Định hình năng lực công nghệ chiến lược sau hơn một năm thực hiện Nghị quyết 57

Dữ liệu đang trở thành hạ tầng chiến lược

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW tại Bộ Công Thương được thực hiện bài bản và có tính hệ thống. Từ năm 2025 đến ngày 16/6/2026, Bộ đã ban hành 31 văn bản phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Trong tổng số 287 nhiệm vụ được giao, đã hoàn thành 158 nhiệm vụ; 30 nhiệm vụ đang được triển khai đúng tiến độ; 99 nhiệm vụ mang tính thường xuyên. Đáng chú ý, không có nhiệm vụ nào quá hạn chưa hoàn thành.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh. Toàn bộ 162 thủ tục thuộc diện rà soát theo Nghị quyết số 66/NQ-CP đã được tái cấu trúc, cắt giảm thành phần hồ sơ.

Điểm đáng lưu ý là nếu trước đây dữ liệu chủ yếu được xem là công cụ quản lý thì hiện nay dữ liệu đang dần trở thành một loại hạ tầng chiến lược phục vụ điều hành, dự báo và ra quyết định.

Thực hiện định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW, Bộ Công Thương đã ban hành Khung kiến trúc dữ liệu, Chiến lược phát triển dữ liệu, quy hoạch hạ tầng trung tâm dữ liệu và Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030.

Đến nay, ba cơ sở dữ liệu chuyên ngành quan trọng đã được tích hợp vào Trung tâm Dữ liệu quốc gia, gồm cơ sở dữ liệu kinh tế công nghiệp và thương mại với 2.272 lô dữ liệu; cơ sở dữ liệu hàng hóa, hóa chất, tiền chất với 2.013 bản ghi; cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính INS với 10.561 bản ghi.

Cùng với đó, hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia Verigoods đã được đưa vào vận hành, mở ra khả năng tăng cường minh bạch thông tin hàng hóa, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng hiện đại và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Định hình năng lực công nghệ chiến lược từ ba bài toán lớn của ngành

Một trong những nội dung trọng tâm được Bộ Công Thương báo cáo tại phiên họp là việc triển khai các công nghệ chiến lược gắn với ba bài toán lớn được Chính phủ giao theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg và Quyết định số 808/QĐ-TTg.

Đó là bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao; tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và phát triển chuỗi giá trị xanh, thông minh; hiện đại hóa thương mại dựa trên dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy.

Trên cơ sở đó, Bộ đã đề xuất nhiều nhiệm vụ đặt hàng triển khai trong năm 2026, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ có ý nghĩa chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), Digital Twin, nhà máy thông minh; pin lưu trữ năng lượng (BESS), truyền tải điện một chiều công suất lớn (HVDC), thiết bị điện cao áp; hydrogen, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), công nghệ thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon (CCUS); robot, ROV, UAV; hóa chất siêu tinh khiết, đất hiếm, vật liệu tiên tiến; thương mại số và logistics thông minh.

Việc lựa chọn nhiệm vụ được thực hiện theo nguyên tắc lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy thị trường và sản phẩm đầu ra làm thước đo, gắn với khả năng làm chủ công nghệ và các chỉ số đánh giá định lượng cụ thể.

Những chuyển động tích cực không chỉ diễn ra ở cấp quản lý nhà nước mà đã xuất hiện rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp trong ngành. Ví dụ, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đạt mức trưởng thành chuyển đổi số 81,89%, xây dựng 12 kho dữ liệu, phát triển 16 sản phẩm “Make by EVN” và triển khai 31 nhiệm vụ AI, công nghệ số ở mức độ M3; Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã xây dựng danh mục 34 sản phẩm chiến lược; phát triển thành công Mini ROV ở mức M3…

Tuy nhiên, Bộ Công Thương cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng nhiều công nghệ quan trọng như Digital Twin quy mô hệ thống, BESS cho lưới điện, HVDC, hydrogen, SAF, CCUS, robot công nghiệp, hóa chất đạt chuẩn điện tử, vật liệu tiên tiến hay logistics thông minh vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu, chủ yếu từ M1 đến M2. Đây là những lĩnh vực cần tiếp tục đầu tư, xác định rõ khách hàng đầu tiên, tiêu chuẩn kỹ thuật, mục tiêu chi phí, tỷ lệ nội địa hóa và lộ trình phát triển.

Hình thành hệ sinh thái công nghệ năng lượng

Một nội dung được Bộ Công Thương đặc biệt nhấn mạnh là vai trò định hướng và dẫn dắt trong phát triển hệ sinh thái công nghệ năng lượng mới, năng lượng tái tạo và lưới điện thông minh tại các địa phương.

Trong những năm qua, ngành điện Việt Nam đã hình thành hệ thống có quy mô thuộc nhóm lớn của Đông Nam Á; năng lượng tái tạo phát triển nhanh; nhiều ứng dụng số như trung tâm điều khiển không người trực, đo đếm từ xa, tự động hóa lưới điện và số hóa quản trị đã đi vào thực tiễn.

Tuy nhiên, nhu cầu điện phục vụ tăng trưởng cao tiếp tục gia tăng trong khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng lớn, kéo theo yêu cầu mới về dự báo, điều độ, lưu trữ năng lượng và truyền tải liên vùng.

Bên cạnh đó, khả năng làm chủ các công nghệ lõi như điện gió ngoài khơi, pin lưu trữ, hydrogen xanh, amoniac xanh, thiết bị điều khiển tiên tiến và các nền tảng số vẫn còn hạn chế.

Trước thực tế đó, Bộ Công Thương xác định phát triển đồng bộ hệ sinh thái công nghệ năng lượng mới gắn với công nghiệp chế tạo, nghiên cứu phát triển, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và hợp tác quốc tế.

Các lĩnh vực trọng tâm gồm điện gió ngoài khơi, điện mặt trời thế hệ mới, pin lưu trữ năng lượng, hydrogen và amoniac xanh; lưới điện thông minh; ứng dụng AI, IoT, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các giải pháp bảo đảm an ninh mạng trong vận hành hệ thống điện…

Tú Anh