Để văn hoá đi xa, không thể đứng ngoài làn sóng số

Công nghệ mở rộng không gian sáng tạo

Sáng 14/8, Tọa đàm Vạn Xuân Innovation 2026 với chủ đề “Chuyển đổi số trong văn hóa - Động lực phát triển mới” diễn ra tại TP.HCM, quy tụ hơn 300 đại biểu đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, cơ quan truyền thông và cộng đồng sáng tạo.

Sự kiện mở ra không gian kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, cùng trao đổi về những chuyển dịch của ngành quảng cáo và công nghiệp văn hóa trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, Đồng Trưởng Ban Tổ chức Giải thưởng Quảng cáo Sáng tạo Việt Nam (Vạn Xuân Awards) Nguyễn Trường Sơn cho rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông đang làm thay đổi sâu sắc cách nội dung được sáng tạo, sản xuất, phân phối và tiếp nhận.

Đối với ngành quảng cáo, công nghệ không chỉ mở ra những phương thức tiếp cận công chúng mới mà còn tạo thêm không gian cho sáng tạo, kể chuyện và lan tỏa các giá trị văn hóa.

“Để văn hóa đi xa hơn, nhanh hơn và chạm tới trái tim thời đại, chúng ta không thể đứng ngoài làn sóng số”, ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, công nghệ, AI và dữ liệu lớn nếu được sử dụng đúng hướng sẽ không làm nhạt đi bản sắc văn hóa. Ngược lại, đây có thể trở thành công cụ giúp đánh thức giá trị di sản, rút ngắn khoảng cách địa lý và mở rộng không gian biểu đạt cho các sản phẩm văn hóa, sáng tạo.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa được kỳ vọng đóng góp khoảng 7% GDP. Theo ông Nguyễn Trường Sơn, mục tiêu này đặt ra yêu cầu mới về năng lực sáng tạo, trình độ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng kết nối thị trường.

Chuyển đổi số vì vậy không thể chỉ dừng ở việc đưa thêm công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều quan trọng là phải chuyển đổi tư duy, chủ động làm chủ công nghệ và dữ liệu; xây dựng đội ngũ nhân lực sáng tạo có năng lực số; hình thành hệ sinh thái kết nối chặt chẽ giữa quảng cáo, công nghệ, truyền thông và văn hóa.

Từ thực tế đó, ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh yêu cầu làm thế nào để công nghệ góp phần nâng cao giá trị sáng tạo Việt Nam, chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm, tài sản trí tuệ và giá trị kinh tế; đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa đổi mới sáng tạo, thị trường, bản sắc văn hóa và trách nhiệm xã hội.

Văn hóa phải trở thành nguồn lực phát triển

Phát biểu tại chương trình, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ VHTTDL) Ninh Thị Thu Hương nhận định công nghệ số, dữ liệu, AI và các nền tảng mới đang tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong lĩnh vực văn hóa.

Không chỉ cung cấp thêm công cụ hỗ trợ, công nghệ đang từng bước định hình lại toàn bộ quá trình sáng tạo, sản xuất, phổ biến và thụ hưởng các sản phẩm văn hóa; đồng thời hình thành những không gian sáng tạo, phương thức kinh doanh và thị trường mới.

Theo bà Hương, trong bối cảnh đó, yêu cầu quan trọng là phải phát huy văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.

“Vấn đề không chỉ là công nghệ giúp chúng ta làm nhanh hơn, tiếp cận rộng hơn, mà quan trọng là làm thế nào để những giá trị văn hóa Việt Nam được sáng tạo tốt hơn, chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị cao hơn và đi xa hơn trên thị trường”, Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương nhấn mạnh.

Phân tích vai trò của quảng cáo trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, bà Ninh Thị Thu Hương cho rằng quảng cáo có vị trí đặc biệt bởi đây là một ngành sáng tạo. Đằng sau một sản phẩm quảng cáo thành công là sự kết hợp của ý tưởng, thiết kế, hình ảnh, âm thanh, câu chuyện, công nghệ và tài sản trí tuệ.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương, chuyển đổi số càng phát triển càng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với ngành quảng cáo Việt Nam: không chỉ đổi mới về công nghệ mà phải nâng cao chất lượng sáng tạo; không chỉ theo kịp thị trường mà cần có năng lực tạo ra xu hướng. Đồng thời, mỗi sản phẩm phải thể hiện trách nhiệm với người tiêu dùng, cộng đồng và những giá trị văn hóa Việt Nam.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, Phó Ban Tổ chức Vạn Xuân Awards Trần Việt Tân nhấn mạnh, trong một thế giới công nghệ thay đổi liên tục, điều quan trọng là xác định những giá trị tạo nên dấu ấn riêng cho sáng tạo Việt Nam.

Theo ông Trần Việt Tân, công nghệ có thể tạo ra phương thức thể hiện mới, dữ liệu giúp hiểu công chúng sâu hơn, nhưng câu chuyện về đất nước, con người và bản sắc Việt Nam mới là chất liệu làm nên chiều sâu và sự khác biệt.

Một ví dụ thực tiễn được giới thiệu tại chương trình là Programmatic DOOH - mô hình ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong quảng cáo ngoài trời. Ông Nguyễn Tuấn Tùng, Giám đốc Công ty CP Truyền thông số CenTek, giới thiệu nền tảng quản lý quảng cáo ngoài trời kỹ thuật số có khả năng hỗ trợ quản lý lịch phát, giám sát nội dung theo thời gian thực, lưu trữ lịch sử phát sóng, đối soát và cung cấp dữ liệu phục vụ đo lường chiến dịch.

Việc số hóa quảng cáo ngoài trời cho thấy chuyển đổi số không chỉ là đưa phương thức truyền thống lên môi trường số, mà còn có thể hình thành cách vận hành mới, tăng khả năng đo lường, giám sát và truy xuất trách nhiệm.

Từ các phiên thảo luận, một thông điệp xuyên suốt được đặt ra: công nghệ có thể mở rộng không gian sáng tạo, nhưng văn hóa và bản sắc vẫn là yếu tố tạo nên giá trị riêng. Khi kết hợp với công nghệ và tư duy sáng tạo, những giá trị văn hóa có thể được kể bằng những ngôn ngữ mới, tiếp cận cộng đồng mới và tạo thêm giá trị cho xã hội và thị trường.

Trong quá trình đó, bài toán không chỉ nằm ở khả năng ứng dụng công nghệ mà còn ở năng lực làm chủ công nghệ, dữ liệu và tài sản trí tuệ. Các doanh nghiệp, người sáng tạo cần đồng thời nâng cao năng lực số, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ, tính minh bạch của nội dung và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để công nghiệp văn hóa Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trong môi trường số, từng bước đưa các sản phẩm mang bản sắc Việt tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.

Triệu Lộc