Bộ GD&ĐT lấy ý kiến về kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục đại học

Dự thảo mới này được kỳ vọng sẽ mang đến những điều chỉnh quan trọng, hướng tới mục tiêu "giảm tải – tinh gọn – hiện đại – hội nhập", đồng thời thúc đẩy văn hóa đảm bảo chất lượng thực chất trong giáo dục đại học Việt Nam.

Việc xây dựng dự thảo Thông tư mới nhằm cập nhật chuẩn mực quốc tế, giảm bớt gánh nặng hành chính cho các trường, khuyến khích các cơ sở giáo dục chủ động cải tiến liên tục, minh bạch hơn và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đây là bước đi chiến lược trong lộ trình đổi mới quản lý chất lượng giáo dục đại học giai đoạn 2025–2030.

Theo dự thảo, bộ tiêu chuẩn và kết quả kiểm định chất lượng sẽ được sử dụng với nhiều mục đích quan trọng:

Đối với cơ sở giáo dục đại học: Dùng để xây dựng, vận hành, phát triển hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong (IQA), hướng dẫn và kiểm soát toàn bộ hoạt động, tự đánh giá, bảo đảm và không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.

Đối với tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục: Sử dụng để thẩm định hồ sơ tự đánh giá, đánh giá ngoài, hướng dẫn hoàn thiện và cải tiến hệ thống IQA, công nhận hoặc không công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục.

Đối với các tổ chức, cá nhân khác: Là căn cứ để nhận định, đánh giá và tham gia phản biện xã hội đối với cơ sở giáo dục đại học mà họ quan tâm.

Những điểm mới đáng chú ý của dự thảo thông tư

Dự thảo thể hiện những thay đổi mang tính đột phá trên nhiều phương diện:

1. Cập nhật bộ tiêu chuẩn đánh giá theo AUN-QA 3.0

Bộ tiêu chuẩn mới được rút gọn đáng kể, từ 25 tiêu chuẩn và 111 tiêu chí xuống còn 15 tiêu chuẩn và 60 tiêu chí.

Các tiêu chuẩn được chia thành 3 nhóm chính: Chiến lược – Hệ thống – Kết quả.

Sự tinh gọn này giúp loại bỏ sự trùng lặp, tập trung vào các yêu cầu cốt lõi như: tầm nhìn, sứ mạng, chiến lược phát triển, quản trị tài chính – nhân lực, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, gắn kết thị trường lao động và phục vụ cộng đồng.

2. Đổi mới cách đánh giá

Thay vì thang 7 mức như trước đây, Dự thảo áp dụng chỉ 2 mức đánh giá: đạt và không đạt.

Bổ sung cơ chế "đạt có điều kiện": Cơ sở giáo dục vẫn có thể được công nhận nếu đáp ứng phần lớn tiêu chí và có kế hoạch cải tiến cụ thể trong thời hạn nhất định.

Đặc biệt, Dự thảo đưa ra 2 phương án xin ý kiến, trong đó có phương án xác định một số tiêu chí điều kiện – những tiêu chí cốt lõi bắt buộc phải đạt, nhằm bảo đảm các trường chú trọng tới nền tảng hệ thống và trách nhiệm giải trình, tương thích với quy định tại Thông tư số 04/2025/TT-BGDĐT về kiểm định chương trình đào tạo.

3. Tích hợp hướng dẫn đánh giá tiêu chí và biểu mẫu

Toàn bộ hướng dẫn đánh giá tiêu chí và 15 biểu mẫu được tích hợp thành các phụ lục kèm theo Thông tư.

Cách làm này giúp văn bản rõ ràng hơn về pháp lý, tạo sự thống nhất trong áp dụng và thuận lợi cho cả cơ sở giáo dục lẫn tổ chức kiểm định, không còn phải ban hành các văn bản riêng biệt như trước.

4. Bổ sung quy định đặc thù và tăng cường tính minh bạch

Dự thảo có quy định riêng đối với các trường thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng nhằm bảo đảm yêu cầu bảo mật thông tin đặc thù.

Các cơ sở giáo dục khác phải công khai báo cáo tự đánh giá và báo cáo đánh giá ngoài, góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trước xã hội.

5. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số

Các tiêu chuẩn, tiêu chí mới nhấn mạnh đến hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong (IQA), quản lý thông tin và cải tiến chất lượng liên tục.

Cơ sở giáo dục cần vận hành hiệu quả các công cụ quản trị dữ liệu, đo lường kết quả đầu ra, từ đó phục vụ tốt hơn cho giám sát, đánh giá và cải tiến chất lượng.

6. Quy định rõ trách nhiệm và hậu kiểm

Dự thảo bổ sung các trường hợp thu hồi giấy chứng nhận kiểm định, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ sở giáo dục, tổ chức kiểm định và cơ quan quản lý trong việc giám sát sau đánh giá.

Tuấn Kiệt