Đánh thức tiềm năng du lịch làng nghề

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý gần đây là Liên hoan Ẩm thực và Du lịch làng nghề, phố nghề Hà Nội năm 2025, diễn ra từ ngày 19 đến 21-12, thu hút hơn 30.000 lượt người dân và du khách tham gia. Sự kiện không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh du lịch Thủ đô mà còn tôn vinh những giá trị văn hóa, nghề truyền thống lâu đời. Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang, Liên hoan là hoạt động cụ thể hóa định hướng phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của thành phố, đồng thời gắn bảo tồn di sản làng nghề với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và mục tiêu phát triển bền vững.

Tại Liên hoan, du khách được trải nghiệm không gian sáng tạo của nhiều làng nghề tiêu biểu như gốm Bát Tràng, lụa Vạn Phúc, nón Chuông, quạt Chàng Sơn, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh, tăm hương Quảng Phú Cầu… cùng thưởng thức các món ẩm thực đặc trưng như cốm Vòng, xôi Phú Thượng, bánh cuốn Thanh Trì, giò Ước Lễ, nem Phùng. Chị Nguyễn Hồng Hạnh, một du khách tham gia sự kiện, cho rằng mỗi làng nghề của Hà Nội không chỉ nổi bật bởi sản phẩm thủ công tinh xảo mà còn hấp dẫn bởi những câu chuyện giữ nghề, truyền nghề qua nhiều thế hệ, tạo nên giá trị văn hóa sâu sắc.

Không chỉ Hà Nội, nhiều địa phương khác cũng đang nỗ lực đưa làng nghề truyền thống trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Tại Hưng Yên, làng nghề dệt đũi Nam Cao với lịch sử hơn 400 năm được định hướng phát triển thành điểm đến trong các tuyến du lịch địa phương. Thái Nguyên lựa chọn nghề trồng chè làm sản phẩm du lịch cốt lõi, tổ chức Liên hoan Ẩm thực “Trải nghiệm xứ Trà, đậm đà bản sắc” năm 2025 nhằm tôn vinh nghề và các sản phẩm từ chè.

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, cả nước hiện có hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề, trong đó gần 2.000 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận, cùng 263 nghề truyền thống. Nhiều làng nghề như Bát Tràng, Vạn Phúc, Kim Bồng, Thanh Hà, Trà Quế… đã trở thành điểm đến quen thuộc của du khách quốc tế, hình thành chuỗi giá trị đa dạng từ trưng bày, trải nghiệm, sáng tạo đến thương mại và du lịch.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu nhận định, du lịch làng nghề không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, hướng tới phát triển bền vững. Tuy vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng du lịch làng nghề đang chịu nhiều sức ép từ quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, nguy cơ mai một nghề, ô nhiễm môi trường và thiếu chiến lược phát triển bài bản. Việc tổ chức tour, tuyến còn rời rạc, thiếu liên kết giữa làng nghề với các điểm du lịch văn hóa, sinh thái, ẩm thực và lưu trú, khiến khó xây dựng thị trường khách ổn định.

Để khai thác hiệu quả “mỏ vàng” này, nhiều ý kiến cho rằng cần gắn phát triển du lịch làng nghề với phát triển nông thôn bền vững. Giám đốc Công ty lữ hành Travelogy Vũ Văn Tuyên nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, đào tạo người dân giữ nghề và từng bước làm quen với hoạt động du lịch. Trong khi đó, ông Phan Đình Huê, Giám đốc Công ty Dịch vụ Du lịch Vòng tròn Việt, đề xuất các địa phương cần đẩy mạnh số hóa điểm đến, đồng thời chú trọng đào tạo đội ngũ thuyết minh viên, hướng dẫn viên có khả năng “kể câu chuyện làng nghề” một cách hấp dẫn.

Theo Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng bền vững. Cùng với đó, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 cũng nhấn mạnh việc phát triển sản phẩm đặc sản, làng nghề và du lịch nông thôn gắn với bảo tồn văn hóa địa phương. Trong bối cảnh xu hướng du lịch đang chuyển mạnh sang trải nghiệm, sáng tạo, tiêu dùng xanh và hướng tới Net Zero, du lịch làng nghề Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình, nhưng cũng đòi hỏi những bước đi bài bản và dài hơi để phát huy trọn vẹn tiềm năng.

Tiến Minh