Chốt phương án hướng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, cơ hội cho kinh tế vùng bứt phá

Tổng mức đầu tư gần 150.000 tỉ đồng

Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh có tổng chiều dài khoảng 120km, đi qua địa bàn 4 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh.

Điểm đầu: Khu vực Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia, xã Đông Anh, TP Hà Nội. Điểm cuối: Công viên công cộng thuộc phường Tuần Châu, tỉnh Quảng Ninh.

Tuyến được thiết kế đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa. Tốc độ thiết kế tối đa đạt 350km/h, riêng đoạn qua khu vực TP Hà Nội chạy với vận tốc 120km/h.

Theo phương án đã được phê duyệt, đoạn tuyến đi qua tỉnh Quảng Ninh dài khoảng 39,325km. Tuyến bắt đầu từ ranh giới với TP Hải Phòng (km 80+895) đến khu vực ga đầu cuối (km 120+219).

Lộ trình cụ thể trên địa bàn tỉnh đi qua các phường: Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu. Sau khi vượt sông Đá Vách, tuyến đi qua ga Yên Tử, chạy song song hành lang đường ống xăng dầu tại Uông Bí, sau đó rẽ phải phía sau Khu công nghiệp Đông Mai và hướng về phía bắc núi Na, núi Vũ Tướng. Cuối cùng, tuyến bám theo đường cao tốc Hải Phòng - Hạ Long để tiến vào ga Hạ Long Xanh.

Dự án quy hoạch hệ thống nhà ga hiện đại nhằm tối ưu hóa khả năng trung chuyển hành khách và hàng hóa: Ga Yên Tử đặt tại phường Yên Tử (km 91+410), đóng vai trò là ga dọc đường, kết nối trực tiếp với Quốc lộ 18 và tuyến đường ven sông. Ga và depot Hạ Long Xanh là ga đầu cuối tại phường Tuần Châu (km 119+140), kết nối đồng bộ với Quốc lộ 18 và cao tốc Hạ Long - Hải Phòng.

UBND tỉnh Quảng Ninh yêu cầu dự án phải đảm bảo kết nối đồng bộ với các tuyến đường sắt trọng điểm khác như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Tổng diện tích đất dự kiến trưng dụng cho dự án trên địa bàn tỉnh khoảng 277,5ha.

Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP) với tổng mức đầu tư khoảng 147.370 tỷ đồng. Trong đó, chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 10.270 tỷ đồng do ngân sách Nhà nước chi trả. Nhà đầu tư góp 22.110 tỷ đồng, phần còn lại hơn 125.000 tỷ đồng sẽ được huy động từ các nguồn hợp pháp khác. Quy mô sử dụng đất của dự án khoảng 551 ha. Trong đó, khu vực Hà Nội khoảng 44 ha, Bắc Ninh khoảng 19 ha, Hải Phòng khoảng 210 ha và Quảng Ninh khoảng 278 ha.

Cơ hội để kinh tế vùng bứt phá

Thực tế, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn tăng tốc, đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và Quảng Ninh đang trong lộ trình đô thị hóa, hoàn thiện hạ tầng để phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc trung ương, việc ưu tiên đầu tư đường sắt được xem là rất phù hợp và kịp thời.

Nếu triển khai trong giai đoạn này, tỉnh không phải điều chỉnh quy hoạch hay phát sinh phức tạp về giải phóng mặt bằng; ngược lại, quỹ đất dành cho đường sắt đã được chuẩn bị đồng bộ, phù hợp quy hoạch, liên kết chặt chẽ với các loại hình giao thông khác trên cơ sở bổ sung thêm phương thức vận tải và năng lực vận chuyển. Đây cũng là cơ hội và động lực quan trọng để Quảng Ninh phát huy dư địa phát triển, thúc đẩy hội nhập, giao thương quốc tế, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và cả vùng.

Đánh giá về cơ hội phát triển của dự án, các chuyên gia nhận định, tuyến đường sắt mới này sẽ thay đổi căn bản bản đồ giao thông vùng Đông Bắc.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh sẽ trở thành “trục xương sống” của tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, rút ngắn đáng kể khoảng cách di chuyển, đồng thời thúc đẩy du lịch, logistics và công nghiệp công nghệ cao.

Khi được bổ sung đường sắt, Quảng Ninh sẽ trở thành tỉnh có vận tải đa phương thức, kết nối các đầu tàu tăng trưởng, đô thị lớn và khu kinh tế trọng điểm. Hệ thống này giúp khai thác thế mạnh từng khu vực, hình thành liên kết kinh tế tiểu vùng: Cửa khẩu, mặt bằng và lao động phía Đông; cảng biển, du lịch phía trung tâm; các sản phẩm chế biến, chế tạo tại khu vực phía Tây.

Đường sắt cho phép kết nối nhanh tới cảng biển, cửa khẩu, nguồn nhân lực, hình thành chuỗi cung ứng sản xuất, cộng đồng doanh nghiệp mạnh, không gian phát triển mới; qua đó thúc đẩy liên kết vùng đồng bằng sông Hồng và hợp tác “Hai hành lang, một vành đai kinh tế” Việt Nam - Trung Quốc.

Theo Cục Trưởng Cục Đường sắt Việt Nam Trần Thiện Cảnh, hiện các tuyến đường sắt cũ trên hành lang Hà Nội – Quảng Ninh có tiêu chuẩn kỹ thuật thấp, vừa chở khách vừa chở hàng, không đáp ứng được yêu cầu hiện đại hóa.

Việc xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao 350 km/h với khai thác riêng tàu khách, khổ đường 1.435 mm tiêu chuẩn quốc tế, là bước đột phá, tạo tiền đề cho giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa gắn với phát triển xanh và thông minh của Quảng Ninh.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc Vinspeed được giao trọng trách chủ trì, phối hợp cùng các ban ngành hoàn thiện toàn bộ hồ sơ, thủ tục pháp lý.

Tú Anh