Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế hộ kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm

Hiện nay, ngưỡng chịu thuế áp dụng cho hộ kinh doanh là 100 triệu đồng/năm, và dự kiến sẽ được nâng lên 200 triệu đồng từ năm 2026. Tuy nhiên, sau khi xem xét ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính đề nghị điều chỉnh mạnh hơn, đưa mức doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm. Con số này tương đương gấp 5 lần ngưỡng đang áp dụng và gấp 2,5 lần mức dự kiến nâng lên từ năm sau. Đồng thời, mức 500 triệu đồng này cũng được dùng làm ngưỡng doanh thu được trừ trước khi tính thuế theo tỷ lệ, thay vì đánh thuế từ đồng doanh thu đầu tiên như hiện hành.

Theo số liệu đến tháng 10/2025, cả nước có hơn 2,54 triệu hộ kinh doanh thường xuyên, và với ngưỡng mới này, dự kiến sẽ có khoảng 2,3 triệu hộ không phải nộp thuế, tương đương khoảng 90% tổng số hộ kinh doanh. Cả nước hiện có khoảng 3,6 triệu hộ và cá nhân kinh doanh, và riêng năm 2024, tổng thu ngân sách từ nhóm này đạt khoảng 26.000 tỷ đồng; trong nửa đầu năm 2025, số thu ước đạt trên 17.000 tỷ đồng.

Bên cạnh việc nâng ngưỡng chịu thuế, Bộ Tài chính cũng đề xuất đổi mới phương pháp tính thuế, chuyển sang đánh thuế theo thu nhập thực tế đối với nhóm có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm. Cụ thể, nếu hộ kinh doanh xác định được chi phí đầu vào thì sẽ nộp thuế suất 15% trên phần lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí).

Mức thuế suất này tương đồng với mức ưu đãi dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ có doanh thu tương đương. Trường hợp không xác định được chi phí, cơ quan thuế sẽ tiếp tục áp dụng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, dao động 0,5–2% tùy ngành nghề, nhưng hộ kinh doanh sẽ được trừ trước 500 triệu đồng doanh thu, thay vì bị tính thuế trên toàn bộ doanh thu như hiện nay.

Đối với nhóm cá nhân cho thuê bất động sản, hoạt động kinh doanh không thường xuyên, dự thảo luật vẫn giữ nguyên cách tính trực tiếp theo tỷ lệ trên doanh thu khi vượt 500 triệu đồng/năm, không khấu trừ chi phí, nhằm tạo sự đơn giản, dễ thực hiện và giảm thủ tục cho người nộp thuế.

Bộ Tài chính cho rằng phương án mới phản ánh đúng bản chất thu nhập, tạo công bằng hơn giữa hộ kinh doanh và người làm công ăn lương, đồng thời bảo đảm công bằng giữa các loại thu nhập trong hệ thống thuế.

Trước đề xuất điều chỉnh, nhiều chuyên gia kinh tế đã lên tiếng cho rằng ngưỡng 200 triệu đồng/năm là quá thấp so với thực tiễn. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng thu thuế với doanh thu 200 triệu đồng/năm “làm tăng gánh nặng chi phí tuân thủ cho cả người nộp thuế và cơ quan thuế, từ đó gia tăng chi phí xã hội”. Ông phân tích rằng “không có ai kinh doanh mà có lãi với doanh thu 200 triệu đồng/năm”, bởi chỉ cần tính sơ bộ chi phí giá vốn và chi phí lao động của chủ hộ hoặc người thân tham gia kinh doanh thì mức doanh thu này “chắc chắn khiến hộ kinh doanh lỗ nặng”.

Đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên 500 triệu đồng được đánh giá là bước thay đổi lớn, có thể giúp hơn 2 triệu hộ kinh doanh được “cởi trói”, giảm đáng kể gánh nặng chi phí, đồng thời khuyến khích hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ phát triển minh bạch và bền vững hơn.

Đỗ Khuyến