Điện Biên: Hiệu quả từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng

Tăng sinh kế cho người dân vùng cao

Bà Mai Hương, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên, cho biết: Chính sách chi trả DVMTR đã mang lại nguồn thu nhập, góp phần cải thiện đời sống nên đã nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng của người dân. Ngay từ khi thực hiện nhiệm vụ, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo viên chức, người lao động thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng. Tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra giám sát và phối hợp với các đơn vị liên quan trong thực hiện chính sách chi trả DVMTR.

Điện Biên là tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc của Tổ quốc, nằm ở thượng nguồn của 3 hệ thống sông chính là sông Đà, sông Mã và sông Mê Kông. Tổng diện tích tự nhiên của tỉnh là 954.125 ha, trong đó diện tích đất quy hoạch lâm nghiệp 694.753 ha, chiếm 72,8% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR là 404.436 ha, diện tích đủ điều kiện chi trả tiền DVMTR là 316.359 ha.

Trong quý I năm 2025, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã chủ động bám sát chỉ đạo của Hội đồng Quản lý quỹ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, đảm bảo tiến độ chi trả DVMTR. Quỹ đã chi hơn 7,7 tỷ đồng tiền DVMTR cho người dân và cộng đồng (bao gồm cả nguồn kết dư từ năm 2024), giúp người dân có thêm nguồn thu nhập, thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng.

Thời gian qua, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Điện Biên đã chủ động thực hiện tốt nhiệm vụ, phương án đã được UBND tỉnh Điện Biên phê duyệt; tăng cường công tác tuyên truyền đến người dân, phối hợp với các đơn vị chủ rừng được hưởng lợi từ tiền DVMTR thực hiện tốt việc kiểm tra, giám sát việc sử dụng đúng mục đích, hiệu quả tiền dịch vụ môi trường rừng… nên đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Thu nhập bình quân của mỗi hộ dân tham gia bảo vệ rừng được chi trả dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 2 triệu đồng/hộ/năm. Điển hình tại xã Sen Thượng (huyện Mường Nhé) có một số hộ dân có mức thu nhập từ chi trả dịch vụ môi trường rừng cao như: Cộng đồng bản Pa Ma, bình quân mỗi hộ nhận được 117 triệu đồng/năm; cộng đồng bản Tả Ló San, bình quân mỗi hộ nhận được 110 triệu đồng/năm; cộng đồng bản Long San, bình quân mỗi hộ nhận được 62 triệu đồng/năm... Với số tiền nhận được từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, các hộ dân sử dụng để quản lý, bảo vệ diện tích rừng được giao, một phần sử dụng chi tiêu cho nhu cầu sinh hoạt hàng ngày, nâng cao đời sống.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã mang lại những hiệu quả thiết thực. Qua đó góp phần thực hiện mục tiêu xã hội hóa nghề rừng, giảm tỷ lệ hộ nghèo, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự xã hội, ổn định dân cư trên địa bàn tỉnh; giúp người dân vùng sâu, vùng xa cải thiện cuộc sống, nâng cao thu nhập.

Tăng hiệu quả bảo vệ rừng

Qua hơn 10 năm triển khai thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã đem lại hiệu quả cũng như gắn được trách nhiệm của người dân đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng. Qua đó, góp phần tạo việc làm ổn định, tăng thu nhập và cải thiện cuộc sống cho hàng nghìn người dân ở các cộng đồng dân cư giáp ranh với rừng.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã gắn được trách nhiệm và lợi ích của người dân đối với rừng, đồng thời huy động được một nguồn nhân lực lớn cho tuần tra bảo vệ rừng một cách thường xuyên, nâng số hộ tham gia trực tiếp bảo vệ rừng hàng năm: Năm 2021 hơn 95.000 hộ, năm 2022 gần 96.000 hộ, năm 2023 trên 96.000 hộ. Tại những khu vực được chi trả dịch vụ môi trường rừng, người dân chú trọng hơn trong bảo vệ rừng, hạn chế đáng kể tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép.

Năm 2024, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã chi trả trên 211 tỷ đồng tiền dịch vụ môi trường rừng. Trước đó, giai đoạn 2011 - 2021, tổng số tiền dịch vụ môi trường rừng quỹ đã chi trả cho các chủ rừng trên địa bàn tỉnh là hơn 1.594 tỷ đồng, cho 3.043 chủ rừng. UBND tỉnh Điện Biên đã chủ động điều tiết số tiền chưa xác định được đối tượng chi, để bù đơn giá cho lưu vực thấp (như lưu vực sông Mã, một số lưu vực nội tỉnh...), tạo sự công bằng và khuyến khích công tác quản lý, bảo vệ rừng giữa các chủ rừng và nhận được sự đồng thuận từ người dân, các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Góp phần lan tỏa chính sách chi trả DVMTR, Quỹ thực hiện đa dạng và sáng tạo trong công tác tuyên truyền, truyền thông. Ngoài việc phối hợp với các cơ quan truyền thông, trong quý I, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã cấp phát các sản phẩm truyền thông như: Cấp phát 114 sổ tay chi trả DVMTR, 159 sổ tay tuần tra bảo vệ rừng cung ứng DVMTR cho các chủ rừng trên địa bàn tỉnh; 129 thùng phân loại rác cho các trường THCS trên địa bàn huyện Mường Ảng, Trường Tiểu học xã Xuân Lao, UBND xã Xuân Lao và các đơn vị có liên quan; 5.000 tờ lịch 01 tờ, 1.000 quyển lịch 07 tờ cho các chủ rừng và các đơn vị có liên quan; 59 bình giữ nhiệt, 108 bìa đựng hồ sơ cho các phòng thuộc Quỹ và các đơn vị có liên quan; 1.000 áo khoác cho học sinh các Trường PTDTBT THCS Ma Thì Hồ, PTDTBT THCS Huổi Mí, huyện Mường Chà và Trường THCS Xuân Lao, huyện Mường Ảng.

Trong thời gian tới, để nguồn tiền DVMTR trở thành động lực trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách chi trả DVMTR. Tổ chức đàm phán, ký kết hợp đồng ủy thác với các cơ sở sử dụng DVMTR có lưu vực trong tỉnh.

Triển khai hội nghị tập huấn về hướng dẫn công tác xây dựng bản đồ, xác định diện tích chi trả DVMTR... Đồng thời, đôn đốc các chủ rừng tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng và thực hiện tốt chính sách chi trả DVMTR theo quy định.

Đồng thời, nâng cao chất lượng nội dung công tác tập huấn, hướng dẫn, tuyên truyền để các tổ chức, chủ rừng hiểu, nắm bắt kịp thời các chính sách về chi trả tiền DVMTR nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ rừng từ đó huy động được một nguồn nhân lực lớn cho công tác tuần tra, bảo vệ rừng thường xuyên.

Có thể thấy, chính sách chi trả DVMTR trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã mang lại những tác động tích cực, việc thực hiện chi trả DVMTR đã góp phần nâng cao đời sống, tăng thu nhập, tạo sinh kế cho người dân, giảm tỷ lệ hộ nghèo, bảo đảm an sinh xã hội ở các địa bàn dân cư, nhất là các khu vực ở vùng sâu, vùng xa của tỉnh Điện Biên.

Văn Sang