Chuyển đổi số khu vực công: Nền móng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững

Những thách thức lớn trong hành trình số hóa khu vực công

Diễn đàn "Chuyển đổi số khu vực công - Tiền đề cho phát triển kinh tế xã hội" dự kiến có sự tham dự của 200-250 đại biểu, bao gồm đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học, cùng đại diện các doanh nghiệp Nhà nước, tổng công ty… cùng các cơ quan truyền thông. 

Sự kiện do TS. Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh – điều phối, kỳ vọng tạo diễn đàn trao đổi chuyên sâu, thực chất và đa chiều về vai trò chiến lược của chuyển đổi số trong khu vực công.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Hữu Thái Hòa – Phó Viện trưởng Viện Trí Việt IVM (VUSTA), Chủ tịch Trung tâm Thông tin Truyền thông số Việt Nam thuộc VDCA – đã chỉ ra hàng loạt rào cản đang làm chậm lại tiến trình chuyển đổi số trong khu vực nhà nước. Theo ông Hòa, hệ thống công nghệ tại nhiều cơ quan vẫn còn lạc hậu, thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc tích hợp dữ liệu và triển khai các nền tảng số hóa mới. Ngoài ra, hạn chế về ngân sách, đặc biệt tại các cơ quan địa phương hoặc tuyến cơ sở, cũng khiến việc đầu tư hạ tầng số như trung tâm dữ liệu hay nền tảng quản lý số bị gián đoạn.

Một thách thức không kém phần nghiêm trọng là bài toán nhân lực. Khu vực công gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân các chuyên gia công nghệ chất lượng cao do hạn chế về mức đãi ngộ. Đội ngũ cán bộ, công chức, đặc biệt tại vùng sâu vùng xa, thường chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng số, trong khi tâm lý e ngại thay đổi cũng là lực cản đối với quy trình cải cách số.

Về mặt pháp lý, khuôn khổ quy định hiện hành vẫn chưa bắt kịp nhịp phát triển công nghệ, từ đó phát sinh các khoảng trống trong quản lý dữ liệu, bảo mật, an toàn thông tin và dịch vụ công trực tuyến. Ngoài ra, thiếu sự phối hợp liên ngành cũng dẫn đến tình trạng “cát cứ dữ liệu”, cản trở xây dựng một nền tảng hành chính số thống nhất trên toàn quốc.

Cơ hội lớn mở ra cho bộ máy quản trị nhà nước

Dù đối diện nhiều thách thức, chuyển đổi số khu vực công vẫn được xem là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy hiệu quả quản lý và cải thiện dịch vụ công. Theo ông Hòa, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các quy trình xử lý văn bản, phê duyệt hồ sơ và quản lý tài chính công đã giúp tăng tốc độ xử lý công việc, giảm thiểu thao tác thủ công và nâng cao năng suất cán bộ.

Dịch vụ công trực tuyến ngày càng được mở rộng ở mức độ 3 và 4, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng, mọi lúc, mọi nơi. Dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo còn mở ra khả năng cá nhân hóa dịch vụ, gợi ý chính sách hỗ trợ đúng nhu cầu thực tế của người dân.

Đáng chú ý, chuyển đổi số còn là công cụ quan trọng trong minh bạch hóa hoạt động công vụ. Việc công khai ngân sách, kế hoạch, quyết định hành chính trên các cổng thông tin điện tử giúp nâng cao sự giám sát của người dân, giảm thiểu cơ hội tham nhũng thông qua giảm tiếp xúc trực tiếp.

Ngoài ra, việc sử dụng dữ liệu trong hoạch định chính sách, quy hoạch đô thị và ứng phó với biến động kinh tế - xã hội cũng được cải thiện đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu vào các nền tảng toàn cầu về quản trị và công nghệ.

Chuyển đổi số là cuộc cách mạng trong quản trị công

Dưới góc độ kinh tế học, PGS.TS Ngô Trí Long nhận định chuyển đổi số không chỉ là cải tiến về kỹ thuật mà còn là cuộc cách mạng kinh tế trong khu vực công, góp phần tái định hình hiệu quả hoạt động, nâng cao năng suất và tăng cường khả năng phản ứng chính sách.

Ông dẫn chứng từ kinh nghiệm quốc tế: tại Anh, 143 triệu giao dịch hành chính được đánh giá có thể tự động hóa – trong đó 84% có thể ứng dụng AI – giúp tiết kiệm hơn 1.200 năm công lao động mỗi năm. Chính phủ nước này kỳ vọng tiết kiệm 14 tỷ bảng Anh nhờ áp dụng chuyển đổi số trên diện rộng.

OECD cũng ghi nhận việc áp dụng điện toán đám mây, AI và phương pháp quản trị linh hoạt đã nâng cao năng suất khu vực công tại nhiều quốc gia. Tại Trung Quốc, các đô thị triển khai hành chính số đạt mức tăng trưởng GDP trung bình thêm 3,79%/năm – đặc biệt rõ nét tại các vùng còn khó khăn.

Ở khía cạnh chính sách, dữ liệu chính xác và cập nhật kịp thời là cơ sở cho ra quyết định nhanh và đúng. Các nền tảng chính phủ số như Singpass (Singapore) hay hệ thống dữ liệu mở của Saudi Arabia đã chứng minh tính hiệu quả trong việc phục vụ người dân, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường minh bạch.

Việt Nam hiện cũng đang đi đúng hướng trong tiến trình này. Theo thống kê, kinh tế số năm 2023 chiếm 12–18% GDP, tăng trưởng trên 19%/năm. Cả nước đã triển khai 58/76 dịch vụ công thiết yếu, tinh giản 200 thủ tục, tích hợp hơn 15,5 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, và có hơn 27.600 doanh nghiệp ICT đang hoạt động.

Các chuyên gia nhất trí rằng Việt Nam cần tiếp tục duy trì đầu tư bền vững cho hạ tầng dữ liệu và nhân lực công nghệ. Đặc biệt, cần thúc đẩy ứng dụng AI trong hành chính công để nhân đôi hiệu quả từ tiết kiệm lao động đến nâng cao chất lượng dịch vụ.

Song song đó là việc xây dựng kiến trúc mở dữ liệu theo tiêu chuẩn quốc tế, tạo nền tảng kết nối giữa khu vực công và tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số. Chuyển đổi số khu vực công, vì thế, không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà là chiến lược phát triển quốc gia, đặt con người làm trung tâm, dữ liệu làm nền tảng và hiệu quả là mục tiêu xuyên suốt.

“Đây là cuộc cách mạng trong quản trị công, giúp Việt Nam tăng chất lượng phục vụ người dân, nâng cao hiệu quả quản lý, và tạo đà cho kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong kỷ nguyên số” – PGS. TS Ngô Trí Long nhấn mạnh.

Bích Diệp