Bộ Xây dựng tung loạt giải pháp "hạ nhiệt" giá vật liệu xây dựng năm 2026

Sau giai đoạn ổn định vào năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, thị trường nhiên liệu đã ghi nhận hiện tượng "nhảy vọt" trong tháng 3/2026, đặc biệt là mặt hàng dầu diesel. Sự tăng giá này đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại VLXD.

Tính đến ngày 31/3/2026, mặt bằng giá VLXD ghi nhận mức tăng đáng báo động so với tháng 2. Cụ thể, nhựa đường tăng đột biến gần 32%.; cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến 23,3%; xi măng tăng hơn 7%; thép tăng hơn 2%.

Theo dự báo của Bộ Xây dựng, giá VLXD có xu hướng tiếp tục đi lên trong thời gian tới, khiến dự toán các công trình tăng từ 1,91% đến 8,09%. Trong đó, các công trình giao thông chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với mức tăng dự toán lên tới 8,09%.

Trong kịch bản xấu nhất nếu 100%, chi phí xây dựng các dự án giao thông trọng điểm có thể tăng thêm khoảng 42.300 tỷ đồng, gây áp lực cực lớn lên ngân sách Nhà nước.

Để ứng phó với diễn biến phức tạp của thị trường, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh chủ động, cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm; Chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện nghiêm quy định về quản lý, công bố, cập nhật giá vật liệu xây dựng phù hợp mặt bằng giá thị trường

Các địa phương cần kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng; không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá; kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác khoáng sản. Đồng thời, nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hợp đồng xây dựng để việc xác lập hợp đồng được cẩn trọng, đánh giá kỹ lưỡng rủi ro về biến động giá, bảo đảm việc áp dụng phương pháp, công thức điều chỉnh giá hợp đồng được phù hợp…

Các chủ đầu tư/ban QLDA được giao trách nhiệm kiểm soát chặt chi phí đầu tư xây dựng, chủ động đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu, vật liệu xây dựng đến dự án để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả, hợp lý; quyết định lựa chọn hình thức giá hợp đồng và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp với diễn biến thị trường.

Cùng đó là rà soát các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, phối hợp với các nhà thầu xử lý các vướng mắc phát sinh theo đúng quy định; Chủ động rà soát dự án, điều chỉnh kế hoạch thực hiện, cân đối chi phí để đảm bảo tiến độ thực hiện.

Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo các chủ đầu tư, nhà thầu rà soát, đánh giá nhu cầu về nhiên, vật liệu xây dựng để chủ động phương án, bảo đảm thi công liên tục, không gián đoạn…

Về lâu dài, Bộ Xây dựng xác định việc xây dựng hệ thống dữ liệu toàn quốc liên thông về VLXD và khoáng sản là giải pháp căn cơ. Hệ thống này sẽ giúp minh bạch hóa thông tin giá, giúp cơ quan quản lý xử lý tận gốc những bất cập về cung - cầu thay vì chỉ sử dụng các biện pháp hành chính ngắn hạn.

Ngoài ra, Bộ cũng đang trình Thủ tướng dự thảo kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03 của Ban Bí thư, tập trung vào các cơ chế đặc thù đảm bảo nguồn vật liệu cho các dự án hạ tầng lớn trong giai đoạn mới.

Với tinh thần "ứng phó sớm, hành động quyết liệt", các giải pháp của Bộ Xây dựng được kỳ vọng sẽ giúp ngành xây dựng vượt qua "bão giá", bảo vệ hiệu quả đầu tư và đảm bảo tiến độ cho 44 dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư 569.000 tỷ đồng hiện nay.

Minh Anh