ĐBQH Bùi Văn Mạnh: Ngành công nghiệp văn hoá mới ở giai đoạn sơ khai

Sáng 20/4, Quốc hội khóa XVI, đại biểu thảo luận tại tổ về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam.

Hoàn thiện cơ chế ưu đãi để hút đầu tư vào ngành văn hóa

Góp ý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, các đại biểu cho rằng, Dự thảo Nghị quyết đã thể hiện rõ tư duy đổi mới phát triển văn hóa, đặc biệt là các chính sách về thu hút nguồn lực đầu tư, về ưu đãi tài chính thuế, đẩy mạnh xã hội hóa và hợp tác công tư về phát triển hạ tầng dữ liệu văn hóa, công nghiệp và văn hóa…

Đại biểu Bùi Văn Mạnh – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình cho rằng, để chính sách đi vào cuộc sống và chuyển biến rõ nét cần quan tâm đầu tư cho văn hóa, bởi hiện nay kinh phí đầu tư cho văn hóa còn thấp, dàn trải; vẫn còn thiếu cơ chế thu hút đầu tư tư nhân; ngành công nghiệp văn hóa chưa phát triển, mới ở giai đoạn sơ khai và thiếu những hệ sinh thái, chính sách để phát triển… Từ những vấn đề trên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét bổ sung cơ chế chính sách thí điểm mô hình đầu tư công, quản trị tư; nêu rõ quan điểm Nhà nước đầu tư về hạ tầng, doanh nghiệp quản trị khai thác và chia sẻ doanh thu một cách hợp lý.

Về thí điểm mô hình đô thị di sản, dự thảo nghị quyết quy định: chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản theo yêu cầu, theo tiêu chí di sản văn hóa do Chính phủ quy định, được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, phí, lệ phí, cơ chế chính sách đặc thù đối với hoạt động, nhằm mục đích khai thác phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa.

Theo đại biểu Mạnh, đây có thể coi là chính sách đột phá cho nhiều địa phương đang có định hướng phát triển mô hình đô thị, như Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình, Quảng Ninh, Huế, Đà Nẵng. Tuy nhiên, ông Mạnh cho rằng cần chính sách, cơ chế phân cấp, giao quyền cho địa phương mạnh hơn để tăng tính chủ động, tạo động lực tài chính trực tiếp, gắn kết trách nhiệm của địa phương với việc phát triển kinh tế - xã hội, cũng như bảo tồn di sản văn hóa tại địa phương.

Do vậy, đại biểu Bùi Văn Mạnh đề xuất giao địa phương được quyền quyết định chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, phí, lệ phí đối với các hoạt động khai thác, phát huy giá trị di sản và công nghiệp văn hóa; được giữ lại các nguồn thu từ hoạt động di sản, tiền sử dụng đất và tiền thuê đất phát sinh trên địa bàn để tái đầu tư cho hạ tầng đô thị di sản, phục vụ công tác bảo quản, tu bổ, phát huy giá trị của di sản.

Cho ý kiến về cơ chế thu hút ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa tại khoản 5 Điều 4 của dự thảo nghị quyết, đại biểu Mạnh đề nghị xem xét mở rộng đối tượng cho các dự án về bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch và giao cho Chính phủ quy định chi tiết về các mô hình đầu tư công, quản trị tư, cách thức hợp tác, tỉ lệ phân chia lợi nhuận, phương thức giao cho nhà đầu tư, cho doanh nghiệp quản trị khai thác các công trình, hạ tầng thiết chế văn hóa do Nhà nước đầu tư. Đồng thời, xem xét, phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định chi tiết, tỉ lệ điều tiết, doanh thu lợi nhuận trong từng giai đoạn.

Cũng quan tâm đến cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực đầu tư về phát triển văn hóa, đại biểu Phạm Hùng Thắng – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình cho biết, khoản 2 dự thảo Nghị quyết quy định về hình thành các tổ hợp văn hóa. Đây là khu phức hợp các công trình không gian hạ tầng kỹ thuật văn hóa.

Theo đại biểu, các tổ hợp văn hóa này có quy mô nhỏ hơn so với cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa. Tuy nhiên, các tổ hợp văn hóa này sẽ hướng trực tiếp vào việc phát triển văn hóa, phục vụ nhu cầu văn hóa ở các khu đô thị, khu dân cư, các cụm, khu công nghiệp có đông công nhân.

