Cần nghiên cứu kỹ, xác định lộ trình việc chuyển bay quốc tế về sân bay Long Thành

Đây được xem là định hướng dài hạn đúng đắn, phù hợp với quy hoạch hàng không quốc gia, nhưng cần một lộ trình hợp lý và hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ.

Đề xuất và phương án khai thác

Theo Bộ Xây dựng, tại hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, phương án khai thác dự kiến bao gồm cả Long Thành và Tân Sơn Nhất.

Cụ thể, sân bay Long Thành sẽ đảm nhiệm toàn bộ các chuyến bay quốc tế (chuyến bay dài trên 1.000 km, chuyến do hãng hàng không chọn, chuyến bay mới mà Tân Sơn Nhất không tiếp nhận được, và chuyến bay không theo lịch). Trong khi đó, sân bay Tân Sơn Nhất sẽ phục vụ các chuyến bay đang khai thác tàu bay code C (A321/320, B737...) hoặc dưới 1.000 km, với tiêu chí rà soát lại sau 5 năm đầu khai thác.

Hiện nay, Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và đơn vị tư vấn có kiến nghị phương án sẽ chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế thường lệ từ Tân Sơn Nhất sang khai thác tại sân bay Long Thành để đảm bảo phát huy hiệu quả đầu tư dự án.

Chuyên gia và các hãng hàng không lên lên tiếng

Mặc dù ACV ủng hộ việc chuyển đổi 100% chuyến bay quốc tế về Long Thành, nhưng vẫn còn những ý kiến khác từ các hãng hàng không và chuyên gia. Các hãng bay quốc tế được cho là ủng hộ đưa 100% chuyến quốc tế về Long Thành. Trong khi đó, các hãng hàng không Việt Nam lại đề xuất một lộ trình và chia giai đoạn để tránh xáo trộn lớn.

Vietnam Airlines đề xuất tại Tân Sơn Nhất, các hãng Việt Nam khai thác chuyến bay nội địa và quốc tế trong khu vực Đông Nam Á. Tại Long Thành, các hãng Việt Nam sẽ khai thác chuyến quốc tế ngoài Đông Nam Á và các chuyến bay khác theo lựa chọn, đồng thời các hãng nước ngoài khai thác toàn bộ chuyến bay.

Bamboo Airways đồng thuận với ACV về việc sớm đưa vào khai thác Long Thành và chuyển đổi các chuyến bay quốc tế, ưu tiên các hãng Việt Nam khai thác nội địa tại Tân Sơn Nhất, nhưng nhấn mạnh cần có lộ trình chuyển đổi.

Vietravel Airlines đồng ý với định hướng Long Thành trở thành sân bay trung tâm khu vực về dài hạn, nhưng lo ngại về khó khăn nguồn lực tàu bay giai đoạn đầu. Hãng đề xuất phân chia khai thác theo phương án 2 trong giai đoạn đầu và được chọn chặng bay theo khả năng thu xếp lịch.

Liên quan đến vấn đề trên, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, chuyên gia hàng không, nhận định chỉ nên chuyển các chuyến bay quốc tế sang Long Thành khi Tân Sơn Nhất thực sự quá tải. Ông đề xuất lộ trình chuyển đổi nên linh hoạt, tránh xáo trộn đột ngột.

Thách thức về hạ tầng giao thông và trải nghiệm hành khách

Một trong những yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của Long Thành chính là hệ thống giao thông kết nối đồng bộ và thuận tiện.

Về phía hành khách, nhiều người bày tỏ lo ngại về sự thay đổi thói quen di chuyển, đặc biệt với những chuyến bay sáng sớm, làm tăng chi phí và ảnh hưởng sức khỏe. Khoảng cách hơn 40 km từ trung tâm TP.HCM đến Long Thành là một trở ngại lớn nếu không có đường cao tốc thông suốt, tàu cao tốc hoặc xe buýt hoạt động liên tục, đảm bảo thời gian di chuyển dưới 40 phút.

Chị Nguyễn Thị Minh Thu (tỉnh An Giang) cho biết, nếu khởi hành từ sân bay Long Thành thì việc di chuyển sẽ khá phức tạp. Trước đây, từ nhà đến sân bay Tân Sơn Nhất mất khoảng 5-6 tiếng, nay sẽ phải thêm một chặng nữa để đến Long Thành. “Muốn bay quốc tế chắc phải đến trước một ngày, thuê khách sạn để kịp làm thủ tục. Với khách nước ngoài, họ cũng sẽ phải di chuyển một quãng dài mới vào được TP.HCM và ngược lại", chị Thu chia sẻ.

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Phạm Anh Vũ, Phó Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Việt cho biết, nhiều tour có khách từ Huế, Đà Lạt, Cần Thơ… bay đến TP.HCM để nối chuyến quốc tế đi Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ. Nếu thời gian di chuyển giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành kéo dài, khách sẽ ngại chọn nối chuyến.

“Cần xem xét kỹ yếu tố kết nối giao thông giữa TP.HCM và Long Thành trước khi áp dụng đồng loạt nhằm giảm bất tiện cho khách quốc tế chặng ngắn và bảo đảm tính khả thi khi vận hành”, ông Vũ nhấn mạnh.

Từ góc độ các hãng hàng không, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống cho rằng sẽ phải cân nhắc kỹ chi phí đầu tư ban đầu (cơ sở vật chất, dịch vụ, nhân sự), chi phí vận hành gia tăng (phí sân bay, dịch vụ hỗ trợ) và rủi ro mất khách chuyển tiếp do kết nối không thuận tiện, làm giảm lợi nhuận.

Thiếu kết nối hiệu quả không chỉ gây áp lực vận hành mà còn khiến các hãng bay đối mặt nguy cơ mất thị phần quốc tế vào tay các trung tâm hàng không như Singapore, Bangkok hoặc Kuala Lumpur.

Ngoài ra, nếu chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế sang Long Thành, sân bay Tân Sơn Nhất chỉ hoạt động chuyến bay nội địa có nguy cơ dư thừa công suất, dẫn tới lãng phí hạ tầng vừa được đầu tư. Việc chuyển hoạt động quốc tế sang Long Thành là xu hướng tất yếu, nhưng cần tính toán kỹ bài toán chi phí - lợi nhuận - vận hành và giải quyết tốt liên kết vùng để giữ chân khách.

Trước những ý kiến từ chuyên gia và các hãng hàng không, Bộ Xây dựng đã yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam chủ trì cùng ACV khẩn trương làm việc với các hãng hàng không để nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá tác động phương án khai thác và xác định lộ trình chuyển đường bay quốc tế về Long Thành. Bộ Xây dựng yêu cầu báo cáo kết quả chính thức phương án khai thác trong tháng 9 tới.

Để sân bay Long Thành thực sự phát huy hiệu quả và trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế mạnh mẽ, việc hoạch định phương án khai thác, xây dựng lộ trình chuyển đổi linh hoạt và đặc biệt là hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối là những yếu tố then chốt cần được ưu tiên hàng đầu.

Minh Anh