Đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học

Sáng 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội trong tháng 6. Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng sai phạm trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là rất nghiêm trọng; đồng thời hoan nghênh tinh thần chỉ đạo của Chính phủ về việc xử lý nghiêm sai phạm, "không có vùng trống, ai sai xử lý nghiêm đến đó".

Bên cạnh đó, ông Vinh đề nghị Chính phủ quan tâm nghiên cứu kỹ hai quan điểm về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT để đưa ra giải pháp hữu hiệu.

Thứ nhất, việc tổ chức hai kỳ thi hai trong một, gồm tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, có thuận lợi là tiết kiệm công sức cho người dân và chi phí cho xã hội; song cũng bộc lộ bất cập khi thí sinh chịu áp lực phải đạt điểm cao để xét tuyển đại học, từ đó làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Ông phân tích: Nên chăng nghiên cứu tách hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Kỳ thi tốt nghiệp THPT tập trung đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm phổ thông, qua đó phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách. Việc tuyển sinh đại học nên giao cho các cơ sở giáo dục đại học chủ động thực hiện, tương tự cách nhiều trường đang áp dụng với các kỳ thi đánh giá năng lực và phương thức tuyển sinh riêng.

"Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh đại học thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay", ông Vinh nhấn mạnh.

Thứ hai, về phương thức tổ chức thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng nếu chỉ áp dụng hình thức trắc nghiệm, nhất là với môn Toán, sẽ khó rèn luyện cho học sinh kỹ năng trình bày và tư duy mạch lạc. Hình thức này cũng chưa phản ánh đầy đủ quá trình học tập, rèn luyện của học sinh, mà chủ yếu đánh giá khả năng lựa chọn đáp án đúng.

Chủ nhiệm Vinh cho rằng, dù có thể xây dựng đề thi trắc nghiệm riêng cho từng thí sinh, việc can thiệp vào quá trình làm bài vẫn dễ hơn so với đề thi có kết hợp phần tự luận.

Tham khảo ý kiến chuyên gia và kinh nghiệm quốc tế, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết nhiều quốc gia thiết kế bài thi với khoảng 70% câu hỏi trắc nghiệm và 30% câu hỏi tự luận nhằm vừa đánh giá kiến thức, vừa phát triển năng lực tư duy và kỹ năng của học sinh.

Với những vấn đề dư luận đặc biệt quan tâm như việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 liên quan đến phản ánh kết quả thi môn toán tại Tuyên Quang, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đã rất quyết liệt chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện.

“Nếu phát hiện sai phạm phải xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm sự công bằng đối với thí sinh và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh và cho hay Thủ tướng Lê Minh Hưng rất quan tâm đến vấn đề này.

Cho biết lãnh đạo Chính phủ cũng đã họp với địa phương để có rà soát, chỉ đạo, Phó Thủ tướng nói thêm trực tiếp Thủ tướng sẽ làm việc với UBND và lãnh đạo của tỉnh Tuyên Quang để tiếp tục có những hướng xử lý vừa nghiêm minh, vừa đảm bảo các quy định pháp luật.

Liên quan vụ hơn 140 bài thi đạt điểm 10 môn toán tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, đến nay cơ quan điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố 19 người về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Trong đó có bà Trần Thị Thu Hằng, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, đồng thời là trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, và ông Nguyễn Hà Duy (28 tuổi), giáo viên môn toán Trường THPT chuyên Tuyên Quang, thư ký điểm thi.

Theo kết quả điều tra ban đầu, trong thời gian diễn ra kỳ thi, bà Hằng bị cáo buộc chỉ đạo, định hướng một số giám thị tạo điều kiện cho thí sinh làm bài thi môn toán. Thực hiện chỉ đạo này, ông Duy đã vào phòng thi, trực tiếp hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh. Cơ quan điều tra nhận định hành vi của các bị can làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện quy chế thi tốt nghiệp THPT, làm mất tính khách quan, công bằng, minh bạch của kỳ thi và gây dư luận xấu trong xã hội.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, trong tổng số 17.589 thí sinh dự thi. Trong đó, hơn 140 bài thi đạt điểm tuyệt đối thuộc học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 môn toán của toàn tỉnh.

Trước những dấu hiệu bất thường, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thành lập tổ công tác gồm đại diện các đơn vị chức năng của bộ và Bộ Công an để kiểm tra, xác minh tại Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang.

Minh Anh