Cần cơ chế đột phá để đạt tăng trưởng bền vững và Net Zero 2050

Đây là chủ đề trọng tâm của Diễn đàn "Đầu tư phát triển năng lượng hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và bền vững" do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp tổ chức vào ngày 21/8 tại Hà Nội, với sự đồng hành của Tổng Công ty Khí Việt Nam – CTCP (PV GAS).

Diễn đàn đã quy tụ nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học và doanh nghiệp để cùng kiến nghị cho chiến lược năng lượng quốc gia trong giai đoạn tới. Các kết quả thảo luận sẽ được tổng hợp thành báo cáo kiến nghị gửi Chính phủ và các bộ, ngành, phục vụ hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô và định hướng chiến lược năng lượng quốc gia đến năm 2045.

Nhu cầu vốn và mục tiêu năng lượng tái tạo

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu phát triển 150.000 MW năng lượng tái tạo đến năm 2035 là một thách thức rất lớn. Để triển khai khoảng 1.500 dự án trong vòng 10 năm, Việt Nam cần thay đổi mạnh mẽ cơ chế, chính sách về đầu tư hạ tầng và huy động nguồn lực.

Tổng vốn đầu tư cho nguồn và lưới điện đến năm 2030 ước tính hơn 136 tỷ USD, trung bình 25 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, việc huy động nguồn vốn khổng lồ này đang gặp phải nhiều rào cản đáng kể, bao gồm: 

Cơ chế giá điện chưa ổn định;

Khung pháp lý còn thiếu đồng bộ. 

Hạ tầng lưới điện hạn chế. 

Khó khăn trong tiếp cận tín dụng dài hạn.

Giải pháp đột phá cho ngành năng lượng Việt Nam

Để tháo gỡ các "nút thắt" hiện tại và hiện thực hóa các mục tiêu tham vọng, các chuyên gia đã đưa ra nhiều giải pháp mang tính đột phá:

Hoàn thiện Khung pháp lý và Cơ chế chính sách đồng bộ: Tháo gỡ các rào cản, đặc biệt là cơ chế huy động vốn cho phát triển năng lượng sạch. Nhà nước cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về năng lượng tái tạo. Phải có chính sách đồng bộ về thị trường carbon, định giá khí thải, ưu đãi giá điện theo nhóm đối tượng và cơ chế pháp lý minh bạch.

Đa dạng hóa Nguồn vốn và Mô hình tài chính: Đa dạng hóa kênh huy động vốn thông qua trái phiếu xanh, hợp tác công – tư (PPP), cũng như các mô hình tài chính sáng tạo.

Phát triển Hạ tầng và Năng lượng mới: Phát triển hạ tầng lưới điện thông minh để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng. Đầu tư năng lượng cần được nhìn nhận như đầu tư hạ tầng trọng yếu. Đẩy mạnh điện gió ngoài khơi kết hợp với năng lượng mặt trời, thủy điện tích năng, hydro xanh… sẽ mở ra hướng đi mới, vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa tạo giá trị kinh tế, đồng thời bảo vệ môi trường.

Phát huy vai trò của Kinh tế tư nhân: Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò lớn trong đầu tư năng lượng tái tạo và năng lượng mới. Đây được xem là động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của Việt Nam.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và cam kết quốc tế

TS Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, nhấn mạnh rằng diễn đàn đã đặt ra nhiều giải pháp mang tính đột phá nhằm tháo gỡ các rào cản, đặc biệt là cơ chế huy động vốn cho phát triển năng lượng sạch.

Với sự tham gia sôi nổi của các chuyên gia hàng đầu, diễn đàn đã mang đến những khuyến nghị có giá trị lý luận và thực tiễn, góp phần xây dựng nền tảng cho chiến lược phát triển năng lượng xanh, sạch, thân thiện môi trường.

Đây sẽ là cơ sở để Việt Nam vừa đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, vừa hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0”, khẳng định vai trò và trách nhiệm của quốc gia trên trường quốc tế.

Tuấn Kiệt