Bộ GD&ĐT sẽ công bố sớm phương thức tuyển sinh năm 2026

Tại hội nghị Giáo dục đại học tổ chức sáng ngày 18/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã đưa ra nhiều yêu cầu và định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và tính công bằng trong công tác tuyển sinh đại học từ năm 2026.

Công bố sớm phương thức tuyển sinh 2026: Hướng tới công bằng và minh bạch

Để chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh đại học từ năm 2026, Bộ GD&ĐT yêu cầu các cơ sở đào tạo sớm công bố phương thức tuyển sinh ngay trong tháng 10/2025 và ban hành đề án tuyển sinh áp dụng cho năm 2027 sớm hơn. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch, giúp học sinh và phụ huynh có đủ thời gian chuẩn bị.

Bộ GD&ĐT cũng sẽ công bố Quy chế tuyển sinh sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục triệt để các vấn đề về thiếu công bằng, tin cậy trong các phương thức và tiêu chí xét tuyển hiện hành.

Quy chế mới sẽ đảm bảo phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và có tác động tích cực tới hoạt động dạy và học trong giáo dục phổ thông, áp dụng cho năm 2026.

Đề xuất bỏ xét học bạ từ năm 2026

Một trong những nội dung gây nhiều chú ý tại hội nghị là việc Bộ GD&ĐT đang khảo sát ý kiến các trường đại học về việc giữ hay bỏ phương thức xét tuyển học bạ từ năm 2026. Trong kỳ tuyển sinh đại học năm 2025, xét tuyển học bạ chiếm tỷ lệ cao nhất với 42,4% trong tổng số khoảng 852.000 thí sinh đăng ký xét tuyển, vượt qua cả tỷ lệ sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT (39,1%).

Mặc dù là phương thức chủ đạo trong vài năm gần đây, xét tuyển học bạ lại gây nhiều tranh cãi về tính công bằng và minh bạch. Nhiều chuyên gia cho rằng sự khác biệt về cách đánh giá và cho điểm giữa các địa phương, trường học do không có chuẩn chung dễ dẫn đến mất công bằng. Ngược lại, nhiều trường vẫn ưu tiên phương thức này vì giúp tuyển sinh thuận lợi và chủ động.

Bộ GD&ĐT đang khảo sát về việc giới hạn số lượng nguyện vọng

Cùng với việc lấy ý kiến về xét học bạ, Bộ GD&ĐT cũng đang khảo sát về việc giới hạn số lượng nguyện vọng mà mỗi thí sinh được đăng ký. Năm 2025, tổng số nguyện vọng đăng ký lên tới 7,6 triệu, trung bình mỗi thí sinh đăng ký gần 9 nguyện vọng, cao hơn nhiều so với mức trung bình 5 của các năm trước. Gần 31% thí sinh đã đăng ký từ 5 - 10 nguyện vọng.

Việc không giới hạn nguyện vọng giúp thí sinh tăng khả năng trúng tuyển và giảm áp lực, nhưng lại gây quá tải cho phần mềm xét tuyển chung của Bộ. Ba phương án được đưa ra lấy ý kiến bao gồm: giới hạn tối đa 5 nguyện vọng, giới hạn tối đa 10 nguyện vọng, hoặc tiếp tục không giới hạn.

Mặc dù công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2025 đã cơ bản hoàn thành đúng kế hoạch với 625.477 thí sinh hoàn thành xác nhận nhập học (trong tổng số 773.200 em trúng tuyển), Bộ GD&ĐT vẫn chỉ ra một số hạn chế.

Các sai sót xảy ra do tâm lý chủ quan của một số cơ sở giáo dục đại học, cán bộ kỹ thuật của trường mắc lỗi trong dữ liệu đầu vào, và việc chưa tìm hiểu đầy đủ, thực hiện đúng Quy chế tuyển sinh. Điều này dẫn đến sai sót trong công bố và xác lập các điều kiện, tiêu chí xét tuyển (như tổ hợp môn, ngưỡng đầu vào, tiêu chí phụ).

Ngoài ra, nhiều cơ sở áp dụng các phương thức xét tuyển và tổ hợp xét tuyển cho cùng một ngành nhưng chưa đảm bảo khả năng đánh giá tương đương về năng lực của người học, gây lúng túng khi phải đưa ra quy tắc quy đổi điểm trúng tuyển. Tình trạng lạm dụng các hình thức cộng điểm thưởng, điểm ưu tiên cũng dẫn tới một số ngành có điểm chuẩn rất cao bất hợp lý. Năm 2025, các trường đại học đã sử dụng tới 17 phương thức tuyển sinh.

Những điều chỉnh và lấy ý kiến của Bộ GD&ĐT cho thấy quyết tâm xây dựng một kỳ tuyển sinh đại học công bằng, tin cậy và hiệu quả hơn từ năm 2026. Việc sớm công bố phương thức tuyển sinh và khắc phục các bất cập từ năm 2025 sẽ góp phần tạo tiền đề vững chắc cho việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và định hướng nghề nghiệp của học sinh.

Tuấn Kiệt