Cục Thuế đẩy mạnh kiểm tra doanh nghiệp kinh doanh vàng, ứng dụng Al siết chặt hoàn thuế GTGT

Chiều ngày 25/11, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành chủ trì cuộc họp triển khai 3 chuyên đề chống thất thu thuế: kiểm tra doanh nghiệp kinh doanh vàng, kiểm tra doanh nghiệp thua lỗ nhiều năm và kiểm tra hoàn thuế.

Qua quá trình rà soát, Ban Kiểm tra (Cục Thuế) đã ghi nhận nhiều dấu hiệu rủi ro trong hoạt động kinh doanh vàng. Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm việc mua bán vàng qua cá nhân nhưng không xuất hóa đơn, ủy quyền sai quy định, và việc kê khai doanh thu chưa phù hợp với thực tế.

Để xử lý các rủi ro này, Ban Kiểm tra kiến nghị giao các địa phương triển khai kiểm tra theo danh sách doanh nghiệp đã nhận diện rủi ro. Đồng thời, các Cục Thuế địa phương được yêu cầu rà soát toàn bộ doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh vàng bạc, đá quý trên địa bàn.

Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành pháp luật thuế, sử dụng hóa đơn chứng từ, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm về thuế và hóa đơn.

Các báo cáo tại cuộc họp cho biết, hiện nay số lượng doanh nghiệp khai lỗ nhiều năm liên tiếp chiếm tỷ lệ đáng kể, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Một bộ phận doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường như doanh thu không phát sinh nhưng vẫn liên tục kê khai lỗ; chi phí không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh; trích lập dự phòng chưa đúng quy định; hoặc có giao dịch liên kết nhưng không tuân thủ nguyên tắc so sánh độc lập.

Sau khi kiểm tra các doanh nghiệp rủi ro cao, cơ quan thuế bước đầu đã phát hiện nhiều vi phạm và kiến nghị tiếp tục đánh giá rủi ro. Ban Kiểm tra chỉ đạo các địa phương đưa nhóm doanh nghiệp lỗ kéo dài, có rủi ro cao về thuế, vào kế hoạch kiểm tra năm 2026.

Song song đó, cơ quan thuế phải rà soát cơ sở dữ liệu, hoàn thiện tiêu chí chọn lọc, tăng cường phân tích rủi ro và tổng hợp các hành vi vi phạm để rút kinh nghiệm. Lực lượng kiểm tra cũng sẽ được bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao khả năng phát hiện gian lận trong mô hình doanh nghiệp thua lỗ kéo dài.

Đối với chuyên đề chống gian lận hoàn thuế GTGT, Cục Thuế đã chỉ đạo các địa phương tập trung kiểm tra sau hoàn thuế. Trọng tâm là các mặt hàng rủi ro cao như điện thoại, kim loại màu, dầu ăn đã qua sử dụng và các hồ sơ có giá trị hoàn thuế lớn.

Quá trình kiểm tra tại các địa phương đã phát hiện nhiều hành vi thiếu tuân thủ: Sử dụng trụ sở "ảo", không có hoạt động kinh doanh thực tế. Thực hiện thanh toán không qua ngân hàng. Lập hóa đơn sai thời điểm. Hàng xuất khẩu có dấu hiệu bất thường về nguồn gốc hoặc tình trạng sử dụng.

Ban Kiểm tra đề xuất các địa phương khẩn trương hoàn thành công tác kiểm tra hoàn thuế trong hai tháng cuối năm, đồng thời tăng cường chống gian lận mua bán hóa đơn và siết chặt quản lý từ đầu vào đến đầu ra.

Phát biểu chỉ đạo, Cục trưởng Mai Xuân Thành yêu cầu Thủ trưởng các đơn vị tập trung tối đa nguồn lực để hoàn thành ba chuyên đề trọng điểm. Ông cũng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp liên ngành giữa cơ quan Thuế, Công an và các đơn vị liên quan để kịp thời xử lý các dấu hiệu gian lận, trốn thuế.

Đặc biệt, Cục trưởng Thành chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, công nghệ phân tích rủi ro và giải pháp AI nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm tra.

Đối với các địa phương chịu thiệt hại do thiên tai, cơ quan thuế phải vừa hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh khắc phục hậu quả, vừa chủ động khoanh vùng khu vực bị ảnh hưởng để đảm bảo công tác quản lý thuế phù hợp, không làm ảnh hưởng đến quá trình phục hồi sản xuất. Công tác tuyên truyền, hỗ trợ cũng được đẩy mạnh nhằm giúp người nộp thuế hiểu rõ chính sách và tăng cường tính tự giác tuân thủ pháp luật.

Tuấn Kiệt