Cuộc hẹn của các trí tuệ dẫn dắt y học tương lai tại Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025

Y tế toàn cầu trước bước ngoặt lịch sử

Trong suốt chiều dài lịch sử, y tế luôn đóng vai trò then chốt trong việc định hình xã hội và kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, trong những năm tới, ngành y tế sẽ phải đối mặt với hàng loạt thách thức chưa từng có.

Dân số thế giới đang đồng thời già đi và tăng nhanh, dự kiến chạm ngưỡng gần 8,9 tỷ người vào năm 2035, theo Văn phòng tham chiếu dân số Mỹ (PRB).

Song song, thế giới phải nỗ lực ứng phó với sự bùng phát của nhóm bệnh không lây nhiễm (NCD). Nếu như năm 2000, chỉ có 4 trong 10 nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới là NCD, thì đến năm 2019, con số này đã tăng lên 7 trên 10, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường và hô hấp mạn tính đang là nguyên nhân của 80% số ca tử vong, phản ánh “cơn sóng ngầm” nguy hiểm. 

“Nhân loại vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức sức khỏe, từ các bệnh mạn tính, di truyền và rối loạn liên quan đến lối sống, cho đến bệnh truyền nhiễm mới nổi”, GS. Ana Belén Elgoyhen, Đại học Buenos Aires (Argentina), Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia (Argentina), thành viên Hội đồng Sơ khảo VinFuture, nói. 

Dù vậy, ẩn sau thách thức của hiện tại là cơ hội tái định hình tương lai hệ thống y tế toàn cầu. “Những tiến bộ khoa học trong hiểu biết về bệnh tật và phát triển phương pháp điều trị mới đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, sự ổn định kinh tế và tuổi thọ của con người trên toàn thế giới”, bà chia sẻ. 

Y tế và chăm sóc sức khỏe toàn cầu đang chứng kiến bước tiến vượt bậc nhờ sự kết hợp của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học, dữ liệu lớn và thiết bị y tế thông minh. 

Từ các hệ thống chẩn đoán được hỗ trợ bởi AI đến phương pháp điều trị cá thể hóa, tương lai của y tế đang mở ra kỷ nguyên mà mọi người đều có thể tiếp cận chăm sóc sức khỏe chính xác, hiệu quả và bình đẳng hơn. Theo báo cáo của Precedence, thị trường y học chính xác toàn cầu dự kiến sẽ đạt 175 tỷ USD vào năm 2030. 

Từ xu hướng ấy, nhu cầu về một không gian học thuật để trao đổi, chia sẻ và cùng thảo luận về bước tiến trong phát hiện và điều trị bệnh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

“Chủ đề này có tầm quan trọng toàn cầu đặc biệt trong bối cảnh khoa học và xã hội hiện nay, bởi nó nằm ở giao điểm giữa y tế công cộng, nghiên cứu y sinh và công nghệ”, GS. Elgoyhen chia sẻ trước khi đến Việt Nam tham dự Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2025. 

Thúc đẩy dòng chảy tri thức tiên tiến

Đồng quan điểm, GS. Quarraisha Abdool Karim, Giám đốc Khoa học kiêm Đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Chương trình AIDS tại Nam Phi (CAPRISA), cho rằng việc VinFuture lựa chọn tổ chức tọa đàm chuyên sâu cho thấy tầm nhìn chiến lược.  

Là Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới, đồng thời là Thành viên Hội đồng Sơ khảo Giải thưởng VinFuture, GS. Karim sẽ chủ trì phiên tọa đàm với chủ đề “Bước tiến trong Phát hiện, Chẩn đoán và Điều trị bệnh” diễn ra vào ngày 3/12 tới tại Hà Nội. 

Tọa đàm sẽ giới thiệu những tiến bộ nổi bật trong việc ứng dụng công nghệ vào y học và chăm sóc sức khỏe, bao gồm y học chính xác, dược phẩm thế hệ mới, các giải pháp kỹ thuật số trong quản lý và theo dõi bệnh tật, cũng như công nghệ hỗ trợ điều trị cá thể hóa.

GS. Karim đánh giá cao nỗ lực của Quỹ VinFuture trong việc kết nối và thúc đẩy nghiên cứu của Việt Nam. 

“Đây không chỉ là cơ sở để đối chiếu, đánh giá chất lượng nghiên cứu đang được thực hiện tại Việt Nam, mà còn là dịp để giới thiệu, khẳng định thành tựu khoa học tiến bộ của Việt Nam ngang tầm với cộng đồng khoa học toàn cầu, thậm chí ở một số lĩnh vực còn tiên tiến hơn”, bà cho hay. 

Theo bà, những hoạt động giao lưu học thuật như trên mở ra cánh cửa cho mối quan hệ hợp tác giữa giới khoa học trong và ngoài nước, đóng vai trò then chốt trong việc tìm ra giải pháp cho các thách thức phức tạp mà nhân loại phải đối mặt. 

“Chúng mang lại lợi ích cả ở cấp độ địa phương lẫn toàn cầu”, bà cho hay. “Sự kiện góp phần định vị các nhà khoa học Việt Nam trên trường quốc tế, truyền cảm hứng cho thế hệ khoa học trẻ tiềm năng, đồng thời hướng tới việc xây dựng hệ sinh thái khoa học vì phát triển bền vững, vì lợi ích của tất cả mọi người, ở mọi nơi”. 

PV