Do đó, việc phát triển các tổ hợp văn hóa này rất quan trọng, nhưng khoản 3 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết quy định: các tổ chức, cá nhân đầu tư vào các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa mới được hưởng các chính sách hỗ trợ về đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh theo quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 198 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt để phát triển kinh tế tư nhân.

"Nếu quy định trong dự thảo nghị quyết, đối với các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển các tổ hợp văn hóa, sẽ không được hưởng chính sách này. Do vậy, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh sửa lại khoản 3 Điều 4: Đối với các tổ chức, cá nhân khi đầu tư vào phát triển các cụm, các khu công nghiệp, các tổ hợp văn hóa đều được hưởng các chính sách quy định tại Điều 7 Nghị quyết số 198 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt để phát triển kinh tế tư nhân", đại biểu Phạm Hùng Thắng đề nghị.

Còn theo đại biểu Hoàng Ngân Hoàn – Đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La, cần sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 4 quy định về miễn thuế trong doanh thu của tổ chức cá nhân liên quan đến lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Bởi một doanh nghiệp có nhiều ngành nghề kinh doanh và các hoạt động, nên cần làm rõ miễn thuế trong doanh thu liên quan tới lĩnh vực công nghiệp văn hóa hoặc phát triển văn hóa.

Đối với quy định về cơ chế ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu đồng tình với quy định ưu tiên quỹ đất của các cơ quan, tổ chức Nhà nước được giao quản lý, trụ sở công dôi dư… nhưng nên làm rõ hơn các công trình thuộc sở hữu Nhà nước để "cho thuê các công trình thuộc sở hữu Nhà nước để tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao", tránh trường hợp lạm dụng, nhất là đối với lĩnh vực thể thao.

Không để phát sinh kẽ hở pháp lý về an ninh văn hóa

Từ góc độ quốc phòng, an ninh, đại biểu Tô Thành Quyết – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình đề nghị tiếp tục rà soát và hoàn thiện bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời tránh tạo ra các khoảng trống pháp lý có thể bị lợi dụng, ảnh hưởng đến an ninh văn hóa, an ninh tư tưởng, an ninh mạng và việc bảo vệ bí mật nhà nước.

Trong đó, đối với chính sách thu hút đầu tư trong lĩnh vực văn hóa tại Điều 4 và Điều 5 dự thảo Nghị quyết đã mở rộng đáng kể cơ chế ưu đãi rút gọn các thủ tục cho phép triển khai dự án trong một số trường hợp chưa có trong quy hoạch.

Đại biểu Tô Thành Quyết cho rằng, đây là chủ trương đúng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, bởi các dự án văn hóa có yếu tố nước ngoài có thể tác động đến không gian văn hóa, tư tưởng. Việc triển khai dự án tại khu vực nhạy cảm như biên giới, biển đảo và các khu vực trọng yếu về quốc phòng, an ninh có thể ảnh hưởng đến thế trận lòng dân và thế trận quốc phòng an ninh Nhân dân.

Đối với phát triển hạ tầng số và dữ liệu văn hóa tại Điều 7 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu đánh giá đây là điểm đột phá rất quan trọng. Tuy nhiên, cần nhận rõ dữ liệu văn hóa quốc gia có thể chứa thông tin nhạy cảm liên quan đến lịch sử, chủ quyền, bản sắc văn hóa dân tộc. Do đó, nguy cơ tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, xuyên tạc thông tin, khả năng bị lợi dụng để truyền bá những nội dung trái với chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, Nhà nước.

Tại Điều 9 của dự thảo nghị quyết đã đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo xác định rõ cơ quan nào thuộc chính quyền địa phương cấp tỉnh có trách nhiệm triển khai các giải pháp để phát triển văn hóa tại địa phương.

Ngoài ra, dự thảo nghị quyết giao Chính phủ quy định chi tiết tại khoản 1, khoản 2 Điều 7, khoản 6 Điều 8, khoản 1 Điều 9, đại biểu Tô Thành Quyết đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo nghị định của chính phủ để văn bản của Chính phủ có hiệu lực cùng thời điểm với Nghị quyết của Quốc hội theo quy định của pháp luật. "Cần đặt yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ bí mật nhà nước như một nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết của Quốc hội", đại biểu Tô Thành Quyết nhấn mạnh.

Minh Sáng