hiếu nhấn mạnh chính sách chuyển từ thẩm quyền chung sang "thẩm quyền riêng" của cá nhân lãnh đạo để đẩy nhanh tiến độ, đồng thời áp dụng "luồng xanh" cho các dự án khoa học công nghệ.

Tuy nhiên, ở góc độ pháp lý, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, các điều chỉnh chính sách cùng xu hướng số hóa trong quản lý thuế - hải quan đang tạo thêm thuận lợi, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch dữ liệu, chuẩn hóa sổ sách và năng lực tuân thủ.

Ông Tuấn kiến nghị cơ quan quản lý cần chuyển mạnh tư duy từ "tăng yêu cầu tuân thủ" sang "hỗ trợ và giảm rủi ro", xây dựng các công cụ tuân thủ chi phí thấp cho SME.

Cũng tại hội nghị, một trong những thông tin quan trọng được chia sẻ là sự thay đổi trong tư duy cấp vốn của ngân hàng. Hiện nay, dù SME chiếm 95% số lượng doanh nghiệp nhưng mới chỉ khoảng 16% tiếp cận được vốn vay ngân hàng.

Để giải bài toán này, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc ACB, khẳng định ngân hàng đang chuyển dịch sang cách tiếp cận linh hoạt. Thay vì chỉ nhìn vào tài sản thế chấp, ngân hàng chú trọng vào hợp đồng, phương án kinh doanh và lịch sử tín nhiệm.

Tiếp đó là ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng. Dữ liệu thanh toán điện tử của doanh nghiệp sẽ là cơ sở để AI phân loại và quyết định cho vay nhanh chóng.

Về ưu đãi lãi suất, riêng tại khu vực phía bắc, ACB đang triển khai gói lãi suất vay ưu đãi thấp hơn tới 2% so với thông thường. Tuy nhiên, lãnh đạo ngân hàng này cũng lưu ý doanh nghiệp cần chủ động minh bạch tài chính thông qua hóa đơn điện tử và chuẩn hóa sổ sách để rút ngắn thời gian thẩm định.

Tham luận về công nghệ tại hội nghị, PGS.TS Vũ Văn Tích (Bộ Khoa học và Công nghệ) khẳng định chuyển đổi số không còn là việc "mua phần mềm" mà là tái cấu trúc mô hình dựa trên dữ liệu.

Mục tiêu chiến lược đến năm 2030 là thực hiện chương trình "100.000 doanh nghiệp SME AI Việt Nam", trong đó: Ứng dụng trợ lý AI (AI CEO) để hỗ trợ quyết định quản trị, dự báo kinh doanh và cảnh báo sớm. Hình thành hệ sinh thái NOCAL kết nối dữ liệu địa phương, giúp SME tiếp cận mạng lưới chuyên gia quốc gia theo nhu cầu thay vì phải thuê toàn thời gian. Xây dựng các Quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo địa phương (Local Innovation Fund) để chia sẻ rủi ro cùng doanh nghiệp trong việc thương mại hóa công nghệ.

Theo các chuyên gia, cơ hội từ chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa thông tin thành hành động. Với sự mở đường của thể chế và các giải pháp tài chính, công nghệ linh hoạt, giai đoạn 2025–2026 được kỳ vọng sẽ là thời điểm để các doanh nghiệp SME Việt Nam thực sự "cất cánh".  

Minh Anh