“Chấm điểm” doanh nghiệp nhà nước theo 5 chỉ tiêu

Theo Nghị định, đối tượng áp dụng bao gồm doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ, với phương pháp và tiêu chí đánh giá phù hợp với từng loại hình.

5 tiêu chí đánh giá doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ

Căn cứ lĩnh vực hoạt động, chuyên ngành và đặc thù sản xuất, kinh doanh của từng doanh nghiệp, cơ quan đại diện chủ sở hữu giao các chỉ tiêu cơ bản để đánh giá, xếp loại, gồm:

1. Tổng doanh thu;

2. Lợi nhuận sau thuế;

3. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE); trường hợp ROE không khả dụng thì áp dụng tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản (ROA);

4. Giá trị khối lượng thực hiện hoặc giá trị giải ngân đối với các dự án đầu tư do doanh nghiệp làm chủ quản hoặc được cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt;

5. Mức độ thực hiện nhiệm vụ được giao, bao gồm cung ứng sản phẩm, dịch vụ công và các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh.

Các chỉ tiêu được xác định trên cơ sở báo cáo tài chính năm đã được kiểm toán, báo cáo thống kê và tài liệu liên quan theo quy định của pháp luật. Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thuộc bí mật nhà nước, việc xác định số liệu thực hiện theo quy định riêng và chịu sự kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước (nếu có).

Xếp loại doanh nghiệp theo 3 mức A, B, C

Trên cơ sở kết quả thực hiện các chỉ tiêu, doanh nghiệp được xếp loại theo 3 mức: A, B hoặc C.

Doanh nghiệp hoạt động kinh doanh được xếp loại A khi đồng thời đạt yêu cầu về doanh thu, lợi nhuận và tỷ suất sinh lời; xếp loại C nếu có từ 3 chỉ tiêu trở lên không đạt hoặc đồng thời không đạt chỉ tiêu doanh thu và lợi nhuận; các trường hợp còn lại xếp loại B.

Doanh nghiệp chủ yếu cung ứng sản phẩm, dịch vụ công hoặc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh được xếp loại A khi đồng thời đạt chỉ tiêu doanh thu, tỷ suất sinh lời và mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao; xếp loại C nếu có từ 3 chỉ tiêu trở lên không đạt hoặc không đạt đồng thời chỉ tiêu doanh thu và nhiệm vụ được giao.

Đối với doanh nghiệp hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét, quyết định không giao chỉ tiêu lợi nhuận và tỷ suất sinh lời, bảo đảm phù hợp với đặc thù hoạt động.

Đánh giá doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ

Đối với nhóm doanh nghiệp này, việc đánh giá căn cứ vào 4 yếu tố chính:

(i) kết quả thực hiện kế hoạch kinh doanh hằng năm đã được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng thành viên thông qua;

(ii) việc thực hiện nhiệm vụ cung ứng sản phẩm, dịch vụ công và các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh;

(iii) hiệu quả hoạt động tổng thể của doanh nghiệp, có xem xét loại trừ các yếu tố đặc thù và tác động khách quan;

(iv) kết quả giám sát, kiểm tra hoạt động quản lý và đầu tư vốn nhà nước.

Hằng năm, người đại diện phần vốn nhà nước có trách nhiệm lập báo cáo đánh giá kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong năm trước và gửi cơ quan đại diện chủ sở hữu trước ngày 15/8 để làm căn cứ đánh giá, xếp loại và quản lý vốn nhà nước.

Theo Nghị định, kết quả đánh giá, xếp loại doanh nghiệp là căn cứ để trích lập Quỹ khen thưởng, phúc lợi, đánh giá người đại diện chủ sở hữu, kiểm soát viên và xem xét việc đầu tư, bổ sung vốn điều lệ cho doanh nghiệp. Việc ban hành bộ khung tiêu chí thống nhất được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Đỗ Khuyến