Chấn động loại bột cổ hơn 800 năm tuổi tái xuất tại Việt Nam

Bột cổ hơn 800 năm tuổi vẫn là loài mới tại Việt Nam

Một dược sĩ và là chuyên gia hàng đầu về thực vật, dược liệu vô tình phát hiện loại bột cổ đã có mặt tại Việt Nam từ hơn 800 năm về trước. Đó chính là Dược sĩ Hoàng Tùng, tốt nghiệp K50 đại học Dược Hà Nội, biệt danh “Dược sĩ Xanh”. Năm 2019, ông lần đầu tiên thưởng thức loại bột cổ đặc sản số 1 tại Nam Định, được dân gian gọi tên là hoàng thanh.

Bột hoàng thanh có màu trắng ngà

Dù có kinh nghiệm nghiên cứu chuyên sâu nhiều năm về thực vật, dược liệu, nhưng đây vẫn là lần đầu ông Tùng biết đến hoàng thanh. Về mặt thực vật học, ông cho biết hoàng thanh thuộc họ gừng, chi Zingiber.

Có rất nhiều giai thoại được dân gian truyền tụng về bột hoàng thanh. Nổi bật nhất trong số đó là giai thoại Vua nhà Trần vi hành qua lộ Diễn Châu (Nghệ An) được một ông lão dâng tặng hũ bột. Bột trắng ngà, xốp, nhẹ, tan nhanh trong nước, không vón cục. Cho vào miệng sẽ thấy rất dẻo, mùi thơm nhẹ nhàng, vị thanh mát.

Cây hoàng thanh - loài thực vật mới

Soi vào giai thoại cho thấy, bột hoàng thanh đã có ở nước ta ít nhất khoảng 800 năm trước. Hiện nay, có một số tài liệu ghi chép sơ bộ về cây tại đại học Vinh – Nghệ An. Điều này trùng khớp với những ghi chép rằng, cây được tìm thấy lần đầu tiên tại tọa độ 14 độ 54 phút 27 giây Bắc, 105 độ 52 phút 1 giây Đông – miền Trung Việt Nam. Hoàng thanh được mô tả đầu tiên vào năm 1907 bởi nhà thực vật học lỗi lạc Francois Gagnepain. Một số dấu hiệu còn cho thấy, tiêu bản của cây được lưu lại tại bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp (Paris) 1866-1868.

Thu hoạch củ hoàng thanh

Đặc biệt hơn, khi nghiên cứu cuốn Thực Vật Chí Việt Nam chuyên sâu về họ Gừng, ông Tùng phát hiện không có bất kỳ ghi chép nào về hoàng thanh. Như vậy, đây là loài mới, chưa từng được giới khoa học tìm hiểu và chưa được lưu tên vào tài liệu chính thống.

Phát hiện về loại bột cổ, loài thực vật mới của ông Hoàng Tùng được truyền thông quan tâm và đưa tin. Chuyên gia, truyền thông xem hoàng thanh như một loại bột cổ, tốt cho sức khỏe. Cây hoàng thanh là loài thực vật mới được giới khoa học phát hiện tại Việt Nam.

Giá trị với sức khỏe của loại bột cổ mang tên “hoàng thanh”

Theo các già làng vùng Nam Định, xưa kia bột hoàng thanh rất được ưa chuộng trong yến tiệc cung đình. Chúng được chế biến thành các món ngon và được dùng để thiết đãi các vị sứ giả lân bang và dùng thường xuyên trong ngự thiện hàng ngày của vua, chúa. Suốt 13 triều vua nhà Trần, bột hoàng thanh được nâng tầm thành ẩm thực cung đình nức tiếng, góp mặt tại hầu hết các món ăn, từ súp yến, vi cá, canh gà… cho đến các món chè thanh mát và các loại bánh thơm ngon.

Lý do bột hoàng thanh được ưa chuộng còn bởi tốt cho sức khỏe. Các vua nhà Trần dùng chúng để thanh nhiệt, giải độc tố, giảm mụn nhọt, giải rượu và bồi bổ thể lực sau mỗi lần yến tiệc.

