Chính phủ đề xuất mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông

Sáng 15/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. 

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết việc sửa đổi luật lần này xuất phát từ yêu cầu thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật sau khi nhiều luật mới được ban hành. Sau hơn 13 năm thi hành, Luật Xuất bản 2012 đã bộc lộ nhiều bất cập, trong khi ngành xuất bản - in - phát hành được xác định là một trong 10 trụ cột của công nghiệp văn hóa quốc gia với mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Dự thảo luật giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng so với luật hiện hành, sửa đổi bổ sung nội dung của 27 trong tổng số 54 điều, bãi bỏ 3 điều, đồng thời chuyển thẩm quyền quản lý từ Bộ Thông tin và Truyền thông sang Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại 5 điều. Trong số 27 điều được sửa đổi, có 16 điều liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền. Các nhóm nội dung trọng tâm gồm: hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước đối với xuất bản; tăng cường chống xâm phạm bản quyền, đặc biệt trên không gian mạng; hoàn thiện quy định về tổ chức, liên kết xuất bản; và thúc đẩy xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử.

Một trong những điểm mới của dự thảo luật nêu là đề xuất hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông. “Dự thảo luật lần đầu tiên tạo cơ sở pháp lý cho mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông nhằm tăng cường liên kết, tập trung nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản”, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết.

Theo dự thảo luật: “Tập đoàn xuất bản - truyền thông là nhóm công ty, không có tư cách pháp nhân, không phải đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác, trong đó công ty mẹ là nhà xuất bản”. Cơ quan soạn thảo đề xuất Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.

Chính phủ cũng đề xuất hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung. Theo đó dự thảo luật mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo cơ chế hình thành hệ sinh thái xuất bản; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, truyền thông và các tổ chức liên quan tham gia chuỗi giá trị xuất bản; đồng thời bổ sung cơ chế cho việc khai thác, chuyển thể và thương mại hóa nội dung xuất bản phẩm.

Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa luật và đánh giá hồ sơ dự án được chuẩn bị đầy đủ, phù hợp Hiến pháp. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị làm rõ nội dung bổ sung về hoạt động có tính chất xuất bản trên không gian mạng, tránh mở rộng quá phạm vi điều chỉnh của luật, đồng thời rà soát kỹ để không chồng chéo với các quy định khác đang điều chỉnh nội dung số như báo chí, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ.

Ủy ban cũng đề nghị bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực xuất bản, nhất là đội ngũ biên tập viên và chuyên gia công nghệ, theo tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa luật lần này phải chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo phát triển, mở đường cho công nghệ, bảo vệ chất xám tác giả và tạo điều kiện cho doanh nghiệp xuất bản hội nhập quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội chỉ ra một số hạn chế cần khắc phục như hạ tầng và tư duy quản lý xuất bản số còn yếu, tình trạng sách lậu và xâm phạm bản quyền chưa được xử lý triệt để, thiếu tác phẩm nội địa có giá trị xuất khẩu, và nguồn nhân lực biên tập viên chưa được chuẩn hóa. Từ đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung vào 5 nhóm giải pháp: nâng vị thế pháp lý của đơn vị liên kết xuất bản; xây dựng hành lang pháp lý cho xuất bản số; thiết lập cơ chế mạnh chống sách lậu trên mạng; áp dụng chính sách ưu đãi tài chính thực chất cho chuỗi giá trị xuất bản; và chuẩn hóa đội ngũ nhân sự ngành.

Các ý kiến phát biểu tại phiên họp đều tán thành sự cần thiết sửa đổi luật, đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ với các luật liên quan, nhất là Luật Báo chí, để tránh chồng chéo và bảo đảm thống nhất cách hiểu các thuật ngữ khi áp dụng.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá cao sự chuẩn bị khẩn trương của Chính phủ, cho rằng dự án luật cơ bản bảo đảm tiến độ và tuân thủ quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo tiếp thu tối đa ý kiến tại phiên họp, tiếp tục thể chế hóa tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW và các chủ trương mới của Đảng về phát triển xuất bản trong kỷ nguyên số, đồng thời phối hợp với cơ quan thẩm tra rà soát toàn diện, xử lý dứt điểm các quy định chồng chéo trước khi trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dự kiến diễn ra đầu tháng 8 tới.

Tiến Minh