Đẩy mạnh liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Thông báo nêu, thể chế, cơ chế, chính sách đã tạo hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã, kinh tế tư nhân, doanh nghiệp và tăng cường liên kết giữa các khu vực kinh tế ngày càng hoàn thiện, phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn.

Luật Hợp tác xã năm 2023 đã bổ sung các quy định hướng đến thúc đẩy hợp tác xã liên kết với các thành phần kinh tế khác. Chính phủ cũng đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa các chủ trương, chính sách hỗ trợ hợp tác xã theo hướng thúc đẩy liên kết sản xuất, ưu tiên vốn vay cho các hợp tác xã tham gia chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, gắn với nông nghiệp xanh, sạch.

Trong thời gian qua, kinh tế tập thể, hợp tác xã và doanh nghiệp đã có bước phát triển lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng. Đến nay, cả nước có hơn 35 nghìn hợp tác xã với gần 6 triệu thành viên tham gia; có 164 liên hiệp hợp tác xã với hơn 1 nghìn hợp tác xã thành viên; gần 66 nghìn tổ hợp tác với hơn 1 triệu thành viên; đồng thời có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 20% so với năm 2020); đã có khoảng 4,7 nghìn hợp tác xã tham gia liên kết chuỗi giá trị và 2,6 nghìn hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao.

Trên cả nước đã có gần 3 nghìn dự án, kế hoạch liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp trong nhiều ngành, lĩnh vực được phê duyệt, triển khai, đa dạng về hình thức liên kết. Hoạt động liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã đã góp phần khơi thông những tiềm năng, phát triển thị trường ổn định, bền vững cho các sản phẩm chủ lực quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp đã xuất hiện nhiều mô hình liên kết hiệu quả cao.

Các dự án liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp bước đầu đã thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của xã hội. Giai đoạn 2018 - 2025 cả nước đã huy động được nguồn vốn trên 15,2 nghìn tỷ đồng thực hiện các dự án, kế hoạch liên kết, trong đó ngân sách nhà nước gần 3,2 nghìn tỷ đồng (khoảng 21%), vốn đối ứng của các doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân khoảng 79%.

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, việc phát triển kinh tế tập thể vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn. Cơ chế, chính sách hỗ trợ liên kết ở địa phương chưa gắn liền với việc đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ. Hiện còn ít HTX (khoảng 2,4 nghìn) và DN (trên 1,3 nghìn) tham gia liên kết chuỗi giá trị.

Phần lớn các HTX có quy mô nhỏ, năng lực quản lý và sản xuất còn yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu của chuỗi giá trị. Các HTX cũng thiếu đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn sâu về xây dựng và vận hành chuỗi liên kết. Nguồn lực tài chính từ ngân sách trung ương chưa được bố trí riêng cho phát triển liên kết HTX với DN, mà chủ yếu lồng ghép trong các chương trình khác.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhận định, trong thời gian tới, tình hình thế giới và khu vực dự báo vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp và khó lường. Trong bối cảnh đó, cả nước đang nỗ lực để hoàn thành thắng lợi 2 mục tiêu 100 năm, trong đó phấn đấu tăng trưởng trên 8% năm 2025 và phải đạt tăng trưởng hai con số trong những năm tiếp theo; phấn đấu phát triển nhanh, bền vững, vượt qua bẫy thu nhập trung bình, sớm đạt mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược nêu trên cần phải xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; đặc biệt, phải phát huy và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực của xã hội để thúc đẩy mạnh mẽ liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm lấp đầy các khoảng trống mà một mình khu vực kinh tế tư nhân hay kinh tế nhà nước không thể giải quyết và đáp ứng được.

Trong quá trình này đòi hỏi phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng, tham gia tích cực của các tầng lớp Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, cùng với sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế, trong đó, liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng, là một xu thế tất yếu, mang tính chiến lược đối với ngành nông nghiệp trong giai đoạn tới đây.

Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã theo mô hình xanh, số, tuần hoàn và thúc đẩy liên kết với các thành phần kinh tế, trong đó có doanh nghiệp vừa là yêu cầu thực tiễn khách quan, vừa là giải pháp mang tính chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội với phương châm: "Nhà nước kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - Hợp tác xã là hạt nhân - Nông dân, người lao động là chủ thể - Nhà khoa học tư vấn, đồng hành - Tổ chức tín dụng hỗ trợ - Xây dựng liên kết bền vững, hiệu quả".

Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành:

Bộ Tài chính được giao chủ trì rà soát, sửa đổi các quy định hiện hành không phù hợp để thúc đẩy mạnh mẽ khu vực kinh tế tư nhân, cụ thể hóa quy định hỗ trợ DN tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 57/2018/NĐ-CP (về khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn) với các chính sách đột phá, trình Chính phủ trong tháng 12/2025. Xây dựng chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho các HTX trong năm 2026 để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&PTNT) được giao xây dựng chương trình tổng thể về đào tạo nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị HTX hiện đại, có kỹ năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nghiên cứu xây dựng cơ chế tạo điều kiện thuận lợi cho các DN, HTX chủ trì dự án liên kết chuỗi được tiếp cận các gói tín dụng thương mại, tín dụng xanh, tín dụng ưu đãi.

Liên minh HTX Việt Nam cần phát huy hiệu quả vai trò cầu nối, tổng hợp kiến nghị, và xây dựng chương trình hỗ trợ cụ thể phát triển chuỗi liên kết. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thúc đẩy DN liên kết hiệu quả với HTX.

Các tỉnh, thành phố cần chủ động ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển liên kết theo phương châm "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả". Cộng đồng DN phải tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ mới và đóng vai trò tiên phong trong thực hiện liên kết với HTX để hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng.

Tuấn Kiệt