Đề xuất nâng mức phạt tiền vi phạm hành chính lên tối đa 1,5 tỷ đồng với cá nhân, 3 tỷ đồng với tổ chức

Sáng ngày 26/10, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình Quốc hội dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), gồm 6 chương, 128 điều, với nhiều nội dung điều chỉnh về mức phạt, trình tự xử lý, biện pháp cưỡng chế và thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính.

Dự thảo quy định cụ thể mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực ngay trong luật, trong đó tăng mức phạt ở một số lĩnh vực; sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các trường hợp được miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính.

Theo tờ trình, một trong những điểm đáng chú ý là nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; đồng thời nâng mức phạt tiền tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức (luật hiện hành quy định mức tối đa là 1 tỷ đồng với cá nhân, 2 tỷ đồng với tổ chức).

Về trình tự xử phạt, dự thảo hướng đến cắt giảm một số thủ tục không cần thiết, hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, dự thảo cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Đối với việc thi hành quyết định xử phạt, dự thảo sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền; tạo thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm trong việc nộp tiền phạt nhiều lần. Đồng thời, bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả phù hợp thực tiễn.

Một nội dung đáng chú ý khác là bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, gồm tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện.

Dự thảo cũng bổ sung biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập. Tuy nhiên, các biện pháp này được đặt trong những quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc và điều kiện áp dụng, nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm, nhất là khi ngừng cung cấp điện, nước hoặc dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số.

Liên quan đến các biện pháp xử lý hành chính, sửa đổi quy định về điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc để phù hợp thực tiễn; rút ngắn thời gian xem xét, quyết định áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính; chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; sửa đổi cơ chế quản lý chặt chẽ hơn người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng; chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng sang Trưởng Công an cấp xã.

Về biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, dự thảo bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính; bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề mà chỉ cần lập biên bản tạm giữ, biên bản trả lại; kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề đến khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong...

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng việc tăng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lên 3 năm (có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến), trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự là 5 năm, sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự. Việc này có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý nên cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.

Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính, Ủy ban nhận định nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì đảm bảo tính răn đe nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp, sẽ không phát huy được hiệu quả.

Do đó, Chính phủ cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Liên quan việc bổ sung vào dự thảo luật một số biện pháp cưỡng chế, Ủy ban cho rằng một số biện pháp như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân… là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Trong khi đó, biện pháp tạm dừng đăng kiểm phương tiện, đăng ký phương tiện, cấp giấy phép điều khiển phương tiện chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm. Vì thế, giải pháp này chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.

Minh Anh