Công bố 9 luật mới: Tạo đột phá thể chế cho đường sắt, công nghệ số, năng lượng nguyên tử và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Tại họp báo, Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà đã công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 9 luật, bao gồm:

1/ Luật Công nghiệp công nghệ số

2/ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật

3/ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa

4/ Luật Năng lượng nguyên tử

5/ Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

6/ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng

7/ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 

8/ Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc

9/ Luật Đường sắt.

Việt Nam tiên phong ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số

Luật Công nghiệp công nghệ số gồm 6 chương, 51 điều, đánh dấu bước tiến lịch sử khi Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành một luật riêng về lĩnh vực này. Luật hình thành hành lang pháp lý cho việc phát triển các ngành then chốt như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), tài sản số, và định danh rõ ràng các khái niệm công nghệ mới.

Mục tiêu của luật là đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới, thông qua chính sách ưu đãi mạnh mẽ, khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số chiến lược phát triển đột phá.

Đột phá quản lý chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật

Hai luật sửa đổi về Tiêu chuẩn - Quy chuẩn kỹ thuật và Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đều hướng tới cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Đặc biệt, lần đầu tiên xác lập khung pháp lý cho Hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI) – nền tảng kỹ thuật hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, ứng dụng công nghệ số và AI trong giám sát chất lượng. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Luật Đường sắt mở đường cho địa phương tự chủ đầu tư

Luật Đường sắt sửa đổi (gồm 4 chương, 59 điều) mang tính đột phá, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương theo phương châm "địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm". Luật được kỳ vọng tháo gỡ các "điểm nghẽn" trong phát triển hệ thống đường sắt, đặc biệt là đường sắt đô thị và địa phương, góp phần hiện đại hóa hạ tầng giao thông quốc gia.

Đẩy mạnh xã hội hóa năng lượng nguyên tử

Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 (8 chương, 73 điều) mở rộng định hướng xã hội hóa ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp... đồng thời tăng cường an toàn hạt nhân, quản lý chất thải phóng xạ và sự cố bức xạ. Luật cũng phân cấp quản lý, cải thiện hiệu quả công tác thanh sát và ứng phó sự cố hạt nhân. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Khoa học – công nghệ: Chấp nhận rủi ro để đổi mới sáng tạo

Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (hiệu lực từ 1/10/2025) đánh dấu thay đổi lớn trong tư duy quản lý, chuyển từ kiểm soát đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra. Luật cho phép chấp nhận rủi ro gắn với quản trị rủi ro, tạo hành lang pháp lý để các sáng kiến công nghệ đóng góp mạnh mẽ vào tăng trưởng kinh tế, quốc phòng và an ninh quốc gia. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2025.

Lần đầu có Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (5 chương, 39 điều) quy định chế tài nghiêm khắc, bao gồm phạt hành chính đến 10 lần khoản thu từ hành vi mua bán dữ liệu cá nhân, hoặc phạt đến 3 tỷ đồng nếu không xác định được khoản thu. Đối với vi phạm chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới, mức phạt có thể lên đến 5% doanh thu của năm trước liền kề.

Luật này góp phần khẳng định quyền riêng tư, kiểm soát dữ liệu cá nhân trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và chuyển đổi số. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026./.

Luật gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc: Củng cố vị thế quốc tế

Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (5 chương, 27 điều) lần đầu tiên tạo hành lang pháp lý cho lực lượng vũ trang và dân sự Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ. Chính phủ thống nhất quản lý, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an là đơn vị chủ trì thực hiện. Ngày 27/5 hằng năm được chọn là ngày truyền thống của lực lượng này. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Ngân hàng Nhà nước được quyền cho vay đặc biệt không cần thế chấp

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng quy định Ngân hàng Nhà nước có quyền cho vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm và không cần tài sản đảm bảo, giúp bảo đảm thanh khoản, giữ vững an toàn hệ thống trong những thời điểm rủi ro. Quy định mới này hỗ trợ xử lý khó khăn của tổ chức tín dụng mà không gây thất thoát tài sản nhà nước. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10/2025.
9 luật mới được công bố không chỉ hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn mở ra không gian phát triển mới cho các lĩnh vực then chốt như đường sắt, công nghệ số, năng lượng nguyên tử và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Đỗ Khuyến