Công dụng và một số cách dùng bột hoàng thanh

Độc đáo hơn, các cung tần mỹ nữ chốn lầu son gác tía còn dùng bột hoàng thanh để đắp mặt và tắm trắng. Theo đó bột sẽ giúp kiềm dầu, giảm mụn và làm trắng da. Sử dụng bột đều đặn sẽ là bí kíp đẩy lùi lão hóa, kéo dài tuổi thanh xuân.

Dân chúng cũng đã nhiều đời sử dụng bột hoàng thanh để thanh nhiệt, giải rượu, giảm mụn nhọt. Dược sĩ Hoàng Tùng, sau khi trải nghiệm hiệu quả giải rượu đã đem bột đi giám định tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Các phân tích cho thấy bột giàu năng lượng, chứa tới 20 vi chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe và tỉ lệ các chất dinh dưỡng có trong 100g hoàng thanh cao vượt trội so với các loại bột thông thường.

Việc bột được phát hiện và được nghiên cứu bài bản chuyên sâu hơn sẽ giúp cộng đồng sớm được tiếp cận với loại bột quý và được hưởng những giá trị hữu ích từ chúng. Vì thế, ông Tùng luôn cố gắng để lan tỏa giá trị của nó đến gần hơn với cộng đồng.

Hồi sinh thành công loại bột cổ hơn 800 năm tuổi

Sau khi vương triều nhà Trần sụp đổ, bột hoàng thanh dần dà bị mai một. Sở dĩ cây và bột hoàng thanh ngày một ít và không phổ biến rộng rãi là do các biến cố lịch sử, chiến tranh loạn lạc.

Thêm vào đó, cây hoàng thanh khá kén đất trồng. Không phải đất nào cây cũng cho củ và không phải cứ trồng 1 năm sẽ có củ. Hoàng thanh chỉ phát triển tốt trên đất giàu dinh dưỡng và nhiều cây phải mất tới 3 năm mới cho củ. Đặc biệt, sau 1 vụ nếu đất không được xử lý kỹ càng thì các vụ sau sẽ không cho thu củ nữa. Vậy nên phải cực am hiểu đặc tính của cây và có kỹ thuật đặc biệt mới có thể trồng hoàng thanh thành công.

Ngoài thời gian trồng khá dài, việc thu hoạch củ cũng không dễ dàng do củ hoàng thanh kích cỡ chỉ như củ dong nhưng ăn rất sâu vào lòng đất. Khi đó, người trồng sẽ phải bỏ nhiều công sức hơn các loại cây khác.

Một nguyên nhân nữa khiến bột hoàng thanh không phổ biến, ít người biết đến là do sản lượng bột rất ít. Lượng bột làm ra gần như chỉ đủ dùng cho một nhóm người nhất định đã biết đến nó mà không đủ để cung cấp ra thị trường rộng lớn.

Nhận thấy giá trị từ bột hoàng thanh với sức khỏe con người là rất lớn nên công ty Cổ phần Phát triển Thảo Dược Việt Nam đã phối hợp cùng dược sĩ Hoàng Tùng, nghệ nhân dân gian nghiên cứu nguồn gen, quy hoạch vùng trồng và cho ra đời sản phẩm bột Hoàng Thanh Tiến Vua 100% bột hoàng thanh nguyên chất, giúp đông đảo người dùng Việt có cơ hội được tiếp cận loại bột quý, nhiều tác dụng với sức khỏe.

Bột Hoàng Thanh Tiến Vua tự hào là sản phẩm tiên phong chiết xuất từ bột hoàng thanh được chuẩn hóa. Quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn ISO 22000:2018, được chứng nhận an toàn với người dùng và được đóng gói tiện dụng.

Ngay khi bột Hoàng Thanh Tiến Vua được quảng bá rộng rãi, đông đảo người dùng đã ủng hộ sản phẩm và tích cực phản hồi. Theo đó, bột được nhận xét thơm, ngon, thanh nhiệt, giải rượu, giảm táo bón và giảm mụn nhọt rất nhanh. Độc đáo hơn cả là bột phù hợp nhiều đối tượng, dùng tốt cho các thành viên trong gia đình. Hoàng Thanh Tiến Vua đã chinh phục được cả những người dùng khó tính, trở thành sản phẩm dinh dưỡng không thể thiếu trong tủ bếp nhiều gia đình.

PV