Bộ Tài chính đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng

Ngày 10/9, Bộ Tài chính cho biết vừa trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự thảo Nghị quyết về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Đề xuất này nhằm giảm gánh nặng thuế cho người dân, đặc biệt là nhóm có thu nhập trung bình, và được kỳ vọng sẽ áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Đề xuất hai phương án điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh

Trong dự thảo gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đưa ra hai phương án điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh:

Phương án 1: Mức giảm trừ cho người nộp thuế là 13,3 triệu đồng/tháng và cho người phụ thuộc là 5,3 triệu đồng/tháng.

Phương án 2: Mức giảm trừ cho người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng và cho người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Bộ Tài chính đề xuất chọn Phương án 2, dựa trên phân tích chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và tốc độ tăng trưởng thu nhập. Theo Bộ, CPI từ năm 2020 đến hết năm nay dự báo tăng hơn 21,2%, và tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người cùng GDP bình quân đầu người giai đoạn này đều tăng khoảng 40-42%. Mức giảm trừ hiện hành là 11 triệu đồng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc, đã duy trì từ tháng 7/2020 và được đánh giá là lạc hậu.

Với Phương án 2 (15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc), tác động dự kiến rất đáng kể: Hầu hết người nộp thuế ở bậc 1 sẽ chuyển sang diện không phải nộp thuế (khoảng trên 95%). Một phần cá nhân nộp thuế ở bậc 2 sẽ chuyển sang diện không phải nộp thuế hoặc chuyển xuống nộp thuế ở bậc 1. Tương tự, những cá nhân ở các bậc thuế còn lại đều được giảm số thuế TNCN phải nộp.

Với phương án này, theo Bộ Tài chính người có thu nhập tiền lương, tiền công 15 triệu đồng/tháng sẽ không phải nộp thuế (sau khi trừ các khoản bảo hiểm). Người có thu nhập 20 triệu đồng/tháng, khoản thuế phải nộp chỉ khoảng 120.000 đồng/tháng.

Trường hợp có 1 người phụ thuộc, cá nhân thu nhập 25 triệu đồng sẽ nộp thuế 33.750 đồng; còn thu nhập 35 triệu đồng mức đóng là 265.000 đồng. Nếu có thêm các khoản phụ cấp, trợ cấp hoặc tham gia bảo hiểm hưu trí tự nguyện, số thuế phải nộp có thể thấp hơn hoặc bằng 0.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, dự kiến số thu ngân sách từ sắc thuế này sẽ giảm khoảng 21.000 tỷ đồng/năm so với mức hiện hành, còn khoảng 84.477 tỷ đồng. Số người còn phải nộp thuế sẽ giảm mạnh, còn khoảng 2,21 triệu người, tức giảm 2,18 triệu người (49,66%) do chuyển từ bậc 1 sang diện không chịu thuế.

Kiến nghị từ cử tri và các chuyên gia

Mặc dù đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính, nhiều cử tri và chuyên gia cho rằng mức giảm trừ gia cảnh đề xuất vẫn còn thấp, chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt thực tế và tốc độ tăng giá các mặt hàng thiết yếu.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên đề nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế lên 20 triệu đồng/tháng (240 triệu đồng/năm) và cho mỗi người phụ thuộc lên 10 triệu đồng/tháng. Lập luận cho rằng việc này sẽ đảm bảo nguyên tắc công bằng, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, hỗ trợ người dân vượt qua áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng lớn và mở rộng diện tự nguyện kê khai, nộp thuế.

Chuyên gia về thuế Nguyễn Ngọc Tú cũng cho rằng mức giảm trừ cần tăng cao hơn, đề xuất 18 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 9-10 triệu đồng cho người phụ thuộc, và nên áp dụng ngay trong năm nay. Ông nhấn mạnh rằng chi phí thiết yếu đã tăng quá cao trong gần 5 năm qua, và việc điều chỉnh cần dựa vào mức tăng lương tối thiểu, thu nhập bình quân đầu người, không chỉ riêng CPI.

Đoàn đại biểu TP.HCM kiến nghị điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế tăng tương ứng 50%, lên 16,5 triệu đồng, và người phụ thuộc lên 6,6 triệu đồng/tháng. Họ lập luận rằng chỉ số CPI bao gồm nhiều mặt hàng không thiết yếu, trong khi các chi phí cơ bản như thực phẩm, nhà ở, giáo dục đã tăng rất mạnh (ví dụ: gạo tăng gần 40%, thịt heo trên 60%, nhà chung cư hơn 50%).

Trước đó, trong suốt 2 năm trở lại đây, cử tri nhiều tỉnh, thành phố như TP.HCM, Phú Thọ cũng đã kiến nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 18 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế.

Đề xuất cải cách biểu thuế TNCN trong dự thảo Luật Thuế TNCN

Mức giảm trừ gia cảnh mới dự kiến sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Song song với việc điều chỉnh giảm trừ gia cảnh, Bộ Tài chính cũng đề xuất cải cách biểu thuế TNCN trong dự thảo Luật Thuế TNCN. Theo đó, số bậc thuế sẽ giảm từ 7 xuống 5.

Phương án 1 của cải cách biểu thuế: Mức thuế suất cao nhất 35% áp dụng cho phần thu nhập tính thuế từ 80 triệu đồng/tháng trở lên.

Phương án 2 của cải cách biểu thuế: Thuế suất cao nhất 35% chỉ áp dụng cho thu nhập từ 100 triệu đồng/tháng.

Với những thay đổi này, người có thu nhập tính thuế 10 triệu đồng/tháng sẽ được giảm 250.000 đồng, người có thu nhập 30 triệu được giảm 850.000 đồng và người thu nhập 80 triệu được giảm 650.000 đồng mỗi tháng theo phương án 1 của cải cách biểu thuế. Nhóm thu nhập trên 50 triệu sẽ được giảm nhiều hơn nếu áp dụng phương án 2.

Dự kiến, Luật Thuế thu nhập cá nhân sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 tới và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Riêng mức giảm trừ gia cảnh sẽ được thực hiện trước theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuấn Kiệt