Chất lượng là "chìa khóa" để nông sản Việt phát triển bền vững tại Trung Quốc

Tại “Diễn đàn kết nối thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc” diễn ra sáng 24/6, các chuyên gia nhận định hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng. Trung Quốc hiện là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Cụ thể, trong quý I/2026, xuất khẩu nông sản, thực phẩm sang Trung Quốc đã tăng 37,4%, cao gấp hơn 6 lần tốc độ tăng trưởng chung. Riêng năm 2025, kim ngạch thương mại song phương vượt 290 tỷ USD, trong đó rau quả Việt Nam chiếm 22,55% thị phần tại Trung Quốc với giá trị đạt 5,5 tỷ USD. Sầu riêng tiếp tục là "ngôi sao" khi xuất khẩu tới 941.000 tấn, trung bình mỗi ngày có gần 2.600 tấn được vận chuyển sang biên giới.

Hiện tại, Việt Nam đã có hơn 20 loại rau quả được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, bao gồm sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, khoai lang... Hai bên cũng đang tích cực đàm phán mở cửa thêm cho các loại cây có múi, nhãn, vải, chôm chôm.

Dù dư địa còn lớn, nhưng thị trường Trung Quốc đang có những thay đổi mạnh mẽ. Sự gia tăng của tầng lớp trung lưu dẫn đến nhu cầu ưu tiên các sản phẩm chất lượng cao, an toàn thực phẩm và có nguồn gốc rõ ràng.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhấn mạnh, dư địa tăng trưởng không còn nằm ở việc mở rộng sản lượng bằng mọi giá mà ở khả năng nâng cao giá trị. Doanh nghiệp cần chuyển từ mô hình dựa vào lợi thế vị trí địa lý sang cạnh tranh bằng độ an toàn và tính minh bạch. Việc thị trường này liên tục nâng cao yêu cầu nhập khẩu vừa là thách thức, vừa là áp lực tích cực buộc doanh nghiệp Việt phải chuẩn hóa sản xuất theo các tiêu chuẩn dài hạn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn, ông Nguyễn Minh Vũ, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao nhận định, dư địa hợp tác giữa hai nước vẫn còn rất lớn trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh, an toàn và thông minh đang ngày càng phát triển. Do vậy, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, ông Vũ đề xuất ba định hướng trọng tâm.

Cụ thể, ông Vũ đề cập tới việc hiện thực hóa tư tưởng của Tổng Bí thư hai nước về việc chuyển từ giao thương đơn thuần sang xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, cung ứng và tiêu thụ nông sản bền vững.

Thứ hai, đẩy nhanh quy trình, thủ tục mở cửa thị trường đối với nông sản. Các cơ quan chức năng hai nước cần tăng tốc đánh giá rủi ro, hoàn thiện thủ tục kỹ thuật đối với các mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu; tăng cường hợp tác về tiêu chuẩn, kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc.

Định hướng tiếp theo được ông Vũ đề cập là tận dụng hiệu quả các nền tảng thương mại điện tử và kinh tế số để tạo bước chuyển mới về phương thức, tốc độ và hiệu quả của thương mại nông sản. Theo ông Vũ, việc mở rộng kết nối trực tiếp giữa các chủ thể trong chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sẽ giúp giảm chi phí trung gian, tối ưu hóa giá thành sản phẩm, mang lại lợi ích bền vững của thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc.

Thông tin về định hướng phát triển trong thời gian tới, ông Hà Vĩ, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam cho rằng hai nước đang có nhiều điều kiện thuận lợi để nâng tầm hợp tác nông nghiệp nhờ nền tảng tin cậy chính trị, sự cải thiện kết nối hạ tầng và quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực thương mại nông sản.

Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hải quan thông minh, cửa khẩu thông minh và công nghệ truy xuất nguồn gốc trong việc nâng cao hiệu quả thông quan, giảm chi phí logistics và tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Với lợi thế trên, Đại sứ Hà Vĩ đề xuất hai bên tăng cường ứng dụng công nghệ số trong sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy hợp tác giữa các doanh nghiệp chế biến và logistics, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của toàn chuỗi ngành hàng.

“Với thị trường hơn 1,4 tỷ dân và nhu cầu ngày càng lớn đối với nông sản chất lượng cao, Trung Quốc sẽ tiếp tục là thị trường giàu tiềm năng đối với nông sản Việt Nam trong thời gian tới,” ông Hà Vĩ nhấn mạnh.

Minh Phương