Đề xuất cơ chế đặc thù phát triển du lịch Việt Nam

Ngày 26/10/2026, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Việc xây dựng Nghị quyết nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 08-NQ/TW và Nghị quyết số 82/NQ-CP của Chính phủ, hướng tới tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực xã hội và tạo động lực đột phá để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - bà Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Nghị quyết không chỉ nhằm cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển du lịch mà còn thể hiện tư duy mới trong huy động và sử dụng các nguồn lực cho phát triển.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, thể chế, tạo điều kiện để các địa phương, doanh nghiệp và các thành phần kinh tế tham gia, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành.

Theo báo cáo tại hội nghị, Dự thảo Nghị quyết hướng tới ba mục tiêu: tạo cú hích thu hút đầu tư, hình thành sản phẩm và điểm đến có sức cạnh tranh quốc tế; giảm chi phí, mở rộng không gian kinh doanh để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cộng đồng thực sự tham gia, hưởng lợi từ du lịch; nâng sức cạnh tranh của điểm đến, tăng thời gian lưu trú, chi tiêu của khách và đóng góp của du lịch vào tăng trưởng.

Dự thảo Nghị quyết được thiết kế gồm 12 điều, tập trung lựa chọn những chính sách then chốt để áp dụng có trọng tâm tại các trung tâm du lịch lớn, khu du lịch quốc gia, địa bàn du lịch cộng đồng và vùng khó khăn. Các cơ chế ưu đãi được đề xuất luôn gắn liền với điều kiện thực hiện, kết quả đầu ra và cơ chế giám sát chặt chẽ.

Phát biểu định hướng tham vấn, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, những kết quả đạt được trong phát triển du lịch thời gian qua là nền tảng quan trọng, nhưng trước yêu cầu mới của thực tiễn và sự phát triển của đất nước, ngành du lịch cần tiếp tục đổi mới, tạo đột phá để thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tính chiến lược.

Thứ trưởng đề nghị các doanh nghiệp, hiệp hội đóng góp ý kiến thẳng thắn, cụ thể vào 7 nhóm chính sách với 21 vấn đề tham vấn, tập trung vào những khó khăn, vướng mắc thực tế và đề xuất giải pháp có thể triển khai hiệu quả.

Trong nhóm chính sách về điều kiện và ưu đãi đối với các dự án du lịch, dự thảo phân chia thành ba nhóm: Dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược.

Theo đề xuất, tổng vốn đầu tư tối thiểu tương ứng của ba nhóm là 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng; vốn đầu tư cho các hạng mục du lịch tối thiểu lần lượt là 1.000 tỷ đồng, 2.000 tỷ đồng và 5.000 tỷ đồng. Số lao động thường xuyên tối thiểu tương ứng là 1.000 người, 1.500 người và 2.000 người. Tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, các ngưỡng này được đề xuất giảm còn một nửa.

Về ưu đãi, dự án du lịch chất lượng cao được đề xuất hỗ trợ hạ tầng, tiếp cận nhà, đất công và xúc tiến thị trường. Dự án du lịch động lực có thể được hưởng ưu đãi tiền thuê đất, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 10 năm. Với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, dự thảo đề xuất thời hạn hoạt động đến 70 năm, miễn thuế trong 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong chín năm tiếp theo.

Từ những đề xuất này, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị doanh nghiệp đánh giá mức độ phù hợp của các ngưỡng vốn và lao động, khả năng các tiêu chí bỏ sót những dự án ứng dụng công nghệ, sử dụng ít lao động nhưng tạo giá trị gia tăng cao, cũng như sức hấp dẫn của các gói ưu đãi đối với quyết định đầu tư.

Đối với cơ sở lưu trú, mở đường bay và liên kết tiêu thụ sản phẩm, dự thảo đề xuất giảm tối đa 30% tiền thuê đất hằng năm đối với phần diện tích cảnh quan, cây xanh, mặt nước và không gian chung không trực tiếp kinh doanh của khách sạn thành phố, khách sạn nghỉ dưỡng từ 4 sao trở lên, có mật độ xây dựng gộp dưới 25%. Đồng thời, địa phương được quyết định chính sách hỗ trợ mở đường bay mới và liên kết tiêu thụ dài hạn các sản phẩm OCOP.

Một hướng khác được đề cập là phát triển mô hình kinh doanh mới, kinh tế đêm và thử nghiệm có kiểm soát. Các lĩnh vực được nêu gồm kinh tế chia sẻ, nền tảng số, du lịch xanh, du lịch tuần hoàn, du lịch ven sông, ven biển, tổ hợp du lịch và du lịch chăm sóc sức khỏe. Những mô hình đáp ứng điều kiện được đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm năm; một số tổ hợp nghệ thuật, lễ hội, giải trí có thể được thí điểm hoạt động 24/7, áp dụng thủ tục rút gọn và cơ chế cấp phép một lần.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng đề nghị, doanh nghiệp chỉ rõ những mô hình đang gặp khó khăn do thủ tục, điều kiện hay cách thức quản lý; đồng thời đánh giá tiêu chí về công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ và cách phân biệt mô hình kinh doanh mới với hoạt động thông thường.

Đối với thị thực, dự thảo hướng tới nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam về đối tượng áp dụng, thời hạn, số lần nhập cảnh, chi phí và mức độ thuận tiện. Các nhóm khách được hướng tới gồm khách từ thị trường trọng điểm, khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Với du lịch cộng đồng, dự thảo ưu tiên các điểm du lịch tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo và nông thôn; đề xuất hỗ trợ hạ tầng, bảo tồn văn hóa, đào tạo, chuyển đổi số, quảng bá và kết nối thị trường.

Cũng tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp và Bộ ngành đã thẳng thắn nêu ra nhiều vướng mắc thực tiễn. Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines đề xuất cần quy định rõ tiêu chí, khung và mức hỗ trợ mở đường bay mới do đường bay quốc tế mang lại lợi ích chung cho nhiều địa phương và quốc gia. Ông cũng kiến nghị mở rộng phạm vi hỗ trợ áp dụng cho các "chương trình, hoạt động đầu tư" thay vì chỉ giới hạn ở "dự án đầu tư".

Trong khi đó, ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất là việc điều chỉnh quy hoạch cục bộ và tạo lập quỹ đất sạch; đồng thời đề xuất bổ sung tiêu chí đóng góp ngân sách địa phương và cơ chế cộng gộp nguồn lực cho các dự án liên kết chuỗi.

Đại diện Vụ Pháp chế (Bộ Tài chính) lưu ý các mức ưu đãi thuế cao hơn luật hiện hành cần được giải trình chi tiết; đồng thời phải tính đến quy định Thuế tối thiểu toàn cầu (15%) để bảo đảm ưu đãi thuế của Việt Nam không bị giảm hiệu lực khi quốc gia khác thu thuế bổ sung.

Đại diện Bộ Tư pháp đề nghị làm rõ các chính sách được áp dụng trên phạm vi cả nước hay chỉ ở một số địa bàn trọng điểm, cũng như xác định rõ mối quan hệ với Luật Thủ đô và các nghị quyết đặc thù địa phương để tránh trùng lặp, chồng chéo.

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh Bộ VHTTDL sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, đối chiếu kỹ lưỡng với từng điều khoản để hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế; còn doanh nghiệp, địa phương và người dân là trung tâm triển khai và thụ hưởng chính sách.

Việc sớm ban hành Nghị quyết với các cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ giải tỏa các nút thắt kéo dài, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, hấp dẫn, giúp du lịch Việt Nam không chỉ phục hồi mạnh mẽ mà còn cất cánh bền vững trong kỷ nguyên mới.

Minh Anh