Chuyển bản sắc văn hoá thành tài sản trí tuệ

Chiều ngày 10/8, tại TP.HCM, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) phối hợp với UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Nam.

Việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Huy Dũng cho biết, công nghiệp văn hóa đang được xác định là ngành công nghiệp mũi nhọn và nhận được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, với mục tiêu tạo thêm động lực cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Thứ trưởng Dũng cho biết, ngay khi được giao nhiệm vụ xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Bộ VH-TT-DL xác định khu vực phía Nam đặc biệt là TP.HCM là địa bàn cần được tham vấn đầu tiên, bởi đây là khu vực có nhiều hoạt động, mô hình và doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Hội thảo tại TP.HCM là hoạt động đầu tiên trong chuỗi 5 sự kiện tham vấn chính sách để hoàn thiện dự án Luật, lắng nghe ý kiến của những người đã và đang trực tiếp tham gia, đóng góp cho sự phát triển của các lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Sau hội thảo khu vực phía Nam, Bộ VH-TT-DL dự kiến tiếp tục tổ chức tham vấn tại khu vực phía Bắc, miền Trung, tham vấn các chuyên gia độc lập và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Ông Dũng kỳ vọng sẽ nhận được nhiều ý kiến đóng góp thiết thực, hiệu quả từ những người trực tiếp làm việc trong ngành. Mục tiêu cốt lõi là đưa ra được những cơ chế, chính sách đột phá nhưng vẫn đảm bảo tính khả thi để thúc đẩy ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, thời gian qua, hoạt động văn hóa và công nghiệp văn hóa tại TP.HCM có sự phát triển sinh động với nhiều phương thức, cách làm và mô hình khác nhau. Từ thực tiễn của thành phố đã hình thành nhiều mô hình, kinh nghiệm trong quá trình phát triển văn hóa và từng bước phát triển các lĩnh vực công nghiệp văn hóa.

Ông Cường nhấn mạnh, việc tham gia đóng góp xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để Thành phố chuyển tải những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, góp phần hình thành những cơ chế, chính sách phù hợp với tính chất riêng, đặc thù của công nghiệp văn hóa.

Báo cáo tại hội thảo, giai đoạn 2018–2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa trong GDP Việt Nam ước đạt khoảng 4-5%, trong khi mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP. Việt Nam có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số, nhưng tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng.

Một trong những nguyên nhân là các quy định hiện hành chủ yếu nằm rải rác trong các luật chuyên ngành và tập trung vào quản lý từng lĩnh vực, trong khi còn thiếu những cơ chế mang tính kiến tạo để kết nối đầy đủ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, vốn, sản xuất, phân phối, doanh thu đến tái đầu tư và xuất khẩu.

Dự án luật vì vậy được xây dựng theo hướng tạo một khung chính sách liên ngành, tháo gỡ các “điểm nghẽn”, làm rõ các “điểm mờ” và bổ sung các “khoảng trống” đã được nhận diện trong thực tiễn, qua đó khơi thông nguồn lực và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng quan trọng cho tăng trưởng đất nước.

Tinh thần chủ đạo được đặt ra trong quá trình xây dựng luật là: “Chuyển bản sắc văn hóa thành tài sản trí tuệ, chuyển tài sản trí tuệ thành dòng tiền tạo ra giá trị kinh tế.”

Theo đó, dự án luật hướng tới ba mục tiêu lớn: Xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế Việt Nam; Kết nối chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu và thu hút đầu tư chiến lược; Đồng thời lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam, thương hiệu Việt Nam và sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế.

Tại hội thảo, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến đối với dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Cụ thể, với lĩnh vực bảo tàng, bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài đề nghị Luật cần quan tâm hơn đến vai trò của hệ thống bảo tàng, cho phép phát triển các dịch vụ bổ trợ như ẩm thực, trải nghiệm văn hóa để tạo nguồn lực tái đầu tư.

Với lĩnh vực đào tạo và nhân lực, đại diện Tập đoàn Yeah1 đề xuất cơ chế ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư đào tạo nhân lực CNVH và nghiên cứu triển khai “Thẻ văn hóa quốc gia” để khuyến khích người dân tiêu dùng sản phẩm văn hóa.

Với lĩnh vực du lịch văn hóa, ông Võ Anh Tài (Saigontourist Group) kiến nghị xây dựng các “hành lang du lịch văn hóa”, phát triển kinh tế đêm và các tổ hợp giải trí - MICE để kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Với lĩnh vực điện ảnh và nội dung số, đại diện CJ CGV Việt Nam kiến nghị đơn giản hóa thủ tục hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) và mở rộng chức năng rạp chiếu phim để phổ biến các sản phẩm như livestream, eSports, nội dung số.

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng cho biết sẽ nỗ lực tiếp thu, đồng thời trao đổi, giải trình những vấn đề cần làm rõ với tinh thần cầu thị, nhằm hoàn thiện dự thảo luật tốt nhất, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.

Tuấn Kiệt