Chiến sự Trung Đông: Biến số mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Đứt gãy chuỗi cung ứng nếu chiến sự kéo dài

Những căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông đang khiến thị trường năng lượng, vận tải và thương mại toàn cầu đứng trước nhiều biến động khó lường.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tới, các rủi ro địa chính trị đang trở thành một “biến số” đáng chú ý đối với nền kinh tế.

TS Nguyễn Quốc Việt (Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, những hệ lụy cuộc khủng hoảng này gây ra đối với kinh tế toàn cầu và Việt Nam có thể tương tự các cuộc xung đột lớn từng xảy ra trước đây. Trong trường hợp chiến sự kéo dài và lan rộng, chi phí đầu vào cho sản xuất sẽ gia tăng.

Bên cạnh đó, ông Việt cho rằng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng có thể tái diễn nếu các tuyến logistics quốc tế bị gián đoạn. Điều này không chỉ làm tăng chi phí vận tải mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ sản xuất và giao thương.

Ngoài ra, nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm trong bối cảnh bất ổn sẽ kéo theo tăng trưởng kinh tế chậm lại. Các nền kinh tế lớn có thể tiếp tục duy trì hoặc quay lại chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm bảo đảm ổn định vĩ mô, qua đó gây sức ép lên tỷ giá và dòng vốn đầu tư quốc tế.

Cũng theo ông Việt, với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam và tăng trưởng vẫn phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu và du lịch quốc tế thì những cú sốc từ bên ngoài sẽ tác động trực tiếp tới triển vọng tăng trưởng.

“Thực tế cho thấy, sự phục hồi mạnh của du lịch quốc tế thời gian qua là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Nếu xung đột kéo dài, vận tải hàng không và dòng khách quốc tế bị gián đoạn, động lực này sẽ suy yếu”, ông Việt nêu.

Về giải pháp ứng phó, TS Nguyễn Quốc Việt cho rằng, Việt Nam cần linh hoạt sử dụng công cụ tài khóa như miễn, giảm, giãn thuế, phí (nhất là với xăng, dầu và logistics) để giảm chi phí đầu vào, hạn chế áp lực lạm phát và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh thông suốt.

Theo vị chuyên gia, trong trường hợp cầu tại các thị trường truyền thống suy yếu, cần chủ động mở rộng thị trường và khai thác các phân khúc ngách, tận dụng cơ hội bù đắp nguồn cung thiếu hụt từ những khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột.

“Trong trường hợp phát sinh biến động lớn về tỷ giá, lạm phát hay dòng vốn, việc phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ sẽ đóng vai trò then chốt nhằm kiểm soát rủi ro và giữ vững niềm tin thị trường”, ông Việt nói.

Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong, căng thẳng kéo dài sẽ làm gia tăng chi phí bảo hiểm, logistics, dự trữ hàng hóa và các khoản chi để ứng phó rủi ro. Những yếu tố này cộng hưởng sẽ tạo sức ép lên ổn định kinh tế vĩ mô.

“Về tổng thể, tất cả các tác động trên đều ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Trong khi đó, năm 2026, Quốc hội đã quyết nghị mục tiêu tăng trưởng 10%. Đây sẽ là năm khởi đầu cho giai đoạn tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế”, ông Phong nói.

Cú sốc mạnh ngắn hạn

Còn theo các chuyên gia VinaCapital, tác động trực tiếp của diễn biến này đối với kinh tế Việt Nam trong kịch bản cơ sở vẫn được dự báo ở mức tương đối hạn chế.

Ông Michael Kokalari, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, chiến sự nổ ra tại Trung Đông được dự báo sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến Việt Nam.

Nguyên nhân là tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này hiện chỉ chiếm dưới 3% tổng kim ngạch xuất khẩu. Bên cạnh đó, khả năng xảy ra một chiến dịch tác chiến trên bộ quy mô lớn và kéo dài tại Iran được đánh giá là tương đối thấp.

Theo cách nhìn của VinaCapital, diễn biến hiện tại có thể được xem là một phiên bản căng thẳng hơn so với “cuộc xung đột 12 ngày” vào năm ngoái. Điều này đồng nghĩa với việc xung đột có thể kéo dài hơn, nhưng nhiều khả năng vẫn chỉ tạo ra cú sốc mạnh trong ngắn hạn đối với thị trường tài chính toàn cầu.

Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cũng cho rằng nếu cuộc xung đột ở Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz chỉ kéo dài khoảng một tháng, như một số dự báo, thì tác động đến tăng trưởng ở các nước đang phát triển tại châu Á sẽ không đáng kể, chỉ gây ra một sự sụt giảm nhẹ

Theo nhà kinh tế trưởng ADB Albert Park, ngay cả trong những giả định bi quan nhất, cú sốc này cũng sẽ không làm giảm tăng trưởng khu vực tới 1 điểm phần trăm.

Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài và tuyến vận chuyển dầu quan trọng eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá năng lượng toàn cầu có thể tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và bất ổn tài chính trong khu vực.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định chiến sự Mỹ - Iran không tác động trực tiếp tới nền kinh tế Việt Nam, song tác động lan tỏa đến các kênh gián tiếp.

Theo VCBS, rủi ro địa chính trị vẫn có thể tác động gián tiếp lên tỷ giá, thị trường hàng hóa và tạo rủi ro nhập khẩu lạm phát.

Hoài Phong