Chuyên gia cảnh báo về hiện tượng El Nino trong năm 2023

Trong giai đoạn El Nino, Việt Nam sẽ phải đối mặt với những diễn biến thời tiết bất thường, trong đó đề phòng mưa bão cực đoan có thể gây ngập úng sau nắng nóng.

Nhận định về thông tin trên, PGS.TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia cho biết, El Nino là pha nóng trong hiện tượng ENSO. Trong điều kiện El Nino, nhiệt độ trung bình các tháng trong năm cao hơn ở tất cả các khu vực trên cả nước. Nắng nóng xuất hiện nhiều hơn, gay gắt hơn, không loại trừ khả năng xuất hiện nhiều giá trị nhiệt độ kỷ lục.

Trong những năm El Nino, số lượng hoạt động của áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng thể hiện tính dị thường về cường độ và quỹ đạo. Một lưu ý, những năm El Nino gắn với thời tiết khô, nóng dẫn đến thâm hụt lượng mưa ở nhiều vùng trên cả nước. Xu thế này là phổ biến trên thế giới.

Trong giai đoạn này, lượng mưa sẽ bị thâm hụt từ 20-50% dẫn đến khô hạn, thiếu hụt nguồn nước. Cảnh báo, mùa khô 2023, các khu vực có nhu cầu cao về sử dụng nguồn nước như Bắc Trung Bộ, Bắc Bộ, nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt hay canh tác vụ hè thu… sẽ có nguy cơ thiếu nước. Với trạng thái ít mưa như vậy, cảnh báo nguy cơ cao xảy ra khô hạn mặn trong những tháng mùa khô đầu năm 2024. Tác động của El Nino đã dẫn đến hạn mặn kỷ lục gần đây mà chúng ta đã chứng kiến là mùa khô năm 2015, 2016, 2019 và 2020.

Đáng chú ý là, một số đợt El Nino đã cho những kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24h và số tháng liên tục hụt mưa ở một số nơi, cho thấy El Nino làm tăng tính biến động của mưa ở Việt Nam, điển hình như: Năm 2015 xảy ra El Nino nhưng tại Quảng Ninh đã xuất hiện mưa lớn lịch sử vào cuối tháng 7. Năm El Nino 2002, mưa lớn vẫn xuất hiện và gây lũ lớn trên các khu vực, cụ thể: lũ lớn trên báo động 3 vào tháng 7 đầu tháng 8 trên sông Hồng thái bình; Lũ lớn trung bộ cuối tháng 9 trong đó có xuất hiện lũ lịch sử xuất hiện thượng nguồn sông Cả (Hà Tĩnh); Nam Bộ đã xuất hiện lũ lớn kéo dài ở đồng bằng sông Cửu Long.

"Những năm El Nino thường là thời tiết xấu và thiên tai bất thường, quỹ đạo của bão cũng bất thường và khó phán đoán", TS Mai Văn Khiêm nói.

Trước đó ngày 17/5, tại báo cáo phân tích về biến đổi khí hậu và môi trường thế giới của Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) thuộc Liên hợp quốc, các nhà nghiên cứu của WMO lần đầu tiên cho biết, có 66% xác suất mức tăng mức tăng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu sẽ vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp trong ít nhất một năm của giai đoạn 2023-2027. Xác suất nhiệt độ toàn cầu đạt mức cao kỷ lục trong ít nhất một năm trong 5 năm tới là 98%.

WMO cho biết, nhiệt độ toàn cầu vượt qua ngưỡng cao hơn 1,5 độ so với thời kỳ tiền công nghiệp có thể chỉ là tạm thời. Tuy nhiên, đó sẽ là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy biến đổi khí hậu đang tăng tốc nhanh như thế nào, dẫn đến mực nước biển dâng lên nhanh chóng, thời tiết khắc nghiệt hơn và sự suy tàn của các hệ sinh thái quan trọng.

Các tác giả của báo cáo dự báo nửa thập niên tới sẽ là thời kỳ nóng nhất trong lịch sử. Báo cáo được biên soạn bởi các nhà nghiên cứu từ 11 tổ chức trên khắp thế giới, bao gồm cả những tổ chức ở châu Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Nhiệt độ ở Bắc Cực cũng được dự báo sẽ tăng nhanh hơn gấp ba lần so với mức trung bình toàn cầu trong 5 năm tới do băng tuyết tan nhanh.

Nhiệt độ tăng nhanh trong những năm gần đây khi thế giới tiếp tục đốt các nhiên liệu hóa thạch như than và dầu khí, làm tăng lượng phát thải khí nhà kính, nguyên nhân của hiện tượng nóng lên toàn cầu. Theo báo cáo, hiện tượng thời tiết El Nino ở Thái Bình Dương, vốn thường làm tăng nhiệt độ toàn cầu có thể quay trở lại vào cuối năm nay.

WMO cho biết, khí nhà kính cộng với tác động của El Nino sẽ khiến nhiệt độ toàn cầu tăng vọt trong giai đoạn 2023-2027.

“Hiện tượng El Nino dự kiến phát triển trong những tháng tới. Kết hợp với biến đổi khí hậu do con người gây ra, điều này sẽ đẩy nhiệt độ toàn cầu lên một mức cao chưa từng thấy, dẫn đến những tác động sâu rộng đối với sức khỏe, an ninh lương thực, quản lý nước và môi trường. Chúng ta cần chuẩn bị sẵn sàng”, Tổng thư ký WMO, giáo sư Petteri Taalas cho biết trong một thông cáo hôm 17/5.

Lưu Kỳ (t/h)