Bộ Y tế cập nhật hướng dẫn điều trị suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ dưới 5 tuổi

Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em từ 0 đến 59 tháng tuổi” thay thế hướng dẫn được ban hành năm 2016.

Theo Bộ Y tế, tài liệu nhằm chuẩn hóa việc phát hiện, chẩn đoán, phân loại và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính, qua đó góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe và cải thiện tầm vóc trẻ em.

Suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em là vấn đề nghiêm trọng đối với cả y tế công cộng và điều trị lâm sàng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn cũng như quá trình phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ.

Trên thế giới hiện có hơn 45 triệu trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính, trong đó khoảng 13,6 triệu trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính nặng. Tại Việt Nam, tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính duy trì khoảng 4,5-5,6%, tập trung cao tại khu vực Tây Nguyên, Trung du và miền núi phía Bắc. Một số nơi có tỷ lệ vượt 10%, đặc biệt ở trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ tại vùng chịu ảnh hưởng thiên tai và trẻ mắc bệnh mạn tính.

Hướng dẫn năm 2026 được xây dựng trên cơ sở kế thừa hướng dẫn năm 2016 và cập nhật các bằng chứng khoa học mới từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2023. Nội dung hướng dẫn tập trung chuẩn hóa các khái niệm, tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại và phác đồ điều trị suy dinh dưỡng do thiếu protein - năng lượng, bảo đảm tính khoa học, thống nhất và khả thi trên hệ thống y tế quốc gia.

Bên cạnh đó, tài liệu cập nhật và tích hợp các luận điểm khoa học hiện đại về hệ vi sinh đường ruột, miễn dịch, cá thể hóa điều trị, kiểm soát nguy cơ hội chứng nuôi ăn lại. Việc phối hợp giữa nhi khoa, dinh dưỡng lâm sàng, điều dưỡng và y tế dự phòng cũng được tăng cường.

Theo WHO, suy dinh dưỡng ở trẻ em từ 0-59 tháng tuổi được xác định dựa trên các chỉ số cân nặng theo chiều cao hoặc cân nặng theo chiều dài, chu vi vòng cánh tay hoặc sự hiện diện của phù dinh dưỡng. Bệnh được chia thành hai mức độ là suy dinh dưỡng cấp tính vừa và suy dinh dưỡng cấp tính nặng.

Trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính nặng có nguy cơ tử vong cao gấp 5-20 lần so với trẻ có tình trạng dinh dưỡng bình thường. Tình trạng này đồng thời làm suy giảm sức đề kháng, khiến các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm phổi có thể diễn biến nặng hơn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, trẻ có thể hồi phục tốt và tiếp tục phát triển bình thường.

Bộ Y tế nhấn mạnh, phòng ngừa suy dinh dưỡng cần được thực hiện liên tục từ trước sinh và trong những năm đầu đời, gắn với chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em tại cộng đồng.

Các giải pháp bao gồm bảo đảm dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú, nuôi con bằng sữa mẹ, thực hiện ăn bổ sung hợp lý, theo dõi tăng trưởng, bổ sung vi chất, tiêm chủng, phát hiện và điều trị sớm bệnh nhiễm khuẩn, bảo đảm vệ sinh và nước sạch.

Đặc biệt, y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng trong tổ chức sàng lọc định kỳ, giúp phát hiện sớm suy dinh dưỡng ngay tại cộng đồng. Việc này góp phần giảm tải cho tuyến trên và tạo cơ hội để trẻ được can thiệp, điều trị kịp thời, nâng cao khả năng phục hồi.

PV