Công bố PCI 2025 và BPI, thước đo thúc đẩy kinh tế tư nhân bứt phá

Sự kiện diễn ra đúng thời điểm tròn một năm Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành. Đồng thời, đây cũng là giai đoạn Việt Nam triển khai nhiều thay đổi lớn như sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34 địa phương, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thúc đẩy định hướng đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Báo cáo cho biết, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đang ghi nhận những con số ấn tượng. Cả nước hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 6,6% so với năm 2024) cùng khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh. Khu vực này tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, chiếm hơn 50% tổng số việc làm toàn quốc. Số doanh nghiệp gia nhập thị trường trong năm đạt mức kỷ lục 297.500, tăng 27,4% so với năm trước.

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 2025 vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất theo thứ tự bảng chữ cái, gồm: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.

Bắc Ninh dẫn đầu về chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm). Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về Gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về Tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo.

Cũng lần đầu tiên VCCI ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). BPI gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: Thành phố Hồ Chí Minh (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.

Đáng chú ý, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025, xác nhận tác động chính sách có độ trễ khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, báo cáo cũng chỉ ra các điểm nghẽn lớn của khu vực tư nhân. Trong đó, thị trường đầu ra hiện là nỗi lo lớn nhất khi có tới 60,2% doanh nghiệp cho biết gặp trở ngại trong việc tìm kiếm khách hàng. Đây là mức tăng trưởng đáng báo động so với tỷ lệ 45,3% của năm 2024 và 41% của năm 2022.

Song hành với áp lực thị trường là bài toán tiếp cận vốn. Có tới 75,5% doanh nghiệp khẳng định không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Bên cạnh đó, khoảng 26% doanh nghiệp phản ánh việc phải phát sinh các khoản chi ngoài quy định khi thực hiện thủ tục xin giấy phép kinh doanh.

Cuối cùng là khả năng dự báo chính sách của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn rất hạn chế. Chỉ có khoảng 6-8% doanh nghiệp có khả năng thường xuyên dự đoán được các thay đổi về chính sách. Hơn một nửa số doanh nghiệp (51,9%) hiện phải dựa vào mạng xã hội như một kênh chính để tiếp cận các thông tin về dự thảo văn bản pháp luật.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng: Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bước vào giai đoạn bứt phá nếu những điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được tháo gỡ quyết liệt trong 12-18 tháng tới.

Ông Hùng nhấn mạnh: PCI 2.0 cùng BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới. 

"Để đạt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp", ông Hùng nhấn mạnh.

Tuấn Kiệt