Bộ TT&TT đề xuất chính sách đặc biệt để phát triển khoa học, công nghệ

Chiều ngày 11/2, tại trụ sở Chính phủ đã diễn ra Hội nghị phát triển khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và nhân lực chất lượng cao thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tại Hội nghị, nhiều đề xuất quan trọng, đột phá đã được Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) Nguyễn Mạnh Hùng đưa ra.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, tăng trưởng truyền thống dần tới hạn, chúng ta vừa tăng trưởng trên 7%, nếu muốn tăng thêm từ 7-10% thì phải có các động lực tăng trưởng mới. Điều này chỉ có thể đến từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nông nghiệp đã giúp cho Việt Nam thoát nghèo, FDI, công nghiệp giúp cho Việt Nam thành nước thu nhập trung bình. Để trở thành nước thu nhập cao thì phải dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất cùng với phương thức quản trị quốc gia phát triển kinh tế-xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, tiến tới bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.

Khoa học công nghệ chỉ có thể đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nếu như các kết quả nghiên cứu được thương mại hóa. Để thúc đẩy thương mại hóa thì các kết quả nghiên cứu nên thuộc sở hữu của các cơ sở nghiên cứu thay vì của Nhà nước. Để kích thích sự sáng tạo của các nhà khoa học, kỹ sư thì nên cho họ hưởng một phần (khoảng 30-50%) kết quả thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo Bộ trưởng, nghiên cứu là làm việc chưa biết, chưa có, do vậy phải theo một cơ chế khác. Hãy để viện nghiên cứu chi đồng tiền mà họ nhận được từ Nhà nước theo cơ chế chi của doanh nghiệp, cơ chế khoán. Nhà nước quản theo kết quả nghiên cứu, tức là quản theo mục tiêu, thay vì quản cách làm, quản quy trình.

Trường đại học phải trở thành trung tâm nghiên cứu. Để làm được điều này, đại học cần một thỏi nam châm là các phòng thí nghiệm. Vậy Nhà nước cần có một chương trình lớn, đầu tư phòng thí nghiệm trọng điểm cho các trường đại học.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng kiến nghị, năm 2025, nên dành 5.000 tỷ đồng, tương đương 7% tổng ngân sách chi cho KHCN, ĐMST và chuyển đổi số (75.000 tỷ đồng) để đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm trong trường đại học. Nếu làm việc này liên tục trong 5 năm, sẽ thay đổi căn bản hạ tầng nghiên cứu của các trường đại học.

Để phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số, các doanh nghiệp lớn phải tiên phong. Trước hết, Nhà nước cần giao cho họ những nhiệm vụ lớn, các dự án trọng điểm quốc gia, giúp họ phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược, thay vì để doanh nghiệp nước ngoài dẫn dắt. Đây cũng là mục tiêu của Nghị quyết 57, hướng đến việc hình thành 5 tập đoàn công nghệ số lớn ngang tầm thế giới vào năm 2025.

Các doanh nghiệp lớn phải đi đầu về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, từ đó dẫn dắt các doanh nghiệp Việt Nam khác ứng dụng công nghệ vào chuyển đổi số, khơi dậy làn sóng khoa học công nghệ của cả nước. Các doanh nghiệp lớn nên chi cho đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, từ đó tạo thị trường cho các doanh nghiệp chuyển đổi số của Việt Nam, phát triển các doanh nghiệp này.

Doanh nghiệp lớn phải có trách nhiệm đi đầu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phải nhận lấy trách nhiệm đổi mới công nghệ và chuyển đổi số của Việt Nam, góp phần vào tăng trưởng GDP.

Các tập đoàn thương mại dịch vụ lớn nên chuyển dịch thành các tập đoàn công nghệ công nghiệp thương mại và dịch vụ. Không làm công nghệ, không làm công nghiệp thì Việt Nam không thể vượt qua bẫy thu nhập trung bình để trở thành nước có thu nhập cao. Các doanh nghiệp công nghệ lớn phải ra nước ngoài để chinh phục thế giới, thông qua đó học hỏi, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Cũng tại Hội nghị, Bộ TT&TT đề xuất với Chính phủ trình Quốc hội thông qua một số chính sách đặc biệt như cho phép chỉ định thầu các dự án chuyển đổi số 2 năm 2025-2026, tăng ngân sách chi thường xuyên cho thuê dịch vụ CNTT, đầu tư trung tâm điện toán đám mây dùng chung để hỗ trợ các dự án chuyển đổi số của các bộ, ngành, địa phương.

Bộ TT&TT cũng đề xuất xây dựng trung tâm tính toán AI, hỗ trợ thuế 30% tổng giá trị đầu tư nhà máy sản xuất bán dẫn đầu tiên ở Việt Nam, hỗ trợ thuế 15% giá trị đầu tư 5G nếu ngay trong năm 2025 các nhà mạng phủ sóng 5G sâu rộng toàn quốc.

Minh Phương