Công ty cổ phần cấp nước Nghệ An: Những con số biết nói

Theo báo cáo tài chính của Công ty CP Cấp nước Nghệ An, doanh thu thuần và sản lượng nước sạch tiêu thụ tăng đều hàng năm, trong khi sản lượng nước thô lấy từ sông Lam (nguồn chính theo cam kết) lại giảm mạnh.

Dữ liệu cho thấy, năm 2018, công ty tiếp nhận khoảng 31 triệu m³ nước thô từ sông Lam, nhưng năm 2019 giảm xuống còn 24,8 triệu m³. Đáng chú ý, năm 2020 – thời điểm công ty tuân thủ lấy 100% nước sông Lam theo chỉ đạo – sản lượng nước thô sông Lam tăng vọt lên 34,7 triệu m³. Thế nhưng sang năm 2021 con số này giảm còn 31,4 triệu m³, đặc biệt năm 2022 chỉ còn 14,5 triệu m³ – chưa bằng một nửa mức năm 2020.

Bảng: Sản lượng nước thô lấy từ sông Lam qua các năm (Công ty CP Cấp nước Nghệ An)

Trong khi đó, không có dấu hiệu cho thấy nhu cầu nước sạch của người dân giảm tương ứng – ngược lại theo xu hướng tự nhiên và báo cáo doanh thu, lượng nước tiêu thụ vẫn tăng mỗi năm. Vậy hàng chục triệu m³ nước thô thiếu hụt đã được bù đắp bằng cách nào?

Trước đó, năm 2020, Công ty CP Cấp nước Nghệ An tự ý thi công đường ống truyền tải nước sạch đường kính 1000 mm để kết nối nguồn nước sản xuất từ sông Đào tại Nhà máy nước Hưng Nguyên vào mạng lưới cấp nước của TP.Vinh và vùng phụ cận. Tuyến ống D1000 này không có trong quy hoạch, chưa được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, chưa được thẩm định thiết kế bởi cơ quan chuyên môn theo quy định. Sự việc khiến dư luận bức xúc bởi một công trình chưa được đánh giá tác động, duyệt thiết kế đầy đủ tiềm ẩn rủi ro về an toàn cấp nước và hạ tầng giao thông nơi tuyến ống đi qua.

Sau sự việc nói trên, Công ty Cấp nước Nghệ An tiếp tục nâng công suất Nhà máy nước Hưng Nguyên. Theo thiết kế ban đầu, nhà máy Hưng Nguyên chỉ có công suất 5.000 m³/ngày đêm và vùng phục vụ giới hạn tại thị trấn Hưng Nguyên cùng các xã lân cận. Thế nhưng công ty đã tự ý mở rộng nhà máy, bổ sung thêm một cụm công suất 29.000 m³/ngày đêm (gấp gần 6 lần công suất được phê duyệt) để đẩy nước về TP.Vinh.

Đến đầu năm 2025, trong tờ trình gửi cơ quan chức năng, công ty thừa nhận nhà máy Hưng Nguyên đang khai thác tới 54.000 m³/ngày đêm – cao gần 11 lần so với công suất ban đầu, nhưng lại không có chấp thuận của UBND tỉnh. Nhiều ý kiến cho rằng, Công ty khai thác thực tế ở quy mô lớn nhưng chỉ xin giấy phép khai thác tài nguyên nước ở cấp sở (với công suất thấp hơn) nhằm "né" thẩm quyền phê duyệt ở cấp Bộ.

Ở một diễn biến liên quan đến giá nước, theo quyết định của UBND tỉnh Nghệ An, nước sạch sản xuất từ nguồn sông Đào (giá nước thô 900 đ/m³) có giá thành phẩm thấp hơn khoảng 2.000 đ/m³ so với nước từ sông Lam (giá nước thô 1.950 đ/m³). Cụ thể, mức giá bán bình quân được duyệt cho nước sạch TP. Vinh (dùng nguồn sông Lam) là 10.800 đ/m3, nếu dùng nguồn sông Đào đáng lẽ giá bán phải thấp hơn (8.600 đ/m³) để tương ứng với chi phí đầu vào rẻ hơn. Thế nhưng, trên thực tế Công ty Cấp nước Nghệ An đã cung cấp lượng lớn nước sạch sản xuất từ sông Đào vào nguồn nước cung cấp cho thành phố, nhưng vẫn thu tiền của dân theo đơn giá 10.800 đ/m³.

Gần đây, công ty đã đề xuất phương án tăng giá nước bán lẻ, với mức tăng rất cao đối với nước phục vụ sản xuất và kinh doanh dịch vụ. Theo tờ trình số 03/CNNA.KT ngày 10/2/2025, giá nước sẽ tăng cụ thể như sau: Đối với khu vực Vinh và phụ cận: Đô thị loại I: Mỗi tháng tăng thêm 39.500 đồng/khách hàng; Đô thị II, III, IV và V mỗi tháng tăng thêm 25.000 đồng/khách hàng; Nông thôn: mỗi tháng tăng thêm 13.500 đồng/khách hàng; Đối với 10 trạm cấp nước: Đô thị loại II, III, IV và V mỗi tháng tăng thêm 36.000 đồng/khách hàng; Nông thôn tăng thêm mỗi tháng 19.000 đồng/ khách hàng.

Trước đó, ngày 5/10/2022, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Quyết định số 3037/QĐ-UBND thành lập đoàn thanh tra nhằm làm rõ nguyên nhân sự cố nước sinh hoạt nhiễm bẩn, đục bất thường trên địa bàn; kiểm tra việc công ty sử dụng nguồn nước thô cho các nhà máy; việc tuân thủ pháp luật trong quy hoạch, đầu tư xây dựng các tuyến ống, nhà máy nước… Thời kỳ thanh tra được xác định từ năm 2019 đến thời điểm 2022, dự kiến diễn ra trong 45 ngày làm việc kể từ khi công bố quyết định. Thế nhưng không hiểu vì sao đến nay kết luận thanh tra vẫn chưa được công bố.

Những vấn đề xung quanh Công ty CP Cấp nước Nghệ An đang đòi hỏi câu trả lời thỏa đáng từ các cơ quan chức năng. Người dân có quyền được sử dụng nước sạch an toàn, trả tiền đúng với chất lượng nhận được và chứng kiến sự nghiêm minh của pháp luật. Những câu hỏi đặt ra ở trên xin gửi tới các sở ban ngành và lãnh đạo tỉnh Nghệ An – nơi cần sớm có biện pháp làm rõ và xử lý để đảm bảo nguồn nước sạch cho người dân.

Nhóm PV