Doanh nghiệp gỗ Việt chủ động thích ứng, chuẩn bị cho mùa xuất khẩu 2027

Tại hội thảo chuyên đề “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế và chiến lược đón đầu tương lai” diễn ra mới đây, các chuyên gia nhận định, hướng tới năm 2027, ngành gỗ và nội thất Việt Nam đứng trước yêu cầu chuyển đổi toàn diện. Thay vì chỉ tập trung gia công, các đơn vị sản xuất cần nâng cao giá trị sản phẩm, củng cố năng lực cạnh tranh và đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Tại các thị trường trọng điểm như Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ, nhà mua hàng đặc biệt quan tâm đến tính minh bạch của chuỗi cung ứng, nguồn gốc nguyên liệu hợp pháp và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt là Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) – chính sách dự kiến sẽ chính thức áp dụng nghĩa vụ tuân thủ đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa từ ngày 30/12/2026, và đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ từ ngày 30/6/2027.

Để hàng hóa gỗ và nội thất được phép lưu thông tại thị trường EU, các doanh nghiệp phải bảo đảm ba tiêu chí: sản phẩm không sử dụng nguyên liệu thu hoạch từ diện tích đất bị phá rừng hoặc suy thoái sau mốc thời gian 31/12/2020; quy trình khai thác, chế biến tuân thủ đầy đủ hệ thống pháp luật của quốc gia xuất xứ; cung cấp đầy đủ dữ liệu định vị địa lý (tọa độ polygon), thông tin lô đất và hồ sơ thẩm định rủi ro.

Tuy thị trường châu Âu chỉ chiếm một phần tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam nhưng quy định EUDR đóng vai trò "thước đo chuẩn mực" thương mại toàn cầu. Việc tuân thủ thành công EUDR không chỉ giúp bảo vệ thị phần tại EU mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên toàn thế giới.

Nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ rào cản truy xuất nguồn gốc, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã xây dựng và công bố phiên bản đầu tiên của bản đồ ranh giới rừng năm 2020. Hệ thống tích hợp dữ liệu viễn thám, bản đồ quốc tế và kiểm chứng thực địa, phân chia hiện trạng thành ba nhóm dữ liệu.

Trong đó, vùng xanh là khu vực có thông tin đồng nhất, minh bạch về hiện trạng rừng; vùng vàng là khu vực thông tin chưa hoàn toàn rõ ràng, cần xác minh bổ sung và vùng đỏ là khu vực có sự sai khác dữ liệu, tiềm ẩn rủi ro cao.

Theo chia sẻ từ TS. Trương Tất Đơ, Thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, hệ thống tra cứu tại địa chỉ EUDR.VNFOREST.GOV.VN giúp doanh nghiệp chủ động tra cứu tọa độ, đối chiếu lô đất, lô rừng và đánh giá mức độ rủi ro nhằm khắc phục tình trạng sai lệch giữa bản đồ quốc tế và thực địa nông lâm kết hợp tại Việt Nam. Cơ quan quản lý cũng đang hoàn thiện kho dữ liệu tập trung và hướng tới cấp bảng kê lâm sản điện tử.

Đánh giá về thực tế tuân thủ, ông Reine Karlsson, Giám đốc điều hành Scale Up Oy Ltd (đơn vị thu mua nội thất châu Á), khẳng định rằng một chứng nhận độc lập không thể thay thế cho chuỗi bằng chứng liên kết chặt chẽ. Theo ông Reine Karlsson: "Một chứng nhận đơn lẻ không thể thay thế cho một chuỗi bằng chứng liên kết chặt chẽ từ sản phẩm hoàn thiện, lô sản xuất, đến vật liệu và dữ liệu lô đất. Sẵn sàng EUDR không phải là một chứng nhận, đó là năng lực chuỗi cung ứng có thể lặp lại."

Ông Karlsson khuyến nghị doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống dữ liệu truy xuất ngay từ khâu phát triển sản phẩm trước khi bắt đầu sản xuất. Việc gửi kèm dữ liệu minh bạch cùng báo giá chính là yếu tố then chốt giúp nhà cung cấp Việt Nam gia tăng sức mạnh đàm phán khi chất lượng và giá thành sản phẩm giữa các đối thủ tương đồng.

Bên cạnh các tiêu chuẩn xanh từ châu Âu, thị trường nội thất Hoa Kỳ với quy mô trị giá khoảng 125 tỷ USD cũng đang trải qua những bước dịch chuyển sâu sắc, đòi hỏi sự chủ động thích ứng từ phía các nhà sản xuất Việt Nam.

Từ kinh nghiệm thực chiến tại các tập đoàn bán lẻ hàng đầu, ông Joseph Trần (Giám đốc điều hành Direct Source Việt Nam) và ông Jerome Phạm (nguyên Giám đốc điều hành SEA - Home Depot) đều cho rằng nhà mua hàng quốc tế khi tới gian hàng không chỉ xem xét mẫu mã sản phẩm mà còn đánh giá toàn diện năng lực của cả hệ thống sản xuất phía sau.

Doanh nghiệp cần thể hiện rõ tính minh bạch của nguồn nguyên liệu bền vững, quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và giải pháp giúp nhà thu mua giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng. Việc hiểu rõ lợi thế cạnh tranh của bản thân để đưa ra giải pháp không gian sống trọn gói thay vì chỉ chào bán sản phẩm đơn lẻ chính là chìa khóa mở cánh cửa hợp tác lâu dài.

Nhằm giữ vững vị thế trên bản đồ nội thất thế giới và bứt phá doanh số xuất khẩu trong năm 2027, các doanh nghiệp gỗ và nội thất Việt Nam cần tập trung thực thi các nhóm giải pháp trọng tâm: Chủ động ứng dụng công cụ bản đồ ranh giới rừng 2020 của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, xây dựng cơ sở dữ liệu định vị lô đất và hồ sơ giải trình minh bạch ngay từ khâu mua nguyên liệu đầu vào.

Dịch chuyển từ mô hình gia công thuần túy (OEM) sang tự thiết kế và phát triển sản phẩm (ODM); chú trọng các dòng nội thất bọc đệm, nội thất thông minh tích hợp công nghệ chăm sóc sức khỏe. Nâng cao độ linh hoạt trong quản lý đơn hàng, đảm bảo tiến độ giao hàng và hỗ trợ dịch vụ logistics nội địa cho các nhà bán lẻ quốc tế. Tích cực tham gia chuỗi hoạt động Preshow và các kỳ triển lãm trọng điểm như HawaExpo 2027, QFair 2027 để tiếp cận trực tiếp các nhà thu mua toàn cầu.

Bằng việc chủ động tái cấu trúc quản trị và nâng cao chuẩn mực vận hành, ngành gỗ và nội thất Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua các rào cản kỹ thuật, khẳng định bản lĩnh thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế trong giai đoạn xuất khẩu 2027.

Minh Anh