Cơ hội để ngành bán lẻ Việt bứt phá trong năm 2026

Bức tranh tài chính của người tiêu dùng có chiều hướng cải thiện, tạo nền tảng tương đối thuận lợi cho tiêu dùng nội địa. Theo kết quả khảo sát của Vietnam Report, 72,1% người tiêu dùng cho rằng tình hình tài chính cá nhân khởi sắc hơn so với 12 tháng trước, với 46,2% ghi nhận mức cải thiện nhẹ, trong khi 25,9% đánh giá mức cải thiện rõ rệt.

Cơ hội bứt phá của ngành bán lẻ năm 2026

Báo cáo của Vietnam Report công bố mới đây đã chỉ ra 3 động lực lớn giúp các doanh nghiệp bán lẻ mở rộng dư địa tăng trưởng.

Thứ nhất, môi trường cạnh tranh minh bạch: Cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát hóa đơn, nguồn gốc hàng hóa và nghĩa vụ thuế thương mại điện tử (TMĐT). Đặc biệt, từ năm 2026, việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang quản lý theo doanh thu thực tế đối với hộ kinh doanh, kết hợp quy định sàn TMĐT phải khấu trừ và nộp thuế thay người bán, giúp tạo sân chơi bình đẳng hơn giữa hộ kinh doanh nhỏ lẻ và doanh nghiệp bán lẻ hiện đại.

Thứ hai, chính sách kích cầu tiêu dùng: Việc tiếp tục duy trì giảm thuế VAT xuống 8% đến hết năm 2026, kết hợp với các chương trình khuyến mại tập trung quốc gia và xúc tiến thương mại địa phương gắn liền với du lịch, đóng vai trò là đòn bẩy trực tiếp kích thích sức mua của người dân.

Thứ ba, đẩy mạnh số hóa và mô hình bán lẻ đa kênh (Omnichannel): Việc khai thác dữ liệu đa điểm chạm giúp nhà bán lẻ nhận diện chính xác nhu cầu theo từng khu vực, thời điểm và nhóm khách hàng. Từ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quyết định nhập hàng, phân bổ tồn kho và triển khai khuyến mại sát với thực tế để nâng cao hiệu quả lợi nhuận.

Những thách thức mà doanh nghiệp bán lẻ phải đối mặt

Bên cạnh các yếu tố thuận lợi, các doanh nghiệp bán lẻ năm 2026 phải vượt qua 3 rào cản thách thức lớn:

Áp lực lạm phát và chi phí vận hành leo thang. Gần 75% doanh nghiệp bán lẻ đánh giá rủi ro lạm phát là thách thức hàng đầu. Theo Cục Thống kê, CPI bình quân 8 tháng đầu năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ (cùng kỳ năm 2025 tăng 3,25%), tiến sát mục tiêu kiểm soát 4,5% của Quốc hội đề ra. Giá thuê mặt bằng, nhân sự, năng lượng, công nghệ và vận chuyển đồng loạt tăng làm đẩy chi phí trên mỗi điểm bán và đơn hàng lên cao, tạo áp lực lớn cho các chuỗi có độ phủ rộng.

Biến động chuỗi cung ứng và logistics. Căng thẳng địa chính trị và biến động giá nhiên liệu gây nguy cơ kéo dài thời gian giao hàng, buộc doanh nghiệp duy trì lượng tồn kho cao hơn. Riêng ngành bán lẻ thiết bị số còn chịu thêm rủi ro thiếu hụt linh kiện (chip nhớ, RAM), làm tăng giá đầu vào và thu hẹp biên lợi nhuận.

Đáng chú ý, bài toán kiểm soát chi phí để bảo toàn biên lợi nhuận càng trở nên quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng vẫn nhạy cảm với giá. Sức mua phục hồi không đồng nghĩa với tâm lý nới lỏng chi tiêu.

Theo kết quả khảo sát của Vietnam Report, 89,5% người tiêu dùng cho biết thói quen so sánh giá giữa các nơi bán trước khi mua, trong khi 39,5% thường xuyên trì hoãn mua hàng để chờ khuyến mại. Người tiêu dùng có thêm khả năng chi trả nhưng chi tiêu có chủ đích hơn và vẫn duy trì thói quen cân nhắc giá sau thời gian thắt lưng buộc bụng: tích cực so sánh giữa các kênh bán, tận dụng ưu đãi đa kênh và chỉ xuống tiền khi cảm nhận rõ giá trị thực tế.

Chiến lược thích ứng của các doanh nghiệp bán lẻ trong năm 2026

Để bảo toàn biên lợi nhuận và duy trì đà tăng trưởng, các thương hiệu bán lẻ đang triển khai các nhóm giải pháp chiến lược:

Tái cấu trúc mạng lưới điểm bán: Nhóm bán lẻ bách hóa đẩy mạnh mở rộng sang các đô thị loại 2, 3 và khu vực nông thôn (nơi chiếm 64,1% dân số cả nước năm 2025). Trái lại, nhóm điện máy và thiết bị số chuyển trọng tâm từ chiều rộng sang chiều sâu, ưu tiên tối ưu doanh thu và năng suất trên từng cửa hàng hiện hữu thay vì mở mới ồ ạt.

Đa dạng hóa và cân bằng nội dung truyền thông: Doanh nghiệp dịch chuyển mạnh mẽ sang các nền tảng số, video ngắn và livestream để tiếp cận khách hàng trẻ. Cấu trúc thông điệp truyền thông không chỉ xoay quanh sản phẩm/dịch vụ (chiếm 24,3%) mà còn chú trọng các chủ đề về trách nhiệm xã hội (CSR), môi trường và phát triển bền vững.

Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Generative Engine Optimization (GEO): Có 78,4% người tiêu dùng Gen Y và Gen Z đã sử dụng AI trong hành trình mua sắm, chủ yếu ở đầu phễu để tìm hiểu thông tin sản phẩm (44,4%), tìm gợi ý (23,5%) và so sánh thương hiệu (19,8%). Do đó, các nhà bán lẻ đang tập trung chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm và triển khai chiến lược GEO nhằm đảm bảo thương hiệu xuất hiện trong các câu trả lời đề xuất của AI.

Thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2026 đang bước vào giai đoạn phân hóa và chuyển dịch mạnh mẽ sang tăng trưởng theo chiều sâu. Sự kết hợp hài hòa giữa khả năng hiện diện trên các công cụ AI, tối ưu hóa chi phí vận hành tại điểm bán và xây dựng kết nối cảm xúc trực tiếp với người tiêu dùng sẽ là chìa khóa then chốt định hình lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ trong thời gian tới.

Minh Anh